Mentionsy

Odcinek trzeci, czyli literka C. C jak Chrypa.

Tak, ja wiem, że na początku słowa Chrypa słyszysz nie C, tylko H, ale posługuję się tutaj alfabetem pisanym, a Chrypę piszemy zdecydowanie przez CH.

Dlatego C jak Chrypa.

Chyba każdy wie, co to jest chrypa, bo myślę, że większość z Was doświadczyła takiego stanu, kiedy głos po prostu chrypi.

Zmiana brzmienia głosu polegająca na jego obniżeniu, matowości i szorstkości, spowodowana zaburzeniami chorobowymi lub jakimiś czynnikami zewnętrznymi.

Czyli po prostu chrypa to jest taka zmiana głosu, kiedy dźwięk staje się nieprzyjemny, szorstki, niefajnie brzmi.

Nazywam się Katarzyna Kazańska i jestem psycholożką oraz trenerką emisji głosu.

No i oczywiście, ponieważ już zapraszam, to zachęcam Cię do subskrybowania tego podcastu.

Zasubskrybuj go tutaj, gdzie go akurat słuchasz, na Spotify czy na YouTubie, a najlepiej w jednym i w drugim miejscu.

Wracamy do chrypy.

Chrypa to jest taki jeden z najczęstszych problemów z głosem, jaki się pojawia.

Bardzo często już w momencie, kiedy ktoś przychodzi do mnie, kiedy ktoś się ze mną kontaktuje, to mówi o chrypie.

No, głos mi chrypi.

No jak się zmęczę, albo są takie momenty kiedy chrypi, albo no słyszysz, no słyszę, faktycznie jest zachrypnięty.

Często jest tak, że jest to oczywiste z czego wynika, ale czasami, czasami musimy mocno poszukać źródeł tej chrypy.

Więc, o czym mówi nam chrypa?

Albo może jeszcze inaczej, o czym może powiedzieć chrypa?

I tutaj wszelkie zaburzenia, które wpływają na zdrowie głosu, będą powodowały chrypę.

Więc zaczynając od najprostszych.

Infekcje górnych dróg oddechowych, przeziębienie, alergia.

Wszystko to, co sprawia, że nasze górne drogi oddechowe nie funkcjonują tak jak trzeba, że pojawia się śluz, że jest podrażnione gardło, że są podrażnione śluzów.

Oczywiście choroby takie jak angina, jak grypa, covid.

Te wszystkie choroby również będą niosły za sobą chrypę.

Astma również powoduje chrypę, więc to są takie choroby, które są dosyć często, są znane, ale to też jest tak, że

Wiemy, jesteśmy w stanie powiedzieć, dobra, teraz chrypię, bo jest czerwiec, a w czerwcu wszystko pyli, w związku z tym mam katar sienny, w związku z tym naturalne jest to, że pojawia się chrypka.

Albo choruję przewlekle na astmę, w związku z tym naturalne jest to, że pojawia się chrypa.

I to na ogół są takie oczywiste powody tej chrypy.

Więc tutaj po prostu bierzemy się za leczenie i czekamy spokojnie, aż chrypa przejdzie.

I na przykład, chrypa może być spowodowana przez złe warunki, w których przebywamy, w których pracujemy, zwłaszcza w których pracujemy głosem.

I taki pierwszy element tych złych warunków, no to jest wilgotność powietrza.

Płuca, tchawica, wszystko co jest związane z produkcją głosu jest pokryte śluzówkami.

W momencie, kiedy mamy do czynienia z bardzo suchym powietrzem, to to powietrze sprawia,

Kiedy mamy do czynienia też z pomieszczeniami ogrzewanymi w środku zimy, wtedy powietrze jest bardzo suche.

Bardzo łatwo o podrażnienie śluzówek w momencie, kiedy gadamy w bardzo zimnych pomieszczeniach.

Więc tutaj zwracajmy uwagę na to, że w momencie, kiedy jesteśmy gdzieś, gdzie jest zimno, to oddychamy przez nos i staramy się mówić jak najmniej.

Więc naturalne jest to, że z takich powodów związanych z warunkami

Chrypa pojawia się najczęściej albo zimą, albo latem.

Zimą, bo jest zimno na dworze, mamy ogrzewane pomieszczenia, jest bardzo niska wilgotność powietrza w pomieszczeniach z powodu ogrzewania.

