Mentionsy Mentionsy
Wszystko Wszędzie
Wszystko Wszędzie

Polak, który został postępowym prezydentem Kostaryki

22.06.2024 ·31 min 53 s · 3 rozdziały

Teodoro Picado Michalski z wykształcenia był prawnikiem, z powołania pedagogiem, z zamiłowania historykiem, a z wyboru politykiem. Przyszło mu działać w trudnych czasach, do których nie pasował. Był człowiekiem używającym siły argumentów, podczas gdy najpopularniejsze wówczas były argumenty siły.   Miał wielki sentyment do Polski niezależnie od tego czy była akurat piłsudczykowska, czy też komunistyczna. Mimo to w decydującej dla Kostaryki chwili nie zachował się jak stereotypowy Polak - nie walczył do końca. Postąpił jak typowy polityk kostarykański, poszukując kompromisu. Gdyby wybrałby opcję „romantyczną”, doszłoby do wojny wszystkich ze wszystkimi, co skończyłoby się masakrą i doprowadziłoby ten wówczas niezbyt bogaty kraj do ruiny. Postarał się zatem o najbardziej zgodne z konstytucją przekazanie władzy, zawarł ze zwycięzcami układ gwarantujący bezpieczeństwo pokonanym i wyjechał w podróż zagraniczną, z której nigdy nie wrócił. #costarica #president #michalski #theodoromichalski

0:00 · Urodzenie i edukacja Teodora Picado Michalskiego 12

Teodoro Picado Michalski był z wykształcenia prawnikiem, z powołania pedagogiem, z zamiłowania historykiem, a z wyboru politykiem. Przyszło mu działać w trudnych czasach, do których nie pasował. Był człowiekiem używającym siły argumentów, podczas gdy w latach 40. ubiegłego wieku najpopularniejsze były argumenty siły. Pozwólcie sobie przedstawić Teodoro Picado Michalskiego, polskiego prezydenta Kostaryki. Polak został prezydentem Kostaryki. Musimy cofnąć się w czasie do końca XIX wieku na Uniwersytet Genewski, Université de Genève.

Spotkali się tam na studiach medycznych Teodoro Picado Marais i Jadwiga Michalska, wysłany na studia przez swoje rodzinne miasto Paraiso, które po hiszpańsku znaczy raj, które pomimo swojej nazwy nie miało lekarza i postanowiło wykształcić takiego medyka na własny koszt, wysyłając jednego ze swoich obywateli na dalekie zamorskie studia do Genewy. Z kolei rodzice Jadwigi Michalskiej, co ciekawe, wygrali na loterii 20 tysięcy rubli, czyli mieszkali w zaborze rosyjskim i zainwestowali je między innymi w wykształcenie swoich licznych dzieci. A Uniwersytet w Genewie był jeden z pierwszych, który kształcił kobiety. Wiga poznali się na studiach medycznych. Wpadli sobie w oko już 10 lipca 1898 roku.

Teodoro zdał jako pierwszy egzamin i wyjechali w miarę szybko do jego rodzinnego kraju, do Kostaryki. W stanie nazywanej Jadwisią w Kostaryce zostały jeszcze dwa semestry studiów. Mimo tego wyjechali do ojczyzny Teodoro. 10 stycznia 1900 roku w Paraiso przyszedł na świat ich pierworodny syn Teodoro Picado Michalski. W maju został ochrzczony, a już w czerwcu ruszył ze matką swoją pierwszą podróż zamorską do Szwajcarii, tym razem do Lozanny. Przez dwa lata utrudniał mamie zakończenie studiów medycznych. Słuchał się też z językiem polskim i francuskim, bo w tych językach zwracała się do niego matka. Do Kostaryki wrócili w sierpniu 1902 roku. Niedługo później ich rodzina przeniosła się na plantację La Luisa na południowy zachód od stolicy kraju San Jose.

