461. Umberto Eco 🇮🇹 WYSPA DNIA POPRZEDNIEGO (1994)

Literatura ze środka Europy. Podcast otołoksiążkowy. Dzień dobry, Marcin Piotrowski. Zapraszam Państwa na kolejne spotkanie. Zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu Literatura ze środka Europy. W dzisiejszym odcinku przedstawiam Państwu powieść Umberto Eco Wyspa dnia poprzedniego. Książka wydana po raz pierwszy w roku 1994, trzecia powieść Umberto Eco po imieniu Róży i Wahadlefuco.

Okres mi, jak to podkreślam, nieznany. Kolejna książka eksplorująca wątek wojny trzydziestoletniej. Wcześniejsze to były rzeczy niemieckie albo z niemieckiego obszaru kulturowego, tego północnoeuropejskiego. Tutaj rzecz południowoeuropejska, znowu wojna trzydziestoletnia, znowu pokazanie istotności tego konfliktu i znowu uświadomienie mi, jak bardzo niewiele wiem i jak bardzo człowiek jednak nie uważał w szkole i jak wiele ma do nadrobienia jako osoba, która gdzieś myśli o sobie w kategoriach humanistycznych. Eko oczywiście to wszystko wyjaśnia. Cały wątek tego zamieszania w północnych Włoszech.

Francja, Hiszpania, Watykan. Te zależności są tu pokazane. No ale są pokazane tak, że w trzecim akapicie to już nie wiedziałem, kto cesarski, kto hiszpański, kto francuski, kto co jakie, kto komu co obiecał. To w sumie nie miało żadnego znaczenia. Ale jeżeli... są państwo specjalistami, to myślę, że odnajdą państwo dużą przyjemność w czytaniu tego, no bo jakiś fragment tej wojny trzydziestoletniej jest tutaj pokazany i wyjaśniony. Wyjaśniony w postaci jakichś rozmów, które się toczą między szlachtą. Ludzie komentują sobie różne zdarzenia. Oczywiście nie byłby to Umberto Eco, gdyby nie było takiego bardzo głębokiego wprowadzenia w kontekst rzeczywisty.

Szerokość geograficzna była oznaczona stosunkowo wcześnie, wiadomo było, jak bardzo na północ lub południe kapitan jest, natomiast długość geograficzna, to jak bardzo na wschód albo na zachód od jakiegoś punktu się jest, przez długi czas nie była znana. Stąd mapy były niedokładne, nie było wiadomo, jak daleko się gdzieś przepłynęło. I tę historię tutaj opowiada Eko. Opowiada o pewnego rodzaju wyścigu zbrojeń, o wyścigu technologicznym między krajami. Hiszpania, Holandia, Francja, Anglia. Każdy chce posiąść tę umiejętność, bo oczywistym jest, że da się to zrobić. Tylko trzeba wymyśleć jak. I duża część tej książki, myślę, że około połowa, to jest eksploracja tego wątku.

Nagle ta historia, która była o wojnie trzydziestoletniej, gdzieś zostaje w tle. To jest historia, która gdzieś się wydarzała. Historia życia bohatera była fajnym wprowadzeniem postaci. Ale historia, która jest realna, to jest historia o tym, jak to oznaczyć. No i po raz kolejny mówię, typowy Umberto Eco. Research, przepracowanie, mnóstwo historyjek, informacji, pokazanie eksperymentów Galileusza, rozważania różnego typu, pokazywanie różnych koncepcji, które były, z jakimiś waporami. I to jest wątek bardzo silnie także filozoficzny, dlatego że opowieść o technice jest dla mentalności ludzi z XVII wieku opowieścią o filozofii i opowieścią o bogu, o boskości.

Wiedzą, co powodowało, że człowiek zarazi się dżumą albo wiedzą, że jeżeli ktoś dżumę przeszedł, już nie będzie drugi raz chory. ale jednocześnie dobudowują do tego całą jakąś absurdalną historię. Toczą się tu jeszcze spory, czy Galileusz i Kopernik mieli rację, czy nie, czy uznać, czy nie uznać, czy Ziemia się obraca, czy Słońce się obraca, w jaki sposób dusze gdzieś się przenoszą. I fantastyczny moment Eko pokazuje, bo pokazuje z jednej strony już tę głowę, która jest gdzieś indziej, a jednocześnie brakujący aparat techniczny. Swego czasu czytałem takie rozważania o I wojnie światowej, że ona była tak wyczerpująca i tak niszcząca, dlatego że planici, zwłaszcza niemieccy, którzy przygotowali tę wojnę, oni mentalnie byli już na poziomie wojny manewrowej, która rozegrała się 30 lat później.

Mentalem, który jest mentalem o śmierci, wątki śmierci, wątki rozkładu, epatowania pewnego rodzaju zgnilizną, takimi historiami, które się dzieją po śmierci, to się tutaj pojawia. I przede wszystkim pojawiają się także fantastycznie przez eko pokazane mentalności tej epoki. pokazane poszukiwanie tych barier. Wolnomyślicielstwo z jednej strony, genialny fragment, kiedy jeden z takich wolnomyślicieli właśnie mówi o tym, no, czy zastanawialiście się kiedyś, drodzy moi koledzy, nad tym, że jeżeli istnieje gdzieś życie i na przykład istnieją istoty o czterech albo sześciu rękach,

Link będzie w opisie odcinka. Jeżeli będą Państwo zainteresowani, to można odsłuchać sobie tego rozdziału. To jest rozdział, w którym bohater pisze list miłosny, a właściwie ktoś inny pisze, Odcinek będzie dostępny tylko na platformach podcastowych, jeżeli mają Państwo ochotę posłuchać Umberto Eco, no to tam to będzie. Jest wątek trzeci, wątek literacki, wątek, który tak naprawdę sprawił, że myślę o tej powieści z zachwytem. bo wojna trzydziestoletnia to była dla mnie wprawka, zabawka, fajna rzecz, ale no nie. No, te historie filozoficzno-techniczne, to było ciekawe, ale no takie geekowe trochę, no.

Powiedziałbym, że znakomita powieść. Natomiast powiedziałbym, że to nie jest najprostszy Umberto Eco. Ja się przy tym bawiłem doskonale. Zastanawiam się, czy gdybym przeczytał tę książkę wcześniej, też bawiłbym się tak dobrze. Książka, z tego co wiem, była umiarkowanie przyjęta, natomiast nie jest tak popowa, nie jest tak popkulturowa jak Imię Róży, jak Wahadło Foucault. Ona jest moim zdaniem filozoficznie głębsza i wydaje mi się, że to buduje też jakiś dystans troszkę. Ja jestem zachwycony. Bardzo Państwu Wyspę Dnia Poprzedniego polecam. No i zapraszam do wysłuchania rozdziału dwunastego z tej książki, rozdziału zatytułowanego Namiętności Duszy.