I tutaj mamy gotowe problemy ze śluzówkami, z których powstaje chrypa.

Oczywiście w momencie, kiedy są choroby krtani, stany zapalne krtani,

No to tutaj możemy się na pewno spodziewać chrypy.

I ta chrypa to może być po prostu taka zwykła, lekka chrypka, ale może być też tak silna, że aż idzie w stronę bezgłosu.

Więc to już jest taka chrypa turbo, taka, która uniemożliwia w ogóle jakiekolwiek wydawanie dźwięków, albo ten dźwięk jest bardzo cichy, bardzo taki chrapliwy, zupełnie bez brzmienia, no i oczywiście skala głosu również jest bardzo zawężona.

Chrypę mogą wywoływać choroby tarczycy i tutaj zwłaszcza nadczynność tarczycy może powodować.

Dosyć nieoczywistą, zaskakującą przyczyną chrypy jest refluks.

Dzieje się to tak dlatego, że gardło jest wspólną częścią obu układów, układu pokarmowego i układu oddechowego, a krtań jest bardzo blisko gardła.

Więc refluks będzie podrażniał drogi oddechowe.

Więc jeżeli masz taką długotrwałą chrypę, nie jesteś przeziębiony, przeziębiona, nie masz żadnych chorób,

Jeszcze jeżeli chodzi o refluks, to osoby, które mają ten refluks, wiedzą o tym, że bardzo ważna jest dieta.

Ponieważ akurat kwas i ostrość będą nam podrażniały drogi oddechowe.

Oczywiście to nie znaczy, że jeżeli pracujesz głosem, to masz zupełnie zrezygnować ze swojej ulubionej papryczki chili.

Ja bardzo lubię ostre smaki i sporo używam w moim gotowaniu właśnie ostrych przypraw, ale też mam świadomość, że w momencie, kiedy mam dni, kiedy bardzo dużo pracuję głosem, na przykład prowadzę szkolenia,

To wtedy zwracam uwagę na to, co jem i co piję, właśnie żeby nie dopadła mnie chrypa, żeby nie podrażnić sobie układu pokarmowego, a co za tym idzie nie podrażnić gardła, nie podrażnić krtani.

Uwaga na kruche ciasteczka.

W trakcie przerwy zjadłam jedno kruche ciasteczko.

No i to kruche ciasteczko było naprawdę kruche, a jeden okruszek gdzieś mi się przylepił w gardle, co spowodowało wielki atak kaszlu, co za tym idzie potężne podrażnienie gardła.

No, trochę mi było głupio, bo jako osoba zajmująca się głosem powinnam pamiętać, że cóż, kruchych ciasteczek przy gadaniu się nie jada.

Oczywiście, żeby nie pojawiała się chrypa, no to trzeba bardzo mocno się unawadniać.

Często jak rozmawiam z ludźmi, którzy się szkolą u mnie w zakresie emisji głosu, to pytam ich właśnie o nawodnienie.

Pytam ich o to, ile piją tej wody.

No ale cóż, no ja sama osobiście bardzo lubię wodę gazowaną, lubię zimną wodę i szczerze mówiąc wychodzę z założenia, że jeżeli masz pić zimną wodę gazowaną, to taką pij, jeżeli inna ci nie wejdzie.

Oczywiście, myślę, że to jest takie naprawdę dla wszystkich jasne, palenie papierosów będzie podrażniało gardło, będzie powodowało chrypę.

Chyba wszyscy znamy taki charakterystyczny głos dla wieloletnich palaczy.

Ta sucha, podrażniona krtań sprawia, że osoba, która bardzo dużo pali, po prostu skrzeczy.

Alkohol, ponieważ alkohol zakwasza organizm, również może być przyczyną zmiany barwy dźwięku i pojawienia się chrypy.

Mówiłam o złych warunkach pracy głosem, które sprawiają, że powstaje chrypa.

Tak samo przebywanie w zadymionych pomieszczeniach, przebywanie wśród palaczy, bierne palenie, też będzie powodowało, że możemy złapać chrypę.

No oczywiście, chrypa to również jest zła technika mowy.

Charakterystyczne jest to, że w połowie września czy na początku października zaczynają się pojawiać do mnie telefony od nauczycieli.

Dlatego, że to jest ten moment, kiedy są tak przeciążeni już pracą głosem, kiedy już zapomnieli o dwumiesięcznych wakacjach,

I głos się zaczął męczyć i właśnie jest tak, że wracają do domu schrypnięci.

