Wzmocnić Europę. Rozmowa o wspólnej obronie
Rosyjska pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę oraz izolacjonistyczne tendencje administracji Donalda Trumpa zmusiły europejskich przywódców do zwrócenia większej uwagi na kwestie bezpieczeństwa. W tym wyjątkowym odcinku rozmawiamy z Aleksandrą Kozioł, autorką najnowszego raportu PISM, o wyzwaniach i perspektywach budowania wspólnego rynku sektora zbrojeniowego w Unii Europejskiej.Poruszamy temat zagrożeń, które wymuszają na państwach członkowskich intensyfikację współpracy obronnej oraz dyskutujemy o tym, jak poprawić zdolności obronne i odstraszanie w Europie w obliczu rosyjskiej agresji i politycznych turbulencji. Poznajcie, jak UE planuje wykorzystać swoje instrumenty, by wzmocnić bezpieczeństwo oraz zbudować silniejszy, bardziej zintegrowany sektor zbrojeniowy.Przeczytajcie raport pt. Nowa agenda obronna UE. W kierunku wspólnego rynku sektora zbrojeniowego
No i ta prezydentura jest jednak zdecydowanie inna od jego pierwszej prezydentury. I tak jak słusznie wskazywałaś, te tendencje izolacjonistyczne były czymś, co zmusiło nas do podjęcia kolejnej pilnej debaty na temat obronności w Europie. Bo Donald Trump, ale też nowa administracja Stanów Zjednoczonych zaczęły bardziej naciskać na Europejczyków, żeby wzięli się za swoje bezpieczeństwo. I to znowu wymusiło reakcję na poziomie Unii Europejskiej. Tutaj zaznaczyłabym, że oczywiście Unia Europejska nie jest sojuszem wojskowym w takim klasycznym rozumieniu, to znaczy nie mamy struktur dowodzenia, planów operacyjnych takich jak ma NATO. Ale mamy pewne możliwości na poziomie Unii Europejskiej, których na przykład NATO nie posiada, bo to jest współpraca gospodarcza, wspólny rynek, myślę, że do tego wspólnego rynku obronnego jeszcze dojdziemy i też pewne możliwości regulacyjne bądź deregulacyjne, w zależności od tego, w jakim miejscu, co jest nam potrzebne.
Wróćmy może do 2014 roku, kiedy państwa w ramach NATO umówiły się, że będą wydawać 2% swojego PKB na obronność. I kiedy przyszła pełnoskalowa agresja na Ukrainę, okazało się, że tylko kilka z nich po niemal 10 latach wypełnia ten cel 2% PKB na obronność. Polska wśród tych państw była i jak sama wskazujesz teraz też wydaje na cele obronne duże środki, ale europejska obronność polega na wspólnym wysiłku i chodzi o to, żeby wszystkie państwa dostatecznie inwestowały w swoją obronność. W 2025 roku państwa umówiły się co do nowych celów, łącznie 5% PKB na obronność, z czego 3,5% ma iść na siły zbrojne sensu stricto, a 1,5% PKB na powiązane wydatki, na przykład na infrastrukturę podwójnego zastosowania i tym podobne rzeczy.
Czy nie wiem, czy państwa narodowe mają takie... Takie poczucie, że Unia Europejska chce zarządzać czymś, co leży tylko i wyłącznie w ich kompetencji. No tak, myślę, że to starcie interesów na poziomie instytucji Unii Europejskiej, a państw członkowskich, ono było zawsze i dotyczyło różnych aspektów, nie tylko dotyczących obronności. Chociaż oczywiście rozumiem, że te kwestie obronne mają szczególne znaczenie dla państw członkowskich. Natomiast jeśli przyjrzymy się traktatom, a także działaniom, jakie podejmowała czy teraz podejmuje Komisja Europejska, to one są tymi traktatami zgodne i zawsze dyskutowane na poziomie państw członkowskich. Więc nie powiedziałabym, że wychodzimy, czy Unia Europejska wychodzi poza swoje kompetencje.
Natomiast niewątpliwie je dostosowuje do bieżącej sytuacji i to, że wcześniej tych działań związanych z obronnością nie było, nie wynikało z tego, że nie mogło ich być, tylko z tego, że nie były tak naprawdę potrzebne. Albo być może dobrze, żebyśmy to robili wcześniej, ale ta sytuacja nie była na tyle paląca, żebyśmy uznali, że jest to rzecz, którą powinniśmy dyskutować i w ramach której powinniśmy wspólnie działać przed 2022 rokiem. No to przechodząc do konkretów, co chce osiągnąć Unia Europejska, jakie cele sobie stawia w tym myśleniu o rozwoju sektora zbrojeniowego w Europie i jakie narzędzia daje do tego państwom? Przede wszystkim chodzi o szybkie uzupełnienie luk w zdolnościach obronnych państw członkowskich, które wynikają, tak jak już mówiłyśmy, z tych wyzwań związanych z wojną w Ukrainie, zagrożeń hybrydowych ze strony Rosji, ale także zmniejszającego się zaangażowania Stanów Zjednoczonych w Europie.
