Mentionsy

Cztery gigantyczne twarze prezydentów wykute w granitowej skale Black Hills to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Stanów Zjednoczonych. Jednak historia USA ukryta za Mount Rushmore jest znacznie mroczniejsza, niż sugerują pocztówki dla turystów. W tym odcinku Ameryki Dla Zaawansowanych odkrywamy prawdę o Ameryce, której nie znajdziesz w przewodnikach: o świętych ziemiach Lakotów skradzionych przez rząd federalny, o rzeźbiarzu Gutzonie Borglumie i jego związkach z Ku Klux Klanem oraz o prezydentach, którzy przyczynili się do cierpienia rdzennych Amerykanów.

Rozważ wsparcie projektu na Patronite: patronite.pl/adz

Zaczynamy od roku 1868 i traktatu z Fort Laramie, który miał zagwarantować Siuksom wieczne prawo do Czarnych Wzgórz. Opowiadamy o wodzu Czerwonej Chmurze, jedynym przywódcy Indian, który zmusił USA do pokoju na własnych warunkach. Następnie przenosimy się do gorączki złota z 1874 roku, która doprowadziła do złamania traktatu i rozpoczęcia wojny. Kongres USA zatwierdzał kolejne ustawy odbierające ziemie plemionom, a ekspansja na zachód budowała potęgę USA kosztem rdzennych mieszkańców. Społeczeństwo amerykańskie do dziś zmaga się z tym dziedzictwem.

Dlaczego pomnik upamiętniający Washingtona, Jeffersona, Lincolna i Roosevelta budzi kontrowersje? Każdy z tych prezydentów odegrał określoną rolę w polityce przemocy wobec Indian. Washington palił wioski Irokezów. Jefferson zaprojektował przesiedlenia plemion - politykę, która stała się pierwowzorem dla późniejszych deportacji w USA. Lincoln zatwierdził największą masową egzekucję w historii USA. Roosevelt otwarcie głosił wyższość białej rasy.

Osobny rozdział poświęcamy Gutzonowi Borglumowi - rzeźbiarzowi, który zaprojektował Mount Rushmore. Zanim przyjął zlecenie w Dakocie, pracował przy pomniku na Stone Mountain w Georgii, finansowanym przez Ku Klux Klan. Borglum uczestniczył w wiecach KKK i wychwalał członków jako „świetnych gości". Rasizm w USA tamtej epoki jest udokumentowany w jego listach - wyrażał w nich również pogardę wobec imigracji w USA.

W 1980 roku Sąd Najwyższy USA orzekł, że Czarne Wzgórza zostały odebrane Siuksom nielegalnie. Przyznano odszkodowanie przekraczające dziś miliard dolarów. Lakoci odmówili przyjęcia pieniędzy - dla nich ziemia nie jest na sprzedaż. To nie jest tylko historia USA. To pytanie o to, jak Ameryka pamięta swoją przeszłość.

„Ameryka dla Zaawansowanych" to podcast, w którym co tydzień analizuję to, co kształtuje współczesne Stany Zjednoczone. Historia USA, polityka w USA, kultura USA, społeczeństwo USA, amerykańskie prawo, imigracja w USA - omawiam te tematy łącząc źródła, dane i kontekst. Dołącz do słuchaczy, którzy chcą rozumieć Amerykę głębiej niż nagłówki gazet.

Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.