Mentionsy

Jak wyglądała historia Porozumienia Centrum, czyli pierwszej partii stworzonej przez Jarosława Kaczyńskiego?

Trudno odmówić porozumienie Centrum bardzo chwytliwych i popularnych haseł, ale ostatnio wśród tych haseł pojawiło się hasło właśnie tworzenia wspólnej platformy prezydenckiej w obliczu wspólnego wroga i pod sztandarami wspólnej idei.

Ale zapytuję pana, czy nie zauważył pan, że hasła porozumienia Centrum bardzo poważnie antagonizują polskie społeczeństwo?

Czy nie uważa pan, że to niezbyt duże jak na razie poparcie dla porozumienia centrum wynika z tego, że poglądy polskiego społeczeństwa są dużo bardziej na prawo niż porozumienie centrum od centrum?

Wynika przede wszystkim z układu, w stosunku z układu sił w środkach masowego przekazu z tym, że nam się niezmiernie trudno z naszymi poglądami, z naszymi tezami przebić, natomiast nasi przeciwnicy właściwie bezkarnie nas tak malują, że jak kiedyś powiedziałem, że gdyby porozumienie było, centrum było takie, jak jest opisywane, to ja bym był jego pierwszym przeciwnikiem.

Dowiedziałem się nagle, że one zostały zorganizowane przez Porozumienie Centrum.

Czy zaproszenia były wysyłane przez Porozumienie Centrum?

to się tam nad wszystkimi głoszonymi poglądami na ogół nie panuje i tam wyraźnie szło już w stronę takich poglądów, to znaczy wraz z gaśnięciem konferencji, no których my zupełnie nie akceptujemy, no ale jak już ktoś się dostał na tą mównicę, no to siła wyższa się... Nie może Pan się intrygować poza polityką, tak malarstwem jest taki obraz Hansa Memlinga, Sąd Ostateczny, gdzie ludzie po prawej stronie obrazu idą do nieba, jeśli po lewej do piekła, centrum tam nie ma.

Ja sądzę, że gdybyśmy przejrzeli różne galerie sztuki i muzea, to znaleźlibyśmy też obrazy, gdzie w centrum coś jest.

Przed chwilą widzieliśmy fragment programu publicystycznego z 91 roku, w którym Jarosław Kaczyński próbował powiedzieć, czym jego zdaniem jest partia o nazwie Porozumienie Centrum.

Mówił to w czasie, kiedy Porozumienie Centrum było już rzeczywiście jednolitą partią legitymizującą się jako partia chrześcijańsko-demokratyczna.

deklarację porozumienia centrum, nie było jeszcze w pełni jasne, jaka będzie orientacja tej formacji, a zwłaszcza nie była ona ogłaszana jako partia polityczna.

Mianowicie w maju 1990 roku grupa sygnatariuszy Deklaracji Porozumienia Centrum

Ale w pierwszej fazie porozumienie centrum było raczej takim sojuszem szeregu osób fizycznych i różnych ugrupowań stowarzyszeń, które przede wszystkim stawiały na prezydenturę Lecha Wałęsy.

Zdaniem sygnatariuszy Porozumienia Centrum tego z maja 90 roku, wstępem do przyśpieszenia, to było kluczowe słowo dla tej deklaracji, przemian było doprowadzenie do wyboru Lecha Wałęsy na prezydenta, a w ślad za tym także doprowadzenie do wyborów parlamentarnych.

Porozumienie Centrum proponowało taką procedurę.

Co istotne, w tym porozumieniu centrum rozumianym początkowo jako właśnie taki ruch poparcia na rzecz prezydentury Wałęsy było kilka nurtów.

Był w Porozumieniu Centrum od początku nurt określany jako chadecki i tutaj taką czołową postacią był Przemysław Chniedziewicz, który został...

później sekretarzem generalnym Porozumienia Centrum, który wywodził się z PAKS-u, ale z PAKS-u został stowarzyszenia PAKS, czyli tej formacji Bolesława Piaseckiego.

Natomiast generalnie w porozumieniu centrum znalazła się cały szereg ludzi właśnie związanych czy to z PAK-sem, czy z innymi katolickimi stowarzyszeniami społecznymi działającymi w PRL.

Był też w porozumieniu centrum obecny nurt ludowy, a więc działaczy chłopskich, głównie z partii o nazwie PSL Solidarność.