W 1911 roku dostał się do prestiżowego Liceo de Costa Rica. Jednak w czerwcu przerwał naukę i na cztery miesiące wyjechał z matką i bratem do Europy. Zwiedził Bordeaux, Paryż, Strasburg, Monachium, Salzburg i Wiedeń, ale celem wyprawy były ziemie polskie. Zatrzymali się w Piotrkowie Trybunalskim u siostry Jadwisi, której dzieci odwiedziły wcześniej Picadów na Kostaryce. Kolejnymi przystankami były Łódź, Warszawa, gdzie mieszkały baracia, lekarki, a na koniec Płock, gdzie zatrzymali się u brata Jadwisianej babki. Picadowie odwiedzili też Jasną Górę. Nim Teodoro kończył szkołę średnią, wraz z kolegą z klasy został sam nauczycielem. W 1916 roku młodzieńcy zaoferowali pomoc jednemu z wykładowców w Liceo de Costa Rica.

W ramach wolontariatu prowadzili lekcje w szkole rolniczej. Teodoro wykładał tam historię, a jego kolega geografię. Młody Picado Michalski na lekcje dojeżdżał konno z Fuentes. Przydały się wtedy doświadczenia z długich konnych wycieczek z ojcem. Na Kostaryce w tamtych czasach nie działał żaden uniwersytet. Były tylko uczelnie na poziomie zawodowym, kierowane przez stowarzyszenia zawodowe. Dlatego też po ukończeniu liceum w 1917 roku Teodoro kontynuował naukę w Szkole Prawa Escuela de Leyes, uczelni prawniczej pozostającej pod opieką Izby Prawników. ...napisał swoje studium o adopcji. Znalazło on uznanie w oczach Ricardo Jimareza Oremuono, prawnika, sędziego, a przy czym trzykrotnego prezydenta Kostaryki, który stał się politycznym mentorem Teodoro, czyli jego nauczycielem i wychowawcą.

Na czwartym roku Teodoro zaczął nauczać historii w Liceo de Costa Rica i po raz pierwszy reprezentował kraj na międzynarodowej konferencji. Uczęszczał też na prywatne lekcje łaciny. Był to kolejny język Teodoro po hiszpańskim, polskim, francuskim, angielskim i niemieckim. W 1920-tych pracował już jako radca prawny dla amerykańskiej korporacji United Fruit Company oraz linii kolejowej Northern Railway Company. W 1926 roku jego żoną została Mercedes Lara Fernandez. Rok później na świat przyszedł ich syn Teodoro, A 4 lata później córka Klemensja. W 1929 roku Picado Michalski po raz kolejny przyjechał do Polski. Tym razem z żoną i synem.

Powód był oficjalny. Rząd Kostaryki wysłał go na XVIII sesję Międzynarodowego Instytutu Statystycznego w Warszawie. Jej uczestnicy odwiedzali też Kraków. Tymczasem żona z synem spędzali czas urodziny Teodorą w Łodzi. Teodoro następnie dołączył do nich, aby wziąć udział w pogrzebie wuja Józefa Michalskiego. Kwojarzy Picado Michalski wrócił na stanowisko dyrektora Instituto de la Juela, gdzie tym razem wykładał geografię i wychowanie obywatelskie. Według uczniów był ich najlepszym nauczycielem, cenionym za klarowne przedstawienie materiału i dużą wiedzę. Wymagał, ale też traktował uczniów jak partnerów. Jego podejście obrazuje ciekawe zajście z udziałem ucznia, który w czasach szkolnych lubił robić psikusy.

