Mentionsy
Bardzo Bliski Wschód. USA w krajach arabskich
Kim są przyjaciele USA na Bliskim Wschodzie? Czy da się pogodzić antyamerykanizm obywateli z przyjmowaniem przez rządzących milionów dolarów ze Stanów? Jak na relacje z całym regionem (nie) wpływa wsparcie USA dla Izraela - i czy zawsze było ono tak bezwarunkowe? I ogólnie: po co Arabom Amerykanie, a Amerykanom - Arabowie? W tym odcinku rozmawiamy o relacjach USA i państw arabskich. Zapraszają Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz.
Materiały:
Nasz odcinek o polityce USA w Ameryce Południowej: https://www.youtube.com/watch?v=7Q8TJKg9iZ8
Nasz odcinek o 9/11 i "wojnie z terroryzmem": https://www.youtube.com/watch?v=6rHPrvO34BY
Abdel Mahdi Abdallah o arabskim antyamerykanizmie: https://ciaotest.cc.columbia.edu/olj/meria/meria_dec03/meria03_aba01.pdf
() Intro
() Świat arabski przed ingerencją USA
() Kryzys sueski
() Powstanie państwa Izrael
() Era petrodolara
() Doktryna Cartera i jej konsekwencje
() Antyamerykanizm w świecie arabskim
() USA tracą wiarygodność jako sojusznik
Szukaj w treści odcinka
Słuchajcie, pojedziemy do starożytnego Egiptu, będziemy kopać mumie.
Mamy kraje, które rzeczywiście mają niesamowitą starożytną cywilizację, właśnie Egipt najlepszym przykładem.
Półwyspu Arabskiego, wy trochę bardziej na północy, my na południu, wy bliżej Egiptu.
Egipt jest nasz, jesteśmy jakby... Kanał Suezki też jakoś podzielimy, tak?
To samo zaszło i tutaj tym bardzo dobrym przykładem ze świata arabskiego jest Egipt.
No i Egipt jest bardzo ciekawy, ponieważ w Egipcie faktycznie doszło do powstania ustroju, powstania państwa, doszło do władzy lidera, który bardzo, bardzo mocno przeciwstawił się Brytyjczykom, ale jednocześnie przez Amerykanów był postrzegany jako ich człowiek, czyli pułkownik Nasser.
Generalnie w latach pięćdziesiątych, kiedy rządzi Egiptem Nasser... Śmieję się, bo to było dawno temu, ja pierwszy sezon, a ty tak lata pięćdziesiąte.
W latach pięćdziesiątych, jeżeli spojrzymy na pieniążki, to roczny dochód Brytyjczyków pochodzący z pobierania opłat za udostępnianie kanału statkom wynosił 100 milionów funtów, z czego sam Egipt otrzymywał 2,5%.
Udzielił Egiptowi pełnych praw do decydowania o kanale sueskim, więc ta sytuacja jest taka trochę niejasna.
No i Egipt uznaje, że w takim razie to on zamknie kanał sueski dla izraelskiej żeglugi, bo już w tym momencie Izrael jest na mapie i o Izraelu też sobie za chwilę szerzej poopowiadamy.
I w październiku 56 roku w miejscowości Sèvres pod Paryżem spotkali się przedstawiciele rządu Izraela, Francji i Wielkiej Brytanii i doszło do takiego porozumienia, że oto Izrael dokona inwazji na Półwysep Synaj, czyli na Półwysep dzielący Izrael i Egipt, znaczy egipski Półwysep Synaj.
A Francja i Wielka Brytania wystąpią o to jako rozjemcy, wkroczą do Egiptu, rozdzielą walczące strony i skończy się to tak, że z powrotem ustanowią kontrolę nad kanałem Suezki.
Izrael zaatakował Egipt.
A jednocześnie przypomnijmy, że w tym czasie przed 1956 rokiem i już w 1956 roku w ramach tej rywalizacji z Anglią, Francją, Izraelem do Egiptu płynęły dostawy broni na przykład właśnie z Czechosłowacji.
I tak w wypadku Egiptu Amerykanom to nie przeszkadzało.
Skończyło się to tak, że Wielka Brytania i Francja wycofały swoje oddziały z Egiptu.
Cały atak na Egipt okazał się klęską, ale Nasser i tak po tym, po zakończeniu kryzysu, mimo tego, że Stan Zjednoczony stanowił po jego stronie, stwierdził, że musi jednak zbliżyć się z Sowietami, ponieważ ten blok zachodni
Nie można mu całkowicie ufać, bo okej, może Stany staną na wysokości zadania, Stany staną, ale jednak Francja i Wielka Brytania to są imperialistyczne, kolonialne potęgi i że Stany Zjednoczone nigdy nie wiadomo, kogo w tym konflikcie interesów między Francją, Wielką Brytanią, Izraelem i Egiptem wybiorą, tak?