Można powiedzieć, że takim najbardziej prominentnym przedstawicielem tego nurtu był Adam Glapiński, ale co ciekawe, wśród ludzi, którzy podpisali deklarację porozumienia Centrum z maja 1990 roku, znajdziemy też Janusza Lewandowskiego, a więc prominentnego przedstawiciela Kongresu Liberalno-Demokratycznego.

I to jest ten fragment historii porozumienia Centrum, o którym Kaczyński bardzo niechętnie wspomina, a który...

Mówi nam, że tak naprawdę gdańscy liberałowie byli początkowo w tych pierwszych miesiącach w roku 90. uczestnikami porozumienia centrum.

Ludzie z porozumienia centrum zaczęli zajmować bardzo istotne stanowiska w otoczeniu prezydenta elekta, czyli Lecha Wałęsy.

Można powiedzieć zatem, że wczesną wiosną roku 1991 prezydent Wałęsa miał w swoim otoczeniu obu braci Kaczyńskich, a porozumienie centrum uchodziło za główną partię, czy formację wspierającą prezydenta Lecha Wałęsy.

Natomiast w marcu 91 roku odbył się po raz pierwszy Kongres Porozumienia Centrum.

Kongres, który ostatecznie przesądził o tym, że Porozumienie Centrum właśnie z takiej luźnej formacji, można powiedzieć, sojuszu wyborczego na rzecz prezydentury Wałęsy przekształciło się w normalną partię polityczną orientacji chadeckiej.

Zobaczmy fragment kroniki filmowej opowiadającej o tym Kongresie Porozumienia Centrum.

Pierwszy Kongres Porozumienia Centrum.

Porozumienie Centrum tę drogę, ten wybór naszego narodu całkowicie podziela i całkowicie pokieruje.

Porozumienie Centrum zdobyło w sobie wielu zwolenników, działaczy, członków, ale zdobyło sobie także ich wrogów.

Prezesem Porozumienia Centrum został wybrany Jarosław Kaczyński.

Porozumienie Centrum utworzyła

tworzyć porozumienie centrum w następnym okresie.

Dodam tu tylko, że pierwszy rywal Jarosława Kaczyńskiego o prezesurę w Porozumieniu Centrum, pan Andruszkiewicz, lekarz z Gdańska, nie odegrał już żadnej roli politycznej ani w Porozumieniu Centrum, ani w żadnej z innych partii, ale co znamienne

Sama nazwa, porozumienie centrum tej partii miała pokazywać, że...

Centrum jest czymś pośrednim czy pomiędzy z jednej strony lewicą obozu solidarnościowego, a więc Unią Demokratyczną, Unią Pracy, ale z drugiej strony jest także w opozycji do tej prawicy narodowej, czy uosabianym przede wszystkim wówczas przez Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe.

No ale na razie, na razie po zwycięstwie Lecha Wałęsy powstał rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego i w tym rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego znaleźli się dwaj przedstawiciele porozumienia centrum.

Bieleckiego, absolutnie nie chciał słuchać rad ekonomicznych, czy to Ejsmonta, czy to Glapińskiego i bardzo szybko na tym tle zaczął narastać spór, można powiedzieć, chodzi o politykę rządu między porozumieniem centrum, a większością tego rządu i samym premierem Janem Krzysztofem Bieleckim, który był przez polityków centrum oskarżany o forsowanie tego liberalnego kursu transformacji, który oczywiście uosabiał przede wszystkim Leszek Balcerowicz jako minister finansów i wicepremier w rządzie Bieleckiego.

Tym bardziej, że pozycja partii współrządzącej, bo obok tych dwóch ministrów porozumienie centrum uzyskało też kilka stanowisk wojewodów.

było dla Kaczyńskich wygodne dla budowy, można powiedzieć, zaplecza finansowo-medialnego tej partii, bo to, co było podstawowym problemem tych partii politycznych, które się wówczas rodziły, tak jak porozumienie centrum, było po prostu brać pieniędzy.

No i tutaj, jeśli chodzi o porozumienie centrum, wyraźną aktywnością na tym polu zaczął się...

I to właśnie z osobą Zalewskiego jest związana pierwsza afera gospodarcza, która towarzyszyła właśnie porozumieniu centrum w lipcu 1991 roku.

Ale był to pierwszy sygnał, że Kaczyński zdaje sobie sprawę ze znaczenia mediów i zarazem boleśnie odczuwa to, że porozumienie centrum nie jest jego zdaniem wyraźnie mocno reprezentowane w mediach.

