S06E16: AI zastąpi trenera? Dominika Bucholc

Dzisiaj myślę, że zawiniemy do zupełnie nowych, nieobecnych do tej pory w naszej audycji lądów. Porozmawiamy bowiem, drodzy państwo, o tym, jak sztuczna inteligencja i nowe technologie wkraczają w świat zdrowia i dobrostanu. Jak zmieniają ten świat. O tym, czy te algorytmy mogą stawać się takim... wysokooktalowym paliwem sportowej i zdrowotnej codzienności, czy mogą wnosić ją na wyższy poziom skuteczności i atrakcyjności, ale też o tym, czy mogą szkodzić, bo to chyba nie do końca wszystko jest takie kolorowe. A w studio ze mną, drodzy Państwo, konsultantka, projekt menadżerka, ekspertka AI, liderka transformacji cyfrowej, naukowo zajmująca się badaniem sztucznej inteligencji oraz cyberbezpieczeństwem oraz przedsiębiorczyni Dominika Buchholz.

Na przykład dlaczego mieliśmy słaby sen, to często tylko my wiemy finalnie, co się działo w ciągu dnia, niekoniecznie ten nasz zegarek, niekoniecznie AI, tylko na podstawie tych danych, które zobaczył. Więc jednak połączenie tych wszystkich kropek, to jest dla mnie cały czas takie podejście human plus technology, czyli podejście takiego używania z tych technologii, ale w oparciu o człowieka. I to będzie kontekst zdrowia i fizycznego, i psychicznego dla mnie bardzo, bardzo istotne. Zarówno prywatnie, jak i zawodowo. Ja mam podejście, że to jednak musi być ta współpraca między człowiekiem a technologią. I dopiero wtedy mamy ten całokształt i właśnie sprawdzenie tego ułamka, gdzie ten narzędzie, technologia mógł ten błąd popełnić. Bo to nie tylko o EI mówimy, bo to mówimy o wszystkich technologiach, których do tej pory nawet mieliśmy do czynienia.

No to dwa wątki. Przede wszystkim to też do naszych słuchaczy na pewno pytanie. Kto z Państwa przeczytał wszystkie polityki prywatności, mediów społecznościowych, aplikacji, z których Państwo korzystają? Ludzie kredyty podpisują i nie czytają całych umów. No i właśnie, no i teraz uwaga, okazuje się, że na przykład są takie kruczki, jak chociażby Meta, czyli właściciel Instagrama, Facebooka. Ostatnio oni mają swój model AI-owy, że tak powiem, czyli duży model językowy mają swój, który, uwaga, szkolą na danych z Facebooka. I żeby nie pozwalać na przetwarzanie naszych danych, trzeba było osobną zgodę, właściwie brak tej zgody do nich wysłać, czyli dodatkowy ruch. Te zgody trzeba było wysłać aż dwie, bo osobno na Instagrama, osobno na Facebooka i można to było zrobić tylko z deskopu.

Czyli głównie wiemy, że wszyscy korzystamy z urządzeń mobile, a oni to specjalnie chyba w taki sposób można domniemać zrobili, że trzeba znaleźć ten link, gdzie się sprzeciwiamy trenowaniu modeli na naszych danych, trzeba wysłać te dwie osobne zgody. No i tutaj pytanie, kto z Państwa to zrobił? Ja zrobiłam, ale jak rozmawiam ze znajomymi, raczej mało osób, użytkowników tych mediów to zrobiło. Co to oznacza? No, że meta prawnie mogło trenować modele AI na naszych danych, naszych zdjęciach, naszych opisach, wszystkim, co właśnie na tych portalach od lat udostępnialiśmy. Więc to jest pierwszy wątek. Drugi wątek jest taki, że oczywiście my nie wiemy, co już było w tych systemach nakarmione. No i mają te systemy trochę pozwów, czyli jakiś Washington Post pozwał te wszystkie dane zaskropowane, czyli za tym paywallem, które my też płacimy za jakieś subskrypcje.

