Mentionsy
Dziennik Literacki. Podkast
Dziennik Literacki. Podkast
02.06.2026 04:40

Na południe #2 | Wyobrażona inność, peryferyjna białość

Jak opowiadać o polskiej białości i rasizmie w kraju, który zwykle myśli o sobie poza historią kolonialnej przemocy? W drugim odcinku cyklu „Na południe” punktem wyjścia są pytania o źródła wyobrażeń o urasowionych Innych, kolonialne fantazje polskich półperyferii i język, którego wciąż brakuje, by opisać rodzime uwikłania w rasowe hierarchie. O historii tych wyobrażeń, od XIX wieku po PRL i współczesność, rozmawiają dr Claudia Snochowska-Gonzalez, dr Łukasz Zaremba i Max Cegielski.

„Globalna solidarność: archiwa przyszłości”, realizowanych w ramach prac Interdyscyplinarnej Grupy Badawczej „PRL i Globalne Południe” - partnerskiej współpracy między Instytutem Badań Literackich PAN i Instytutem Kultury Polskiej (Uniwersytet Warszawski).



PRL endeckiej endeków Łukasz Zaremba Sienkiewiczu Ligi Morskiej i Kolonialnej Puchalskiego Solidarności Piotr Puchalski Dmowski Instytutu Kultury Polskiej Ligi Morskiej Kolonialnej Eugeniusz Szyr Rosją PAN-ie

Rozdziały (10)

1. Wstęp i przedstawienie gościa

Max Cegielski przedstawia temat seminarium i swoich gościa, dr Klaudia Snochowska i doktora Łukasza Zaremby, którzy zajmują się badaniem relacji między Polską a globalnym południem.

2. Badania nad pojęciem rasizmu w XIX wieku

Dr Klaudia Snochowska omawia pojęcie rasizmu w XIX wieku, podkreślając, że pojęcie narodu i rasy jest podobne i nie jest naukowe, a także analizuje antyukraińskie i antysemickie ekscesy Endeckich.

3. Endekowie i kolonizacja

Dr Klaudia Snochowska omawia kolonizację przez endeków, szczególnie emigrację chłopów do Brazylii, i jej relację z pojęciem rasowym.

4. Badania nad pojęciem Białego Murzyna

Dr Klaudia Snochowska i doktor Łukasz Zaremba omawiają pojęcie Białego Murzyna i jego pochodzenie, podkreślając jego znaczenie w kontekście polskiego rasizmu.

5. Rasy i kolonializm w Polsce

Rozmowa kontynuuje omówienie modernizacji i kolonializmu w Polsce, w tym w kontekście PRL-u. Dyskusja skupia się na wpływie kolonialnych dyskursów na polskie społeczeństwo i na kwestie, ile z tych idei przetrwało po II wojnie światowej.

6. Krytyka kolonializmu w PRL-u

Diskurs na temat długotrwałej krytyki kolonializmu w PRL-u, porównanie z długotrwałym antysemityzmem, analiza obrazów i kliszy w polskiej kulturze.

7. Zmiana dyskursu PRL-owego

Komentarz na temat zmieniającego się dyskursu PRL-owego, wskazanie na indywidualne historie i rozwój dyskursów antysemickich.

8. Dyskusja na temat słowa na M

Dyskusja na temat słowa na M, jego historii i znaczenia, analiza polskich i zachodnich dyskursów.

9. Rasyzm i antysemityzm w polskiej kulturze

Analiza relacji między rasyzmem a antysemityzmem w polskiej kulturze, krytyka polskiej niewinności, porównanie polskiego dyskursu z europejskim.

10. Podsumowanie i ogłoszenia

Podsumowanie dyskusji, zaproszenie do kolejnych spotkań, ogłoszenia o innych wydarzeniach.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 4 wyniki dla "endeków"

Tak, znaczy nie tylko antyukraińskie, nie tylko antysemickie, ale też przecież antyniemieckie i antyrosyjskie, bo zauważmy, że dla endeków Rosja na przykład nie była jakby wrogiem dlatego, że jak to na przykład romantycy jakby sobie wyobrażali, że reprezentuje despotyzm, niewolę i tak dalej i tak dalej.

Natomiast jeśli chodzi o tych badanych przeze mnie endeków, to jest dosyć zabawna rzecz, może, no nie wiem, być może tutaj trochę przypadek odegrał rolę, natomiast

który oczywiście nie potrzebuje realnie istniejących kolonii, natomiast potrzebuje kolonizowanego i w tym przypadku według mnie, w myśli endeckiej, w roli tego kolonizowanego, czyli tej plastycznej masy, którą można urabiać, występuje polski chłop, czy polski lód, który był później wykorzystywany w tysiące innych jeszcze sposobów, właśnie jako ta substancja narodowa przez endeków.

No oczywiście wśród endeków w ogóle to było niekwestionowane przekonanie, ale nie tylko wśród endeków.

Ostatnie odcinki