Mentionsy

Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste
13.01.2026 07:30

Prusowie kontra Krzyżacy. Powstania pruskie i historia Herkusa Montego

Wesprzyj podcast:

⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite⁠

W 1260 roku w Prusach wybuchło największe powstanie przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu. Na jego czele stanął Herkus Monte – wychowany w świecie łacińskiego chrześcijaństwa, a potem przywódca pogańskiego oporu. Ten odcinek rekonstruuje przebieg powstań pruskich bez legend i uproszczeń: od pierwszych zwycięstw nad wojskami Zakonu, przez bitwę pod Pokarminem, po stopniowy rozpad koalicji plemiennej. Analizujemy realia wojny XIII wieku, mechanizmy zdrady i lojalności oraz politykę Krzyżaków, która przesądziła o upadku Prusów. To historia konfliktu, który zmienił południowe wybrzeże Bałtyku na zawsze.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 15 wyników dla "Herkus Monte"

Herkus Monte, przywódca Natangów, o którym dzisiaj również opowiem, to człowiek, który znał wroga lepiej niż własny lud.

W 1263 roku Herkus Monte uderzył na ziemię Chełmińską i pokonał mistrza krajowego Helmeryka von Wirzburg pod Lubus, czyli Lubawą dzisiejszą.

W 1273 roku polegli Herkus Monte, przywódca Natangów, i Glapo, przywódca Warmów.

Najważniejszą postacią Wielkiego Powstania Pruskiego był Herkus Monte, który w młodości został zabrany przez krzyżaków jako zakładnik i spędził kilka lat w Niemczech.

Herkus Monte pochodził z serca Natangi, z lesistej okolicy na północ od Urowa i Ławeckiego.

Według głównego źródła niemieckiej kroniki Piotra z Duisburga, Herkus Monte urodził się około 1225 roku jako syn możnego z Natangi.

Według przypuszczeń historyka Waltera Szluznusa, Herkus Monte został pasowany na rycerza przez Manfreda Hohenstaufera, syna cesarza Fryderyka II.

Kiedy w 1260 roku rozpoczęło się wielkie powstanie pruskie, Herkus Monte powrócił do wiary w wielu bogów i objął dowództwo nad armią Natangów.

W 1263 roku Herkus Monte poprowadził armię pruską na ziemię hełmińską, stawiając czoła krzyżakom u boku zaprzyjaźnionych wodzów, dziewana z Barcji i z komanda z Jaćwieży.

Rok później powstanie zostało stłumione, a krzyżacy zyskali okazję do dalszej ekspansji, tym razem na ziemię Bałtów, więc postać Herkusa Monte przetrwała tylko w legendzie.

Tam pojawia się Herkus Monte po raz pierwszy, opisywany niechętnie z perspektywy wroga.

Wszystkie informacje o Herkusie Monte pochodzą z jednostronnych źródeł, bo nie zachowały się ówczesne relacje w języku pruskiem.

Nazwa osady zapewne nie była przypadkowa, bo mogła nawiązywać do Herkusa Monte, wskazując albo na pole osadnicze należące do jego rodziny, albo na miejsce, w którym został pojmany przez krzyżaków.

Nie licząc karykatury Herkusa Monte na zamku w Giżycku, jedyny chyba pomnik, jakiego doczekał się pruski bohater, znajduje się w Kłajpedzie przy ulicy jego imienia – Herkaus Manto Gatwe.

Przedstawia Herkusa Monte w postawie stojącej, przypominając jego rolę jako przywódcy powstania pruskiego przeciwko zakonowi krzyżackiemu i jest do dzisiaj sympolem historycznego związku Kłajpedy oraz regionu Litwy Mniejszej z dawnymi Prusami.