Komisja Europejska liczy, że w ramach tej inicjatywy uda się przyciągnąć do przemysłu obronnego około 800 miliardów euro, które byłyby potrzebne, żeby właśnie uzupełnić te luki w zdolnościach obronnych państw członkowskich i które przybliżyłyby nas też do osiągnięcia tego celu 5%. które większość państw europejskich jest jednak członkami zarówno Unii Europejskiej, jak i NATO, więc które większość tych państw ustaliła w ramach NATO. I na tę inicjatywę składają się dwie propozycje. Pierwsza to jest instrument SAFE, szeroko dyskutowany w ostatnim czasie. To jest koszyk, którym mamy 150 miliardów euro, które ma być rozdysponowane między państwami członkowskimi, które wyrażą zainteresowanie wykorzystaniem tego instrumentu.
Więc to są rzeczy, które Komisja Europejska zaproponowała w tym roku, ponieważ do końca roku koszyk sejfu ma być rozdysponowany między państwami. Natomiast jeżeli chodzi o te pozostałe 650 miliardów euro... No to cóż, mam duże wątpliwości, czy uda się rzeczywiście je zgromadzić i w związku z tym też Komisja Europejska zaczyna podejmować kolejne działania, które mają państwa członkowskie wesprzeć w osiągnięciu tego celu. Zaprezentowała... Taki koszyk regulacyjno-deregulacyjny, taki pakiet omnibus, który ma sprzyjać rozkręcaniu produkcji zbrojeniowej. To jest szereg propozycji legislacyjnych obejmujących rzeczy o kwestii ubiegania się o środki finansowe aż po decyzje środowiskowe związane z produkcją zbrojeniową.
To znaczy określać priorytety, zastanawiać się nad tym, jaką drogą najlepiej je osiągnąć, tak aby zwiększać nasze europejskie bezpieczeństwo i formować wspólny rynek, jeśli to rzeczywiście ma się przyczynić do realizacji tych priorytetów. ale nie za cenę zrywania naszych tradycyjnych partnerstw. I tu mowa nie tylko o Stanach Zjednoczonych, o których już wspominałyśmy, ale też o Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Korei Południowej. To wszystko są nasi sojusznicy albo partnerzy, z którymi współpracujemy zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i NATO. Więc myślenie w takich kategoriach, no cóż, powiedziałabym może izolacjonistycznych,
paradoksalnie, nie jest tą drogą, którą powinniśmy podążać. Natomiast przy tym wszystkim oczywiście warto i należy pamiętać o tym, żeby wzmacniać wspólny rynek, o tym, żeby rozwijać własne przedsiębiorstwa, bo to bezpośrednio przyczyni się też do wzmocnienia pozycji Europy. zwiększenia jej obronności, ale też umocowania pewnej pozycji i relacji z partnerami pozaeuropejskimi. To na koniec, gdzie widzisz największe zagrożenia? Co może pójść nie tak? Gdzie możemy mieć największe trudności w tym myśleniu o rozwoju naszego wspólnego sektora zbrojeniowego? Myślę, że są dwie główne przeszkody czy zagrożenia.
Przede wszystkim brak pieniędzy. I tutaj mam na myśli nie tylko ten wspólny unijny koszyczek, który próbujemy jakoś wypełniać i z niego rozdawać pieniądze państwom członkowskim, tak żeby je zachęcać do tych inwestycji, ale mam też na myśli same państwa członkowskie. Nawet jeśli spojrzymy na dyskusję... z tego roku związaną ze zwiększaniem celu na poziomie NATO do 5%, to już przed podjęciem tej decyzji pierwszym państwem, które powiedziało wprost w zasadzie, że nie jest w stanie osiągnąć tego celu była Hiszpania. I niestety mam takie przeczucie, że tych państw może być więcej. Więc na pewno to jest ta rzecz, która rodzi moje obawy i która na pewno będzie jakoś rezonowała w kolejnych miesiącach i w kolejnych latach.
Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Rosyjska pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę oraz izolacjonistyczne tendencje administracji Donalda Trumpa zmusiły europejskich przywódców do zwrócenia większej uwagi na kwestie bezpieczeństwa. W tym wyjątkowym odcinku rozmawiamy z Aleksandrą Kozioł, autorką najnowszego raportu PISM, o wyzwaniach i perspektywach budowania wspólnego rynku sektora zbrojeniowego w Unii Europejskiej.
Poruszamy temat zagrożeń, które wymuszają na państwach członkowskich intensyfikację współpracy obronnej oraz dyskutujemy o tym, jak poprawić zdolności obronne i odstraszanie w Europie w obliczu rosyjskiej agresji i politycznych turbulencji. Poznajcie, jak UE planuje wykorzystać swoje instrumenty, by wzmocnić bezpieczeństwo oraz zbudować silniejszy, bardziej zintegrowany sektor zbrojeniowy.
Przeczytajcie raport pt. Nowa agenda obronna UE. W kierunku wspólnego rynku sektora zbrojeniowego