Gdy pojawia się u Ciebie taka zmęczeniowa chrypa,

Warto poszukać ćwiczeń, które wzmocnią głos, które sprawią, że będziesz mówić z mniejszym zmęczeniem, ponieważ tutaj chrypa pojawia się wtedy, kiedy mówimy zbyt napięciowo, nadmiernie nadwyrężając głos.

podparcia oddechowego, mówimy z dużym napięciem w obręczy barkowej, z zaciśniętym gardłem, czyli tak, że ten głos jest bardziej obciążony, w zasadzie narządy głosu są bardziej obciążone,

Więc na taką zmęczeniową chrypę możemy jak najbardziej zaradzić ćwiczeniami, pracą nad głosem, pracą nad prawidłową emisją głosu.

Oczywiście dla mnie jako dla psychologa bardzo ważne są czynniki psychiczne, jeżeli chodzi o powstawanie chrypy.

Które mówią, że zasadniczo wszystko jest OK, aż do momentu, kiedy przychodzi do wystąpienia publicznego, np.

w pracy do prezentacji jakiegoś projektu i wtedy okazuje się, że chrypi przed tym wystąpieniem.

Taka osoba nie chrypi, zaczyna mówić, pojawia się chrypka.

I już tej chrypy nie ma, czyli ta chrypa pojawia się tylko i wyłącznie wtedy, kiedy jest stres, kiedy jest napięcie.

Po prostu napięcie psychiczne, to co się dzieje w głowie, stres, emocje wpływają na to, w jaki sposób pracujemy narządami głosu.

Napięcie wpływa na oddech, wpływa na ruchomość krtani, na napięcie mięśni obręczy barkowej, na używanie stawu skroniowo-żuchwowego, na zaciśnięcie gardła i generalnie stres może objawiać się chrypą.

I w mojej praktyce takiej szkoleniowej spotkałam kilka takich ciekawych osób, u których właśnie ta chrypa się pojawiała w sytuacjach zawodowych.

I co było ciekawe, Chrypa pojawiała się wtedy, kiedy mówiła w języku polskim.

Był bardzo swobodny, był bardzo otwarty, lekki, zupełnie bez chrypy.

To jest język, który bardzo pokochała od momentu, kiedy zaczęła się go uczyć.

Nieustająco kazano jej być cicho.

Właśnie to uciszanie nieustające spowodowało, że ta osoba ma w sobie taki, nie wiem, może nawet nie przekonanie, tylko bardziej to zostało w ciele, jako odruch w ciele, że w momencie, kiedy ma mówić publicznie,

W związku z tym ten głos się trochę tak przebija przez jej zamknięte drogi oddechowe, zaciśnięte szczęki, zaciśnięte gardło.

A w języku angielskim, który jest jej językiem z wyboru, który jest językiem, który kocha,

Tego efektu nie ma, bo to jest związane z zawsze przyjemnymi emocjami, bo ten język angielski to jest coś, co ona kocha, coś, co jest z nią, co daje jej satysfakcję i radość.

Chrypa może pojawiać się w języku polskim, a w języku angielskim już jej nie ma.

No i faktycznie przeszła do mnie w momencie, kiedy była pod wpływem bardzo silnego stresu, w bardzo dużych napięciach.

I pracowałyśmy nad rozluźnieniem, nad oddechem, nad tą techniką emisyjną.

Po rozgrzewkach, po ćwiczeniach głosu, rozluźnieniu ciała, naprawdę zaczynała mówić z bardzo przyjemną barwą.

Natychmiast pojawiła się chrypa.

Mimo że była rozluźniona, rozgrzana, mimo że chwilę wcześniej mówiła swobodnym głosem, to jak zmieniłyśmy temat, zmieniłyśmy temat na pracę, na to, co jest jej zadaniem zawodowym, natychmiast zaczęła chrypieć.

W jaki sposób unikać chrypy?

Co robić, gdy chrypa się pojawia?

