Mentionsy
Dziennik Literacki. Podkast
Dziennik Literacki. Podkast
13.02.2026 05:40

Fakcje #2 | Wańkowicz. Życie na kraterze

Drugi odcinek podcastu Dziennika Literackiego „Fakcje”to rozmowa o Melchiorze Wańkowiczu, jego reportażu, legendzie i autokreacji. Punktem wyjścia jest książka Łukasza Garbala „Wańkowicz. Życie na kraterze”.

Zastanawiamy się, co dziś zostało z jego pisania, gdzie przebiegają granice faktu oraz czy Wańkowicz jest jeszcze czytany. Pojawiają się też wątki biografistyki, odpowiedzialności autora i trudnych miejsc w dziedzictwie epoki.

Goście odcinka: Weronika Kostyrko i Aleksander Kaczorowski i redaktor naczelny DL, Szymon Kloska.

Wańkowicz Lem Gombrowicza PRL Łukasza Garbala Łukasz Garbal Szymon Kloska Melchiora Wańkowicza Garbala Matejko Iwaszkiewicz Awańkowicz Parnickiego Swinarskiego Aleksander Kaczorowski

Rozdziały (16)

1. Wprowadzenie i przedstawienie autorów

Małgorzata Bugaja przedstawia redaktora naczelnego Szymona Kloskę, który podkreśla, że nie czyta już literatury pięknej, ale non-fiction.

2. Książka o Melchiorze Wańkowiczu

Szymon Kloska i Małgorzata Bugaja rozmawiają o ostatnio czytanej przez niego książce o Wańkowiczu i planie rozmowy z reporterami i biografami.

3. Rozmowa z Łukaszem Garbalem

Rozmowa z Łukaszem Garbalem o jego książce o Wańkowiczu, jego tezie i doświadczeniach podczas pisania.

4. Techniczne problemy z nagraniem

Rozmowa przerasta z powodu usterki technicznej, ale zdecydowana jest kontynuować rozmowę.

5. Przebieg rozmowy w księgarni

Przenoszenie rozmowy do księgarni wydawnictwa Czarne, gdzie kontynuują rozmowę o Wańkowiczu.

6. Analiza postaci Wańkowicza

Analiza postaci Wańkowicza, jego relacji z kobietami, męskości i relacji z innymi autorami.

7. Antysemityzm i jego miejsce w polskiej inteligencji

Rozmowa kontynuuje temat antysemityzmu w Polsce w latach trzydziestych, podkreślając, że wielu polskich pisarzy i intelektualistów było antysemitami, mimo że nie wszyscy zawsze wyraźnie wyrażali to poglądy.

8. Kwestia nagrody imienia Wańkowicza

Diskussja na temat nagrody imienia Melchiora Wańkowicza i czy Wańkowicz zasługuje na taką nagrodę.

9. Antysemityzm w Polsce i jego wpływ na szkolne programy

Rozmowa skupia się na normie antysemityzmu w Polsce w latach trzydziestych, podkreślając, że nie wszystkie polskie szkole i elity tolerowały obecność Żydów.

10. Popularność i wpływ Wańkowicza

Analiza popularności i wpływu Wańkowicza, jego relacji z emigracją i jego miejsce w polskiej inteligencji.

11. Czy Wańkowicz jest czytany dzisiaj

Rozmowa skupia się na tym, czy Wańkowicz jest czytany dzisiaj, podkreślając, że jego twórczość ma mało czytelników poza Polską.

12. Zakończenie rozmowy

Rozmowa na temat stosunku do Żydów i zakończenie rozmowy.

13. Opowieści rodzinne i intymne doświadczenia

Rozmowa kontynuuje temat opowieści rodzinnych i intymnych doświadczeń Wańkowicza, podkreślając, że te elementy są najbardziej ciekawe i atrakcyjne w jego twórczości.

14. Nowe odczytanie Wańkowicza

Rozmowa kończy się dyskusją na temat nowych odczytów Wańkowicza, podkreślając, że niektóre aspekty jego twórczości nadal pozostają niejasne.

15. Biografie pisarzy i ich wartość historyczna

Rozmówcy omawiają biografie pisarzy, takie jak Wańkowicz, i ich znaczenie dla zrozumienia historii. Wyrażają zdanie, że biografie mogą być kluczowe do zrozumienia epoki, ale nie zawsze są dostępne.

16. Kwestia manipulacji w literaturze

Rozmówcy debatują nad tym, czy pisarze mają prawo do manipulacji w swojej twórczości, podkreślając, że manipulacja jest codzienną rzeczą w mediach, ale pisarz ma specyficzne prawa.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 16 wyników dla "Lem"

Kaczorowski jest nie tylko naszym ukochanym czechofilem i czechologiem, ale właśnie reporterem i biografem

To jest fragment tej mentalności tamtej epoki, to nam mówi o tej epoce coś, wiesz, to, że on... To jest tak samo, jak on opowiadał... On pominął Lem, który z Janem Józefem Szczepańskim się ścigali wokół, bo on też miał przeszło tradycyjną obsesję, tylko Lem dla organy jeździł wokół jakiejś tam Lipy na południu od Krakowa, czyli jednak był piratem drogowym, ale kontrolołanym, nie na drodze.

Oj, no to z tym mam problem duży, bo pytanie, co właśnie my uznamy dziś za jakąś jego wartość, tak?

kagańce i ograniczenia, z którymi musieliśmy się zmierzać, to znowu Lem przychodzi mi do głowy.

Gdzie powszechnie mówimy, że gdyby nie żelazna kurtyna i gdyby Lem mówił po angielsku, to przecież ekranizacji nie byłoby końca, a nakłady we wszystkich językach świata już od lat pięćdziesiątych byłyby na pięciu kontynentach.

By ten Lem szalał, nie szalał tak jak mógłby, dlatego że

Natomiast z tym też jest problem.

Znaczy właśnie tej, która, wiesz, która wraca z emigracji i dożywa i próbuje jakąś ciągłość elementarną zachować kultury polskiej, prawda?

Wiesz, on nie ma żadnego problemu z użyciem słowa Żydziak na przykład, bo to jest słowo powszechnie używane.

Ale tutaj ja bym była skłonna polemizować.

Ale na tym polega problem, bo na tej zasadzie, jeżeli zaczniesz grzebać, to naprawdę była norma po prostu.

Jak gdyby problem nie polegał na tym, że, tak by mówił Wańkowicz, to nie chodzi o to, że ona ukradła, tylko że kłamała i się nie przyznała.

Powinno być celem, ale zawsze jest to trudno osiągalne.

Ale z drugiej strony spytałeś, dlaczego nie ma biografii Parnickiego na przykład, no ale zobaczmy, to niedawno nie mieliśmy biografii Róży Luksemburg, to niedawno nie mieliśmy biografii Lema, więc to są rzeczy, które mam wrażenie teraz się pojawiają, akurat w obu tych wypadkach.

Pisarz ma prawo do takich numerów, to nie mam z tym problemu, no.

Wiesz, nie wiem, wychodził ten profesor Zin tam i tym piórtym i bęglem, rozumiesz, tam rozysował te krajobrazy mazowieckie, te dworki.

Ostatnie odcinki