Może wybiorą Egipt, a może następnym razem wybiorą Francję albo Izrael i w związku z tym, mimo tego całego wysiłku włożonego przez Stany właśnie w pielęgnowanie relacji z
Z Nasserem to Egipt skręcił w stronę Związku Radzieckiego.
To nie było tak, że nagle po prostu Egipt i Syria, Transjordania, bo wtedy Jordania była jeszcze Transjordanią, Liban i tak dalej, nagle się po prostu rzucają.
Mamy Egipt, który Stany chciały, żeby był sojusznikiem, ale jednak ta logika kolonialna sprawiła, że nie do końca, znaczy to się nie udało, że Egipt za Nassera wyszedł z orbity amerykańskiej, a przynajmniej Amerykanie byli przekonani, że jest w orbicie amerykańskiej, albo może być.
Egipt na przykład żył bardzo niedobrze z Arabią Saudyjską w latach 60.
Wojna Jom Kipur, kiedy koalicja państw arabskich, Egipt, Syria, właśnie Liban, ale też Jordania nie.
Kończy się tym, że poza tą siłą militarną, którą pokazały armie Egiptu i Syrii, chociaż tak jak mówisz, w końcu też nie tak ogromną, dużo większą siłę militarną pokazały wojska Izraela po raz kolejny.
Były ogromne między właśnie chociażby Arabią Saudyjską, a Egiptem.
Ale on przestał być zagrożeniem w momencie, w którym przychodzi Izrael i w wojnie sześciodniowej zabiera całe półwysep Synaj i całkowicie upokarza Egipt.
I w tym samym momencie Egipt przestał być zagrożeniem dla Arabii Saudyjskiej.
Tak staniemy z Nasserem, zaczniemy po prostu uzbrajać Egipt.
To znaczy Arabia Saudyjska w ramach takiego porozumienia z Hartum zobowiązała się razem z innymi krajami z Atoki do wspierania finansowego Syrii i Egiptu za utraty terytorialne wynikające z wojny sześciodniowej.
No i podobno, źródła są do tego jednoznaczne, że Arabia Saudyjska powiedziała też Egiptowi, prezydentowi Sadatowi, jeśli zaatakujesz Izrael, to my nałożymy sankcje i przestaniemy sprzedawać ropę Amerykanom.
Mamy pomoc militarną, wojskową, finansową dla sojuszników regionalnych takich jak właśnie Arabia Saudyjska, Egipt i Izrael.
Chcę tylko wejść w słowo do tego, że tutaj dokonałem takiego twistu, bo nagle jest sojuszników Arabii Saudyckiej, Izrael i Egipt.
Tak, bo słuchajcie, po porozumieniach z Camp David w Egipcie, nawet nie, bo Sadat jeszcze rządził do 1982 roku, ale on już... Ale Mubarak szybko zaczął... W każdym razie Egipt również zdecydował, że jest to w interesie ich, żeby się zbratać ze Stanami Zjednoczonymi, że Związek Radziecki po prostu nie jest na tyle silny w regionie, żeby zaoferować Egiptowi
Władcom Egiptu, reżimowi egipskiemu.
Oczywiście na różnych etapach historii, nie wiem, Arabia Saudyjska mogła się obawiać, że zaatakuje ją Irak, albo Egipt, albo Iran, ale wiemy, że od wielu dekad to zagrożenie nie istnieje.
Ostatnie odcinki
-
Razem, a jednak osobno. Co to będzie z randkowa...
16.04.2026 18:00
-
Bardzo Bliski Wschód. USA w krajach arabskich
09.04.2026 18:00
-
Iran i Trump: zawieszenie broni
08.04.2026 13:00
-
Donald i Donald. Iran - Kuba - Polska
02.04.2026 16:00
-
OZE są piękne, dobre i tanie
26.03.2026 19:00
-
Amerykańskie delulu. Trump, Iran, Izrael
19.03.2026 19:00
-
Woke | Co to ma znaczyć
16.03.2026 17:00
-
Przerywamy ciąże w Polsce
12.03.2026 19:00
-
Iran vs. Trump. Najgłupsza inwazja świata
05.03.2026 19:00
-
Tworzenie pieniędzy | Co mi to da
02.03.2026 17:00