Dobre relacje z Wałęsą starano się oficjalnie podtrzymywać aż do samych wyborów z października 91 roku i dowodem na to niech będzie spot wyborczy Porozumienia Obywatelskiego Centrum, bo tak ostatecznie się nazywała lista PC.

Porozumienie Centrum dogadało się z częścią Komitetów Obywatelskich dawnych Solidarności, które jeszcze w tym czasie funkcjonowały i stworzyły właśnie koalicję wyborczą Porozumienie Obywatelskie Centrum.

W trakcie tej kampanii eksponowano zwłaszcza przebieg spotkania liderów Porozumienia Centrum z Lechem Wałęsą i zobaczmy spot, w którym to się właśnie wydarzenie pojawia.

Okazało się ostatecznie, że to podtrzymywanie poparcia Wałęsy nie bardzo pomogło porozumieniu centrum w wyborach, mimo że udało się także jeszcze w ostatniej fazie kampanii dogadać z częścią struktur Związku Zawodowego Solidarność w dziewięciu...

Na 37 okręgów wyborczych doszło do zblokowania list wyborczych Solidarności i Porozumienia Centrum.

posłów od razu na wejściu opuściło klub porozumienia Centrum.

Dało szóste miejsce porozumieniu Centrum, więc nie była to formacja w Sejmie pierwszej kadencji najbardziej znacząca, ale okazało się, że tę słabość kadrową Kaczyński zrekompensował swoją niezwykłą zręcznością negocjacyjną i udało mu się...

Jan Olszewski był w tym czasie członkiem porozumienia centrum, ale zarazem od samego początku, można powiedzieć, był przywódcą frakcji chadeckiej w porozumieniu centrum, jak ją wtedy nazywano, która się dystansowała od samego Kaczyńskiego, uznając, że jego próby zdominowania partii są zbyt daleko idące.

Nie będę tu szczegółowo opowiadał historii rządu Olszewskiego, powiem tylko, że porozumienie centrum, bo jest o tym odcinek na kanale, jak wspomniałem, w każdym razie porozumienie centrum miało w rządzie Jana Olszewskiego ze swojego ramienia aż pięciu ministrów.

Po upadku rządu Jana Olszewskiego dosłownie kilka dni później doszło do pierwszego wielkiego rozłamu w dziejach Porozumienia Centrum.

Mianowicie Jan Olszewski wraz z grupą 11 innych posłów tej partii opuścił szeregi Porozumienia Centrum i przystąpił do tworzenia własnej formacji politycznej o nazwie Ruch dla Rzeczpospolitej.

Co więcej, w 1992 roku jesienią na porozumienie centrum spadł jeszcze drugi rozłam, mianowicie spowodowało go w październiku 1992 roku kolejnych pięciu posłów porozumienia centrum na czele z...

i byłym już ministrem Ejsmontem i Andrzejem Urbańskim, którzy tworzyli tak zwane liberalne skrzydło porozumienia centrum.

Oni zaczęli mówiąc krótko uważać, że trzeba wspierać rząd Hanny Suchockiej, do którego porozumienie centrum ostatecznie kilka miesięcy wcześniej nie weszło.

które trwały w lipcu 1992 roku, a które dotyczyły ewentualnego wejścia porozumienia centrum do rządu Hanny Suchockiej, utknęły na osobie Adama Glapińskiego.

Otóż negocjatorzy z Unii Demokratycznej i ZHN-u byli skłonni dać porozumieniu centrum pięć resortów, czyli tak jak...

Rzeczywiście wielu polityków, zwłaszcza Unii Demokratycznej, nie bardzo chciało polityków porozumienia centrum w tym rządzie, choć oczywiście domykałoby to większość.

tej granicy większości i ostatecznie wiosną 93. mu tej większości zabrakło, żeby przetrwać głosowanie o nadwotum nieufności, w którym oczywiście politycy, posłowie Porozumienia Centrum, ci, którzy jeszcze zostali przy Kaczyńskim, zagłosowali za odwołaniem tego rządu, ale trzeba powiedzieć, że w tym czasie było ich już zaledwie 22, czyli można powiedzieć, że na przestrzeni niespełna dwóch lat Klub Parlamentarny Porozumienia Centrum w skrócie tych kolejnych rozłamów skurczył się o niemal połowy.