Podczas lekcji angielskiego i francuskiego podpalił ziarna fasoli, które wydzielały intensywny smród. Nauczycielka wyprosiła uczniów z klasy i resztę lekcji spędzili w parku. Mieli czas wolny. Po przeprowadzeniu intensywnego śledztwa, Jesus został wezwany przez dyrektora Picado. Ten na początku porozmawiał z nim o boksie, którym chłopak się interesował. Później pokazał mu ziarno fasoli. Jesus udawał niewinnego, więc wziął je do ręki. Gdy już wychodził, dyrektor poprosił, by jednak oddał mu ziarno. W końcu mógłbyś je podpalić podczas lekcji francuskiego lub angielskiego i narobić kłopotu nauczycielce, stwierdził. Gdy Jezus oddał mu ziarno, Picado Michalski popatrzył na niego długą w oczy, jakby coś ważył. W końcu oddał mu ziarno fasoli i powiedział, zatrzymaj tę fasolę.

Wyglądasz na kawalera, który nigdy nie zrobiłby takiej przykrości kobiecie. Odtąd Jezus pilnie chodził na angielski i francuski. Jeszcze jednak w tym samym roku, 1936, Teodoro został posłem i musiał odejść z instytutu i ze stanowiska dyrektora. Ponieważ zawód polityka nie wiązał się z apanarzami, Otworzył wraz z młodym prawnikiem Fernando Soto Harrisonem kancelarię Picado i Soto. Jej początki były bardzo skromne, a stawki za godzinę pracy na tyle niewygórowane, że przy jednym ze zleceń United Fruit Company zapłaciło mu dziesięciokrotnie więcej. Firma wysłała także list z informacją, że na fakturze musiał pojawić się błąd, ale na etapie przelewu został naprawiony. To pozwoliło kancelarii mocniej stanąć na nogi.

Praca w kongresie i kancelarii nie zerwała związków Picado z edukacją. Od 1937 roku prowadził wykłady dla dorosłych w Collegio Superior de Senioritas oraz w Szkole Prawa w swojej Alma Ater, gdzie wykładał prawo cywilne. Pod koniec kadencji prezydenta Contesa aktywnie poparł kandydaturę Rafaela Angela Calderona Guardii Na trzeciego z kolei prezydenta z ramienia Partii Narodowych Republikanów. Stał się motorem napędowym kampanii prezydenckiej, jeżdżąc po kraju i przemawiając na wieczach wyborczych. Calderona popierał także kończący kadencję prezydent Cortez. Rafael Angelon Cardelon Guardia wygrał z niemal 90% poparciem, pokonując kandydata komunistów Manuela Moré Valverde.

Rzekomo w przemówieniu podał rozmieszczenie dział na wybrzeżu Atlantyku. Nawet współpracownicy Calderona byli zaskoczeni tą decyzją, a Figueres w ciągu jednego dnia stał się bohaterem opozycji. Zgodnie z konstytucją urzędujący prezydent nie mógł być wybrany na kolejną kadencję. Dlatego Calderón Guardia zaczął szukać następcy, który kontynuowałby rozpoczęte przez niego reformy. W partii było kilku obiecujących kandydatów i Picado Michalski do nich się nie zaliczał. Dla urzędującego prezydenta był liberałem, ricardistą. Jednak kiedy prezydent Calderón zaczynał reformy w 1940 roku, Picado Michalski za radą przyjaciół zaczął jeździć po kraju, Zabiegając o poparcie. Był świetnym mówcą o wspaniałej pamięci, rozległej wiedzy i umiejętności znajomości problemów Kostaryki, którą objechał wzdłuż i wszerz.

Picado Michalski zdobył 65% głosów. Opozycja była zdania, że do władzy doszedł jako uzurpator. Nowo wybrany prezydent wziął się od razu do porządkowania najpilniejszych spraw, przygotowania prawa wyborczego, dzięki któremu wyniki wyborów nie byłyby kwestionowane oraz naprawy finansów państwa, znajdujących się w fatalnym stanie. ... ograniczył wydatki, w tym wstrzymał obsługę zadłużenia zagranicznego. To było jednak stanowczo za mało, aby zrównoważyć budżet. Choć opozycja lansowała hasło, wystarczy nie kraść. Skąd my to znamy? Picado Michalski zdecydował o wprowadzeniu podatku dochodowego. Pierwsze podobne wcześniejsze próby zakończyły się zamachami stanu. Prezydent powiązał jednak nowy podatek z podwyżką dla nauczycieli, dzięki czemu opozycja nie odważyła się protestować.