No i tutaj, jeżeli ta chrypa pojawia się mimo tego, że jesteśmy zdrowi, że nie dotyczy nas jakieś przeziębienie, jakaś choroba wirusowa czy bakteryjna, coś co wiemy, że jesteśmy po prostu w tym momencie chorzy i chrypimy, natomiast chrypa, która się pojawia jest przewlekła.

zrozumiałe jest czasami to, że chrypa po 8 godzinach pracy głosem może się pojawić ze zmęczenia, chociaż też nie powinna w momencie, kiedy mamy dobrą emisję głosu.

ta chrypa pojawia się już po dwóch godzinach pracy, kiedy ta chrypa jest cały czas, kiedy nasz głos się zmienił, kiedy widzimy to, że ta chrypa nie jest spowodowana żadnymi czynnikami związanymi z tym, gdzie mówimy, czyli nie jest związana np.

z suchym powietrzem.

Jeżeli foniatra nic nie wykaże, żadnych zmian związanych z budową krtani, żadnych zmian związanych z funkcjonowaniem krtani, nie wskaże polipów, guzków, nic co może się z krtanią dziać, no to wtedy trzeba się zastanowić nad dalszymi krokami diagnostycznymi.

Generalnie warto poszukać w różnych kierunkach, bo pojawiająca się chrypa może być też oznaką poważniejszych problemów zdrowotnych.

A ta chrypa jest po prostu pierwszym takim wskaźnikiem, który się pojawia w głosie, pojawia się w ciele.

Co możemy dla siebie robić, żeby trochę chrypę łagodzić?

I już wspomniałam o ziołach, o lipie i rumianku.

Możemy szukać różnego rodzaju olei, które też będą nam fajnie wzmacniać gardło, zostawiając też taki ochronny film w gardle i w krtani.

No ta obręcz barkowa to się chyba będzie pojawiała w każdym odcinku tego podcastu.

Ważne jest to, żeby zadbać o rozgrzewkę głosu, bo bardzo często ta chrypa jest efektem tego, że zaczynamy pracę nieprzygotowani, bez jakiejkolwiek rozgrzewki głosu.

I co za tym idzie, łatwiej Ci będzie zareagować w momencie, kiedy zacznie pojawiać się chrypa.

No i też takim elementem, który pomoże nam przeciwdziałać chrypie, jest zadbanie o zdrowie psychiczne, czyli o to, żeby się relaksować, zadbać o asertywność, zadbać o to, żebyśmy wiedzieli, jak reagujemy w sytuacjach stresowych, żebyśmy poznali ten stres i potrafili na niego reagować.

Zachęcam Cię do takiego ćwiczenia trochę bardziej autoanalizy.

Mianowicie zapisuj sobie te momenty, kiedy zauważysz u siebie chrypę.

I zapisuj sobie okoliczności, w których ta chrypa się pojawia.

Najczęściej intuicja Ci dobrze podpowie, co jest tym głównym czynnikiem, który sprawia, że akurat teraz chrypisz.

Ale takie notatki, takie zapiski pozwolą Ci odnaleźć też jakieś inne elementy związane z tym, że głos chrypi.

Może się okazać, że tak jak ta pani, która do mnie przychodziła, chrypisz w pracy, a może się okazać, że chrypisz po jakimś konkretnym jedzeniu.

Więc w ramach ćwiczenia

Po prostu rób notatki dotyczące chrypy, dotyczące tego, kiedy ta chrypa się pojawia i w jakich okoliczności.

Jeżeli chodzi o takie stricte ćwiczenia emisyjne, to tutaj jednym z takich najprostszych ćwiczeń jest po prostu masaż.

Masaż karku, masaż szyi, masaż właśnie tych okolic, gdzie powstaje dźwięk.

Chodzi o to, żeby rozluźnić te miejsca, rozgrzać, zrobić sobie przyjemność, a później westchnij swobodnie.

Takie po prostu lekkie takie swobodne westchnięcia pomogą Ci rozluźnić gardło, otworzyć je szerzej.

No i też na chrypę, na zmęczenie głosu fajne jest takie swobodne mruczenie.

Ono też fajnie relaksuje, rozluźnia gardło i wprawia nasze drogi oddechowe w takie lekkie wibracje, które przyjemnie masują nam te miejsca, w których tworzy się dźwięk.

Mam nadzieję, że dosłuchałeś, dosłuchałaś mnie do tego momentu.

Zachęcam Cię do pozostawienia komentarza.

Jeżeli chcesz zadać mi jakieś pytanie, dowiedzieć się czegoś więcej, to zapraszam do kontaktu.

To będzie dla mnie informacja, że dosłuchałeś, dosłuchałaś mojego podcastu do końca.

Tymczasem dziękuję Ci za wysłuchanie i zapraszam Cię za dwa tygodnie na kolejny odcinek.