Tutaj warto wspomnieć, że wśród organizatorów tej demonstracji nie byli tylko politycy Porozumienia Centrum, ale byli też politycy innych partii prawicowych takich jak właśnie Ruch dla Rzeczpospolitej

Jana Olszewskiego, czy ruch III Rzeczpospolitej Jana Parysa, ale niewątpliwie porozumienie centrum było z tej trójki ciągle mimo tych rozłamów najsilniejsze.

Wprawdzie nie mamy wiarygodnych danych dotyczących liczebności tej partii w tamtym okresie, ale można powiedzieć, że na pewno ciągle w szeregach porozumienia centrum na terenie całego kraju działało kilka tysięcy osób.

Kaczyński prowadził walkę z Wałęsą na wielu frontach, prowadził też walkę z rządem Hanny Suchockiej, wobec którego porozumienie centrum było konsekwentnie opozycyjne.

Elementem tego konfliktu stała się też, można powiedzieć, rządu suchockiej z Jarosławem Kaczyńskim, z Porozumieniem Centrum i generalnie z radykalną antywojenstwowską prawicą, stała się sprawa tzw.

Wiemy na pewno, że w Urzędzie Ochrony Państwa działał zespół kierowany przez pułkownika Jana Lesiaka, dawnego oficera Służby Bezpieczeństwa, który zaczął przy pomocy agentury UOP-u właśnie zlokalizowanej w tych partiach, takich jak Porozumienie, Centrum, Ruch dla Rzeczpospolitej czy Ruch III Rzeczpospolitej, prowadzić tzw.

W tych wyborach ostatecznie porozumienie centrum zdołało się dogadać wyłącznie z kilkoma mniejszymi formacjami.

Zobaczmy spot porozumienia centrum z kampanii przed wyborami parlamentarnymi z września 1993 roku.

Porozumienie Centrum ma ludzi nowych, dynamicznych, wykształconych.

Głosuj na porozumienie Centrum Zjednoczenie Polskie.

Wyniki wyborów z września 93 roku były dla porozumienia centrum katastrofalne.

Głosowało na porozumienie centrum niewiele ponad 4 proc.

Można powiedzieć, że ta funkcja brata była jedną z takich kotwic, która pozwoliła przetrwać środowisku porozumienia centrum kilka kolejnych lat.

Właśnie to był część tego majątku, który udało się wtedy ludziom, czy środowisku Porozumienia Centrum, podkreślam tu środowisku Porozumienia Centrum, dlatego że Kaczyński był na tyle przebiegły, że wszystkie te działki nie były własnością nigdy partii, były natomiast własnością właśnie ludzi związanych z partią i zakamuflowane właśnie pod szyldem, czy to Fundacji Prasowej Solidarności, czy później Spółki Srebrna i ewentualnie innych podmiotów.

I właśnie dzięki temu majątkowi przez kilka kolejnych lat Kaczyński mógł się utrzymywać, a zarazem mógł podtrzymywać istnienie porozumienia centrum, mógł też wydawać różnego rodzaju czasopisma, z których najważniejszym był tygodnik, a później miesięcznik Nowe Państwo.

Najważniejsze z nich to było właśnie Porozumienie Centrum i Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe.

Przymierze dla Polski zaistniało w wyborach samorządowych z czerwca 1994 roku i rzeczywiście w efekcie tego radni Porozumienia Centrum znaleźli się aż w 16 koalicjach.

Mało tego, to była epoka, kiedy prezydentów miast wybierali radni, rad miejskich, w związku z tym kilku działaczom porozumienia centrum udało się zostać prezydentami miast, m.in.

I to można powiedzieć, były główne aktywa polityczne porozumienia centrum w połowie lat 90., dlatego że przymierze dla Polski rozpadło się wkrótce po wyborach samorządowych.

Najsłynniejszą inicjatywą był Konwent Świętej Katarzyny, ale akurat w niego Kaczyński porozumienie centrum nie było zaangażowane.

Tak, proszę Państwa, porozumienie centrum wiosną i latem 95. roku bardzo intensywnie lansowało kandydaturę profesora Strzębosza na

Dlatego, że Strzębosz zaczął się sprzeciwiać zmonopolizowaniu swojej kampanii przez porozumienie centrum.

w efekcie czego Kaczyński wycofał to poparcie dla Porozumienia Centrum dla Strzęborza.

Na nowo można powiedzieć reaktywowało się dawne porozumienie Centrum.

Jan Olszewski dostał niemal 7% głosów, co uznano wtedy za duży sukces, ale ten sukces zdyskontował przede wszystkim sam Olszewski, tworząc nową partię konkurencyjną dla porozumienia Centrum w momencie ruchu odbudowy Polski.