16:00 · Reformy Calderona Guardii i ich konsekwencje 5

By rozwiązać sprawę wyborów, rząd przygotował ordynację wyborczą. Na jej mocy za organizację wyborów nie odpowiadała już władza wykonawcza, ale że niezależny Trybunał Wyborczy. Coś jak nasza Państwowa Komisja Wyborcza. Jego decyzję o wynikach i legalności wyborów musiał zatwierdzić Kongres. Ustawa została przyjęta przez Kongres w grudniu 1945 roku, a weszła w życie w styczniu 1946 roku, dlatego nie udało jej się zastosować w pełni podczas wyborów do parlamentu w lutym 1946 roku. Testem miały być wybory prezydenckie dwa lata później. W spraw Picado Michalski dodał czwartą, zasadniczą, która w jego mniemaniu była nie mniej ważną. Pozwolił Figueresowi Ferrerowi na powrót do kraju.

Ci pierwsi nie dotarli, więc aresztowano około 200 młodych ludzi. Picado Michalski osobiście udał się do aresztu, aby powiedzieć, że cała akcja była nieporozumieniem i niedoszłych zamachowców wypuszczono. Mimo, że prezydent miał wystarczająco dużo kłopotów z zarządzaniem krajem, przy każdej okazji pamiętał o Polsce. Po śmierci prezydenta USA Roosevelta antykomunizm stał się nowym wyzwaniem polityki zagranicznej USA. W 1946 roku odwołano z San Jose ambasadora Howletta Johnsona, który z jednej strony rozumiał co się dzieje na Kostaryce i tłumaczył poczynania jej rządu w Departamencie Stanu, ale z drugiej strony nie informował przedstawicieli kostarykańskiego rządu o rosnącym niepokoju, z jakim obserwowano współpracę ich partii z komunistami.

I współwłaściciela tego periodyku. Takie akcje wraz z wielkim protestem opuszczonych rąk, które opozycja zorganizowała na przełomie lipca i sierpnia 1947 roku i który zakończył się rozruchami, skłoniły ambasadora USA do poinformowania Departamentu Stanu, że rząd Kostaryki nie radzi sobie z utrzymaniem porządku w kraju. Do tego rząd Kostaryki został wplątany w konflikt USA z Nicaraguą. Picado Michalski starał się zachować neutralność, ale w końcu został zmuszony do poparcia w nim dyktatora Nicaraguj. Ten zagroził wycofaniem swojego ambasadora, co spowodowałoby, że mający prawo do głosowania obywatele Nicaraguj, w większości popierający Caldera Guardie, nie mogliby uczestniczyć w wyborach prezydenckich.

To jeszcze bardziej zraziło Amerykanów do kostarykańskiego rządu. O ile na początku kadencji Picado Michalskiego rząd nie zamierzał kupować broni, bo było mnóstwo innych ważniejszych potrzeb, o tyle w tym momencie uznano, że należy to zrobić. Tyle, że rząd USA nie zrealizował wcześniej zamówionych dostaw i blokował wszelkie próby do zbrojenia kostarykańskiej armii w innych państwach regionu. Doszło 8 lutego 1948 roku do wyborów prezydenckich na Kostaryce. Wybory przebiegły nad wyraz spokojnie. Wstępne wyniki wskazywały na zwycięstwo opozycji. Jednak zaczęło się pojawiać coraz więcej informacji, że w ogrękach odległych od stolicy, gdzie rząd miał największe poparcie, wiele osób nie mogło oddać głosu.