No i teraz oczywiście jest właśnie taki bardzo duży trend w AI, tak zwana wyjaśnialność systemu, ta explainable, my chcemy trochę wiedzieć, co tam w środku jest, no ale nie wiemy na ten moment. No i my tworzymy bardzo, bardzo dużo treści z tym czatem, czy z jakimikolwiek innymi narzędziami, no i wrzucamy do internetu. Piszemy opisy, jakiś postów, jest bardzo dużo książek science fiction wygenerowanych przez AI. No i teraz, skoro my nie oznaczamy tych treści, że zostały wygenerowane przez AI, to kolejne nowe modele posiłkują się tymi już wygenerowanymi syntetycznymi treściami. Co oznacza, że trochę zaczynamy zaśmiecać ten internet i nie wiemy, gdzie jest granica. Zaraz się okaże, że tak naprawdę 100% internetu jest syntetyczną, sztuczną treścią. Czasami z jakimś tam namaszczeniem człowieka, czasami po prostu kopiuj w klej.

No wiesz co, to ja akurat mam tutaj nawet wspaniały cytat, bo wkroczyłaś się na taki grunt, do którego ja też chciałem dotrzeć. To jest niedawna afera dotycząca przestrzeni, o której mamy rozmawiać, czyli przestrzeni zdrowotnych. Mamy problemy, bo czadboty piszą prace naukowe, a naukowcy je dalej później cytują i to nie jest zjawisko jednostkowe. Ja mam cytat, pozwól, że go tutaj przeczytam. Jeżeli już powstają prace przy użyciu AI i zawierają wskazujące na to fragmenty, to są one później cytowane przez kolejnych naukowców, którzy to, co zostało napisane, uznają za rzetelne informacje, a niekoniecznie powinni. Sztuczna inteligencja miewa halucynacje i może sama od siebie coś dołożyć. To jest cytat profesor Artur Strzelecki, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. I to rodzi takie dwie obawy, bo z jednej strony pokazuje nam, że jakość specjalistów w wielu przestrzeniach może spadać, tak mi się wydaje.

coraz więcej osób się przerzuca z tego przysłowiowego Google'a, z wyszukiwarek internetowych na wyszukiwanie właśnie w tych narzędziach AI, jako tych nawet prostych zapytaniach, czyli takich, które teoretycznie nie opłaca się ekonomicznie, finansowo uruchamiać, bo my sobie często nie zdajemy sprawy z kosztu takiego jednego zapytania. Ile to wody, energii tak naprawdę my przepalamy na samopisanie, chociażby z tymi chatbotami. Dzień dobry, dziękuję. To prawda, słyszałem ostatnio, że to są kolosalne, w ogóle jakieś takie abstrakcyjne wartości. Bo to jest groszowe tak naprawdę, jeśli mówimy o jednej jednostce, czyli jeśli ja jako Dominika powiem mojemu czatu dzień dobry, dziękuję za odpowiedź, no to okej, to jest kilka groszy pewnie w przeliczeniu na koszty wody, energii i tak dalej. Ale jak zobaczymy ile takich zapytań dziennie jest, ile milionów użytkowników mają te narzędzia, no to dziennie robi się gigantyczna skala.

Ale nawet przy profesjonalnych sportowcach mamy trenera i terapeutę, czy jakiegoś psychologa sportu, który właśnie ten bardzo ważny komponent naszej ludzkości zaopiekuje. I tu jest bardzo dużo tych etycznych wyzwań, ale przede wszystkim sztuczna inteligencja nie decyduje za nas. To jest tak, że oczywiście mamy bardzo dużo jakichś analiz, wyników, daje nam bardzo dużo odpowiedzi, no ale finalnie decyzja jest po naszej stronie. Takie etyczne wdrażanie, chociażby w biznesie to jest oczywiście określone w Polsce i w Europie AI-aktem, czyli takim aktem o sztucznej inteligencji, który nam mówi, jakie normy musi spełnić, w jaki sposób ona musi funkcjonować. I dlaczego o tym mówię? Bo tam jest bardzo ważny ten taki przycisk bezpieczeństwa. Czyli my musimy wykazać, wdrażając w biznesie taką sztuczną inteligencję, gdzie ten człowiek będzie miał kontrolę.

No i ta kompetencja ludzka, wydaje mi się, że co roku już raporty w ogóle biznesowe mówią o tych kompetencjach liderskich, miękkich, przywódczych i to się już od lat właśnie wałkuje, że to jest coraz ważniejsze, że technologia coraz więcej jest w stanie za nas tych zwłaszcza monotonnych czynności, powtarzalnych, albo tam, gdzie właśnie jest w stanie policzyć, nie popełniając takiego błędu ludzkiego ze zmęczenia przy dużych zbiorach danych, przeoczenia gdzieś przecinka, albo na przykład kwestie anomalii wykrywania pewnych w dużych zbiorach danych, gdzie gołym okiem my na przykład nie zauważymy pewnego powtarzalnego schematu, a system tak. No to tam zdecydowanie to połączenie człowiek i technologia będzie najskuteczniejsze. No pytanie bardziej takie etyczne pojawia się w tych kontekstach właśnie miękkich. Czyli jeśli my stawiamy na tą ludzkość, no to pojawiło się pytanie, czy AI zastąpi nam psychoterapeutę.