I wśród prawie 40 stowarzyszeń i organizacji partii politycznych, które weszły w skład AWS-u, znalazło się także porozumienie centrum.

W kwietniu 97 roku, czwartym już w kongresie tej partii, zmieniono nazwę na Porozumienie Centrum Akcja Wyborcza Solidarność, czyli PCAWS.

Kuriozalność polegała na tym, że politycy Porozumienia Centrum kandydowali na posłów w ramach...

Natomiast porozumienie centrum w tamtych wyborach wprowadziło do Sejmu kilku posłów.

Tym reprezentantem porozumienia centrum w rządzie Jerzego Buzka był minister ochrony środowiska Jan Szyszko.

No ale sytuacja dość dziwaczna, porozumienia centrum w ramach AWS-u i sytuacji, gdzie prezes Kaczyński nie jest w ogóle z akcją wyborczą Solidarność związany.

TKM to była łatka, którą Kaczyński przypiął do AWS-u i do rządu Jerzego Buzka, a że w porozumieniu centrum wielu działaczy nie rozumiało, dlaczego Kaczyński tak ostro atakuje ten centroprawicowy rząd, no to Kaczyński musiał problem jakoś rozwiązać.

Tak, proszę Państwa, Jarosław Kaczyński nie był prezesem Porozumienia Centrum przez cały okres istnienia tej partii.

Na kolejnym kongresie porozumienia centrum wybrano na prezesa partii Antoniego Tokarczuka, działacza porozumienia centrum, wcześniej działacza Solidarności, byłego senatora, byłego wojewodę bydgoskiego, a w tym czasie przedsiębiorcę budowlanego, mieszkającego w Bydgoszczy, co w tej sprawie nie było bez znaczenia.

Okoliczności, w jakich Antoni Tokarczuk został prezesem Porozumienia Centrum i jak wyglądały jego rządy w partii, opisał sam zainteresowany w swoich wspomnieniach.

Fragment wspomnień prezesa Porozumienia Centrum Antoniego Dokarczuka.

Oddając władzę nad porozumieniem centrum, pozornie oddając władzę nad porozumieniem centrum, Kaczyński wymyślił sobie, że w tej partii będzie swoista dwuwładza między prezesem partii Antonim Tokarczukiem, który był prezesem Rady Politycznej, a

Tchórzewski w tym czasie był wielkim zwolennikiem samolikwidacji Porozumienia Centrum i zjednoczenia jej z innymi partiami chadeckimi, stworzenia nowej formacji chadeckiej.

Kaczyński liczył początkowo, że Tokarczuk będzie zwolennikiem utrzymania odrębności organizacyjnej porozumienia centrum, ale okazało się bardzo szybko, że Tokarczuk podziela opinię Tchórzewskiego, że dalsze istnienie porozumienia centrum nie ma sensu w tej formie i zaczął orientować się na związek właśnie z innymi partiami chadeckimi, przede wszystkim Partią Chrześcijańskich Demokratów Łączkowskiego.

I to sprawiło, że Kaczyński właśnie uruchomił te wszystkie swoje aktywa wewnątrz władz Porozumienia Centrum na Czele z Przemysławem Gosiewskim, którzy coraz bardziej ograniczali rolę dojeżdżającego prezesa do Warszawy, prezesa Tokarczuka.

I w tym momencie oczywiście w porozumieniu centrum tej części, która się nie zgodziła na to z inspiracji Kaczyńskiego, trzeba było wybrać nowego prezesa, ale Kaczyński nie zdecydował się na powrót na to stanowisko.

Tym razem nowym prezesem, ale oczywiście można powiedzieć z woli Kaczyńskiego został stary działacz porozumienia centrum Adam Lipiński.

I właśnie Adam Lipiński był ostatnim prezesem Porozumienia Centrum, którego działalność zaczęła zanikać, zwłaszcza od połowy roku 2000.

Przeszli po prostu wierni działacze Porozumienia Centrum z Adamem Lipińskim na czele.

Sama partia o nazwie Porozumienie Centrum została formalnie wyrejestrowana w roku 2002.

I tak skończyła się trwająca ponad dekadę burzliwa historia Porozumienia Centrum, o której fragmenty tutaj tylko opowiedziałem.

przypomnę, szefem prezydenckiej kancelarii, zarazem prezesem Porozumienia Centrum, na temat stanu demokracji w Polsce i jej przyszłości.