Jednocześnie trwały mediacje z udziałem ambasadora Stanów Zjednoczonych. On dbał przede wszystkim o odsunięcie komunistów od władzy. Z końcem marca obaj kandydaci zgodzili się, że żaden z nich nie zostanie prezydentem. Stanowisko to miał objąć Julio Cesar Overes na dwuletnią kadencję. Był już w historii Kostaryki taki precedens. W 1913 roku dwaj kandydaci z największą liczbą głosów wskazali na Alfredo Gonzalesa Floreza, którego wtedy powołał kongres. Porozumienie to jednak nie weszło w życie. Zwyciężyła opcja militarna forsowana przez Figuaresa Ferrera, dyktator Nicaraguj. Miał dobre osobiste stosunki z Calderonem Guardią, jak i z Picado Michalskim. Nie chciał jednak przekazywać broni, ale swoją doskonale uzbrojoną, jak na kostarykańskie realia, Gwardię Narodową.

24:00 · Kryzys rządów Picado Michalskiego i rewolucja 1948 roku 8

Wkroczenie nikaragłańczyków z północy sprowokowałoby wojnę na pełną skalę i spowodowało całkowite zniszczenie kraju. Przeciw nim wystąpiliby również komuniści, uważający Samosę za marionetkę Amerykanów i skonfliktowani z Samosą Amerykanie, przygotowujący natarcie z południa od strony Panami. Walczyliby wszyscy przeciwko wszystkim, a polem bitwy stałaby się Kostaryka. Dlatego Picado Michalski z pomocy tej nie skorzystał. W kwietniu 1948 roku wojska rządowe znajdowały się na froncie, który po opanowaniu przez rewolucjonistów miasta Cartago zbliżył się do stolicy na 25 kilometrów. W niemal opuszczonym San Jose komuniści wystawili na dachach kilkuset schwytanych członków opozycji, aby osłaniać nimi gmachy publiczne przed spodziewanymi amerykańskimi bombardowaniami.

Wielu więźniów było synami przyjaciół i znajomych Picado Michalskiego. Od początku konfliktu główną troską prezydenta było nie tylko pokonanie przeciwnika za wszelką cenę, ale ograniczenie rozlewu krwi. Dlatego choć w połowie kwietnia armia rządowa nie była rozbita i kontrolowała zdecydowaną większość kraju, w tym jego stolicę, prezydent zdecydował się na kapitulację i rozmowy pokojowe z opozycją. Doszło do nich w ambasadzie Meksyku 18 kwietnia z udziałem przedstawicieli Kościoła i Korpusu Dyplomatycznego. Porozumienie przekazywało tymczasowo władzę wiceprezydentowi Santosowi Leonowi Herrerze, gwarantowało też życie i własność pokonanym, zapewniało odszkodowanie wszystkim ofiarom konfliktu, obiecywało ogłoszenie ogólnonarodowej amnestii.

Po jego zawarciu Picado Michalski opuścił z żoną kraj. W przeciwieństwie do Angela Calderona Gardii, Immanuela Mori nigdy do niego za życia nie wrócił. Formalnie jego kadencja upłynęła 8 maja 1948 roku. Zniszczyły do San Jose 20 kwietnia. Przy okazji zniszczyły miejscową synagogę i rozbiły witryny sklepów, które wyglądały im na prowadzone przez osoby pochodzenia polskiego. Postanowienia porozumienia z ambasady z Meksyku szybko zostały złamane przez zwycięzców. Około 3000 zwolenników partii stało się więźniami politycznymi, a około 7000 osób wyjechało za granicę. Nowe władze wytoczyły proces o zdradę ojczyzny także Teodoro Picado Michalskiemu. Jednak Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości Kostaryki oddalił te oskarżenie dopiero w 1957 roku.

Teodoro Picado Michalski zatrzymał się w Managuj, stolicy Nicaraguj. Ponieważ oszczędności i cały majątek jego zostały w kraju, a nowe władze Kostaryki nie przyznały mu emerytury, utrzymywał się znowu z tekstów pisanych dla dziennika Novedades. Głównie były to felietony historyczne. W tamtych czasach bardzo cieszył się na święta Wielkiej Nocy. Jedyne w ciągu roku miał parę dni wolnych od pisania. Żył bardzo skromnie. Gdy odwiedził go Fernando Soto Harrison, były prezydent poprosił redakcję o wypłatę a conto, aby zaprosić gościa do restauracji. A Teodoro Picado Michalski miał dwie szanse na powrót do kraju. Pierwsza iluzoryczna pojawiła się w styczniu 1955 roku.