Tam jest bardzo dużo przestrzeni, w których jeśli zaprzęgnie do pracy sztuczną inteligencję, zyska na przykład czas na nowych klientów. To z takiego biznesowego punktu widzenia, to każdy z tych zawodów, o których mówimy, on jako przedsiębiorca... prowadzenie gabinetu dietetycznego, tam jest ogromna przestrzeń na wdrożenie technologii. Właśnie po to, według mnie, żeby mieć więcej czasu na ten bezpośredni kontakt z człowiekiem. Bo faktycznie wydaje mi się, że to będzie szło w tą stronę, że te rzeczy powtarzalne, my sobie będziemy w stu procentach, jeśli tylko możemy automatyzować, dodawać komponent AI czy jakiejkolwiek innej technologii, ale zostawiać czas na relacyjność, właśnie na tą bliskość, no bo żyjemy trochę w takim dobie samotności poniekąd. Absolutnie. Absolutnie i myślę, że technologia to podsyca, jest też tego takim paliwem poniekąd, czasem dobrodziejstwem, ale też czasem się potrafimy w tym zapętlić bardzo mocno, nawet w sposób nieświadomy.

Czy miejsca, w których my... Prowadzimy aktywność. Jak na przykład siłownie też mają szansę być bardziej inteligentne? Co może być bardziej inteligentne? Ja sobie tak próbuję znaleźć jakąś, wiesz, wyobrazić to, ale mój chyba umysł nie jest aż tak pojemny albo moja wyobraźnia nie jest aż tak bujna. Od takich małych projektów typu aplikacje, które spinają wszystkie absolutnie aktywności fizyczne w danym mieście i zaczynają nam do naszego profilu osobowości dobierać ciekawe na przykład aktywności, po bardzo zaawansowane projekty, które widziałam, siłowni właśnie sterowanych przez AI, które są na przykład dostępne 24 na dobę i za pomocą kamer naszego ciała, które mapuje, są w stanie sprawdzić, czy poprawnie ćwiczymy i na bieżąco nam analizować to, czy jakiś ruch dobrze wykonujemy.

Absolutnie. Ja pracuję od osób w szkołach podstawowych, gdzie często uczymy się, jak mądrze przygotowywać się do sprawdzianów, chociażby nie, że AI za nas napisze esej, tylko jak właśnie może być naszym testerem. Są już narzędzia, które właśnie z naszych notatek są w stanie zrobić fiszki, przepytać nas na sprawdzian, więc z tą najmłodszą grupą, po seniorów. Ja sama mam 90-letnio, 5-letnich dziadków. Pozdrawiamy. Tak, koniecznie. I oni, co prawda, trochę mniej wchodzą tak łatwo, ale z seniorami przyróżnymi też współpracuję, żeby im pokazać tą technologię. No i okazuje się, że może być bardzo ciekawym rozmówcą taki chociażby chat GBT. dla seniora. Ja na przykład nie mam aż takiej wiedzy na tle historycznym, jak moi dziadkowie, którzy żyli w tamtych czasach, a z takim systemem znakomicie mogą sobie porozmawiać o latach wstecz.

Więc często jako ciekawostka, ale też seniorzy zdają sobie sprawę, bo dla nich też bardzo ważnym elementem jest chociażby cyberbezpieczeństwo w kontekście tych systemów. bo mamy bardzo dużo wymuszeń takich nowych na wnuczka z AI. No bo skoro AI jest w stanie, skoro my tutaj rozmawiamy i AI jest w stanie skopiować, sklonować nasz głos, każdy może praktycznie niestety to zrobić, no to może zadzwonić do naszych bliskich i naszym głosem coś powiedzieć. Więc pod tym względem to jest bardzo ważne, żeby wszystkie grupy wiekowe, od najmłodszych, którzy są urodzeni z tym telefonem w ręku, po tych najstarszych edukować, chociażby w kontekście właśnie tego bezpieczeństwa. Jeśli nie chcą używać samego systemu, okej, ale o tym bezpieczeństwie należy wiedzieć i to też właśnie pewnie naszych słuchaczy jest bardzo ważny element, żeby swoich rodziców, dziadków właśnie przed tymi zagrożeniami w internecie, w cyberprzestrzeni informować i edukować.

