Mentionsy

On chciał odpowiedzieć na pytanie, co stanie się z Europą, gdy proces równości społecznej pójdzie dalej.

Do rozmowy o Ameryce, a właściwie Ameryce, rewolucji i Alexis de Tocqueville'u zaprosiłem Jana Tokarskiego, filozofa i historyka idei, współpracownika między innymi kultury liberalnej.

Odrobinę inaczej.

Dokładnie, czyli najważniejsze nie jest pytanie, kto rządzi, jeden, nieliczni, wielu, tylko najistotniejsze jest to, co dzieje się w ramach tego układu społecznego, jak on wygląda, jakie są oddziaływania pomiędzy jednostkami, grupami i tak dalej.

I on oczywiście pisze o demokracji w Ameryce, o tym, że ten ruch w stronę równości, no bo to jest jego zdaniem najważniejsza zmiana, jaka się dokonuje, czyli przejście do społeczeństwa opartego właśnie wokół osi poziomej, a nie osi pionowej, jak to było przez stulecia wcześniej.

No właśnie taka forma republikańska, liberalno-demokratyczne instytucje, trójpodział władzy, sądownictwo, niezależna prasa i tak dalej i tak dalej.

Nie wiem, świętego Tomasza to by ci powiedział równi są chrześcijanie i tak dalej, i tak dalej, i tak dalej.

Ale myślę sobie, że właściwie, bo ty powiedziałeś o równości, tak jak ją rozumiemy w roku 2026, to chyba jest równość, która idzie jeszcze dalej.

Książka, która się ukaże niecałe 100 lat później.

Podróż wymaga czasu, wymaga pewnie jakiegoś wejścia w tą przestrzeń, w której się odnaleźliśmy i być może w ogóle tak naprawdę podróżujemy wtedy, kiedy pod wpływem tych nowych doświadczeń zaczynamy trochę inaczej patrzeć również na to, co znaliśmy wcześniej.

I ta nieograniczoność jego pragnień chyba sprawia również, że Tocqueville pisze o potrzebie wolności uporządkowanej.

Znaczy tam, dobra, trzy lata wcześniej.

Muszę tłumaczyć, nie, to jest absolutnie trafny opis tej organizacji politycznej.

W tym sensie w załamaniu uległa wiara w to, że niepisana umowa pod tytułem społeczeństwa się będą rozwijały, kolejnym pokoleniom będzie coraz lepiej.

Okej.

Ale ja ją widzę jako przedłużenie tego projektu nowej nauki politycznej.

Też mi się ładnie rymuje z tym ładnym stwierdzeniem Keynesa o tym, że politykom i wielkim kapitalistom wydaje się, że działają sami, a tak naprawdę po prostu wprowadzają w życie ideę, którą wymyślono w jakimś gabinecie kilkanaście czy kilkadziesiąt lat wcześniej.

Wiesz, słyszalności właśnie w debacie publicznej.

Przygotował rzeczywiście ideologicznie J.D.

I tak dalej, i tak dalej, i tak dalej.

Pięćdziesiąt lat temu to w ogóle, słuchaj, to był raj.

Miałem na myśli bardziej właśnie ludzi, którzy stoją za, nie wiem, J.D.

Przede wszystkim po stronie populistycznej, ale nie tylko po stronie populistycznej.

I co robi moment rewolucyjny, okej.

Aha, okej.