Był wówczas jedynie obserwatorem wydarzeń. Doszło do zamachu na Samozę, a część zamachowców zbiegła do Kostaryki. Władze Nicaraguji we współpracy z Kostarykańską opozycją podjęły próbę obalenia Figuarensa Ferrera, rządzącego od 1953 roku już jako legalnie wybranego prezydenta. Szansa na powrót Teodoro Picado Michalskiego do kraju pojawiła się w 1958 roku, gdy prezydentem Kostaryki został Mario Enchidi Jimanez, dyplomata za czasów prezydentury Otillo Ulate Blanco. Jego ojciec Alberto był ministrem spraw zagranicznych w gabinecie Calderona Gardii. Jedną z obietnic wyborczych Mario Enjadiego było zezwolenie na powrót do kraju wszystkich zwolenników Calderona i Picado.

Jako prezydent odwiedził nawet Picado Michalskiego w Managui i zachęcał do powrotu, ale eksprezydent był już wtedy bardzo chory i z tej okazji nie dał rady skorzystać. Teodoro Picado Michalski zmarł 1 czerwca 1960 roku na atak serca. Jego ciało zostało przywiezione do kraju i pochowane w grobowcu rodzinnym w Paraiso z honorami należnymi głowie państwa. Picado Michalski jest zaliczany do grona najbardziej światłych prezydentów Kostaryki. Z drugiej strony najbardziej popularna opinia o nim jest taka, że sfałszował lub anulował wybory w 1948 roku. Obecnie wiadomo, że tego nie zrobił. Nigdy nie miał takiego zamiaru ani możliwości. Przez tak długi okres nie podjął żadnych działań przeciwko Figuaresowi.

Wydaje się, że do pewnego momentu nie brał ich na poważnie. Gdy próbował zmierzyć się z problemem, było już za późno. Można mu też było zarzucać, że dopuścił się do wybuchu wojny domowej, jednak miał na to ograniczony wpływ. Klucz do sytuacji znajdował się w Stanach Zjednoczonych. Gdyby nie zmiana stosunku Departamentu Stanu do rządu Kostaryki, do rewolucji antykomunistycznej by nie doszło. W teorii Teodoro Picado mógł porzucić sojusz z komunistami w zamian za poparcie baronów kawowych i biznesmenów. Taką propozycję złożył mu Leon Cortez tuż po wyborach do kongresu w lutym 1946 roku. Teodoro Picado Michalski nie zdążył na nią odpowiedzieć przed śmiercią ówczesnego przywódcy opozycji na początku marca tego roku.

Nie było jednak wątpliwości, że odpowiedź ta brzmiałaby nie. Tylko komuniści popierali reformy społeczne. W dodatku Manuel Mora okazał się lojalnym sojusznikiem. Zdradzanie go nie leżało tylko w interesie, ale nie należało też w naturze Picado Michalskiego. Uważał, że umów należy dotrzymywać. Ten wybór wraz z przeświadczeniem, że z każdym da się porozumieć leżał u podstaw jego osobistej porażki. Picado przegrali, ich dziedzictwo rządów przetrwało. Nowi gospodarze kraju pracowicie odkręcali tabliczki ze wszystkich inwestycji sygnowanych nazwiskami pokonanych, ale nie zrezygnowali z ustawodawstwa prospołecznego. Picado Michalskim pozostał podatek dochodowy, ale i kodeks wyborczy i trybunał wyborczy. W niektórych elementach nowi gospodarze kraju poszli niekiedy jeszcze dalej od rządów Picado, nacjonalizując banki i wprowadzając prawo wyborcze dla kobiet.

Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.