One mogą być najciekawsze dla ciebie. Wiesz, to jest pojęcie bardzo względne i bardzo, bardzo subiektywne, bo ja mam też takie poczucie, że dla większości osób albo że dla bardzo wielu osób wciąż słowo sztuczna inteligencja kojarzy się tylko z czatem GPT, a te możliwości, te zastosowania są przeróżne. Nawet w formie takiej bardzo, bardzo kolorowej ciekawostki, gdybyś mogła coś takiego tutaj rzucić. Okej, no to przede wszystkim ja właśnie jak zaczynam opowiadać o sztucznej inteligencji, często mówię, jak duży to jest worek, że to nie jest tylko ten znany nam czat GBT, ale bardzo często my słyszymy takie hasło, że Polska może stać się liderem AI w Europie. No i często dużo osób mówi, no ale jak, no przecież my nie mamy takich systemów, ale na przykład mamy niszowe dziedziny, jak chociażby obronność, gdzie mamy bardzo ważne geopolitycznie też miejsce na mapie, więc my tam możemy na przykład systemy dronowe

Przecież kosmos, tam jest mnóstwo tej technologii, więc ja się akurat takimi elementami bardzo interesuję. Ale żeby tak trochę zejść jednak na ziemię i powiedzieć naszym słuchaczom coś takiego ciekawego, to na przykład ja jestem wielką fanką polskiego, no już nawet nie startupu, już firmy, która w Polsce nie jest wcale tak znana, bo ma gigantyczne kontrakty i w Stanach Zjednoczonych i na wschodzie. I to jest firma AI Clearing. Tutaj bardzo blisko w Warszawie mają nawet biuro. No i panowie stworzyli system, który jest w stanie przy budownictwie mapować ogromne farmy wiatrakowe, solarne, gazociągi przy ogromnych inwestycjach. Za pomocą AI właśnie konwertują jak ten plan powinien wyglądać i na żywo dronami monitorują te gigantyczne hektary właśnie tych budów.

Coś niesamowitego. No dobrze. Wiesz co, dotieraliśmy do bardzo wielu różnych przestrzeni. Mieliśmy w dużej mierze rozmawiać o zdrowiu, ale tak jak powiedziałem, to jest zupełnie nowy ląd w naszych audycjach i też uważam, że powinno się go pojawiać więcej, bo ostatecznie ta umiejętność obracania się w świecie i znajomość tego świata... będzie wpływała na nasze zdrowie fizyczne czy psychiczne, takie powiązanie tutaj widzę. Natomiast zastanawiam się tak na sam koniec, gdybyś ty miała tak absolutnie szczerze, bez kokieterii odpowiedzieć, AI jest bardziej dobrodziejstwem, czy bardziej zagrożeniem dla świata, dla ludzi? Wiem, że my już tego, zakładając, że już tego nie odwrócimy, że jesteśmy w miejscu, w jakim jesteśmy, ale gdybyśmy mogli stanąć 10, albo 15, albo 20, albo 30 lat do tyłu,

I mogli wybrać. Gdybyś ty mogła wybrać, to wybrałabyś świat z AI czy świat bez AI? Dla mnie to jest po prostu narzędzie. I ja bardzo lubię metaforę siekiery w tym przypadku. Bo ja siekierą mogę porąbać drewno i zaprosić cię na ognisko i możemy razem się świetnie bawić. Albo tą siekierą mogę komuś w plecy rzucić. I dokładnie tak samo jest z AI. I ja uważam, że to jest ogromne dobrodziejstwo, bo patrząc na cały ruch AI for Goods, ile dobra w kontekście medycyny w Afryce, w której jest wiele takich elementów niedostępnych, czy też prawnych, czy dialektów, które są tłumaczeniowe, to jest ogromna masa. Kwestie przeliczenia, kwestie klimatu, które my możemy za pomocą AI usprawniać, a wiemy, że to jest ważny element, to uważam, że to jest gigantyczne dobrodziejstwo, pod warunkiem, że trafi na dobre ręce.