#24. Feedback – jak mówić, żeby ludzie chcieli słuchać?
Każdy chce szczerości, ale niewielu potrafi ją przyjąć.Feedback — temat prosty w teorii, trudny w praktyce.Jak mówić o błędach, żeby nie ranić? Jak chwalić, żeby to miało sens?I czy potrzebujemy informacji zwrotnej częściej niż kiedyś – jak lajków w social mediach?W tym odcinku rozmawiamy o tym,- dlaczego feedback kształtuje kulturę organizacyjną,- jak zmienia się jego rola między pokoleniami,- co zrobić, by nie zamienił się w kontrolę lub emocjonalny wybuch.🎧 Podcast Transformaty #23 – o rozmowie, która potrafi zmienić sposób, w jaki pracujemy.#KulturaOrganizacyjna #Feedback #Komunikacja #Transformaty
Cześć. Cześć. Cześć. Rafał. Tomek. Tu Marcin. A to są Transformaty. Podcast improwizowany. Cześć, witajcie w kolejnym odcinku naszego podcastu, a dzisiaj chcielibyśmy się zastanowić i porozmawiać bardziej o tym, czym jest feedback, o trudnej sztuce dawania feedbacku. Feedback to takie coś, co trudno jest elegancko przełożyć na język polski, bo to hasło, informacja zwrotna, jakieś jest takie niedobrze brzmiące. Ale sam feedback? No cóż, zobaczymy, gdzie zaprowadzi nas rozmowa. Brzmi prestiżowo, feedback. I tam jakaś prosta informacja zwrotna. Ale tak naprawdę chodzi o to, żeby mówić ludziom, co myślimy o tym, co robią, co zrobili.
Jak się ostatnio mieliśmy okazję dowiedzieć na szkoleniu, na którym byliśmy z Rafałem, Podobno, że ta częstotliwość pożądanego feedbacku, czyli jak często powinniśmy ludziom dawać ten feedback, czy jak często powinniśmy dawać tę informację zwrotną, jakby się zwiększała. W naszych takich klasycznych ramach 20 lat pracy to kiedyś były tam sesje roczne z takimi być może półrocznymi interwałami, kiedy w tym takim zsynchronizowanym korporacyjnym świecie były te sesje. Związane z oceną i tam właśnie była ta sesja, nazwijmy to, feedbacku. A teraz, gdy usłyszeliśmy ostatnio właśnie od pani prowadzącej szkolenie, którą serdecznie pozdrawiamy, że młodzi ludzie oczekują albo wymagają, nie wiem czy to jest właściwe słowo, żeby ten feedback pojawiał się i często i nie wiem czy intensywniej.
Jak to jest z tym feedbackiem? Kiedy mówić, co myślimy? Jest tak na pewno, jak mówisz Tomek, że kolejne pokolenia mają różne wymogi, bo ewoluujemy chyba też na pewno społecznie. Nawet jak mogę popatrzeć na dzieci, jak nas się chowało, a jak my teraz wychowujemy dzieci, to jest też różnica. Co do feedbacku, ja uważam, że on powinien być dawany często. Ale bez przesady, żeby to nie było coś takiego, że nie wiem, tworzy się jakaś taka zależność, że za każdym razem po zrobionej, dobrej robocie muszę dawać feedback. Wydaje mi się, że to może być takie, wiecie o co mi chodzi, żeby on też był jakoś stopniowany, żeby on był dostosowany do...
Do tego, co się zrobiło. Albo jeszcze inaczej, a jaką informację zwrotną możesz zażywić feedbackiem, a jaką, że po prostu, nie wiem, fajnie to zrobiłeś. A czy to nie jest jedno i drugie? Właśnie może być feedback mniejszy i większy. Nawiązując do naszej trzyodcinkowej serii o budowaniu zaangażowania według 12 pytań Galupa. To też jest jakiś rodzaj feedbacku, czy w ostatnim tygodniu ktoś mnie pochwalił. Tak, ale bo to tak trochę wybrzmiało, że feedback jest jednoznaczny z pochwałą, a to chyba niekoniecznie musi mieć pozytywne zabarwienie. Nie musi mieć. To wiesz co Rafał, zgadzam się z tobą, tak. To chyba zależy od tego, co my nazwiemy tym feedbackiem, bo tak jak Tomek powiedział, kiedyś my mieliśmy tą ocenę tam co roku, co pół roku i to był taki feedback.
Ale słyszeliśmy często, nie wiem, dobra robota albo zła robota i jeśli to zakwalifikujemy jako feedback, zgadzam się, to jest część feedbacku, no to mówić go często, ale jeszcze raz, żeby to było, ja tak uważam, że to musi być związane z sytuacją, czyli jeśli nic się nie dzieje i ktoś powie, czy w ostatnim tygodniu ktoś mnie pochwalił, nie, bo byłeś na L4, wiesz o co mi chodzi, albo byłeś na wakacjach, Żeby nie zrobić z tego takiego must have, że feedback musi być. Albo po prostu nic się nie działo w firmie w tygodniu. A co z nowym pokoleniem, które akurat oczekuje nawet tego jak, powiedzmy, nic wielkiego się nie wydarzyło? Pytanie, czy to jest dobre. Tak kiedyś widziałem taki jeden wpis, słuchajcie, nie pamiętam na jakimś to był portalu społecznościowym, że teraz się dostaje medale za wszystko, nie?
Widziałem chłopaka, każdy dostaje medal. Idą na olimpiady, jakoś wszyscy dostają medale i tak dalej, i tak dalej. I to jest okej, może być motywujące, tylko jak zestawić te medale z medalami za osiągnięcie czegoś naprawdę wielkiego? Bo tak troszeczkę się jakoś naturalnie popłynęła ta nasza rozmowa w tym kierunku, że ten feedback często jak najbardziej, informacja zwrotna, dobra czy zła, ale ciągle dryfujemy w tą stronę takiego chwalenia, że trzeba zauważać i chwalić i ciągle chwalić. Dla nas już starszego pokolenia jest to nienaturalne, bo nie taka była nasza młodość, raczej... Domyślnym mindsetem, domyślnym podejściem było strofowanie nas niż chwalenie. Tak zwana korekcja kursu. Korekcja kursu, tak ładnie powiedziane. Teraz, jak rozumiem, ta pętla sprzężenia zwrotnego może być oczekiwana krótsza.
Cokolwiek zrobiłem i nosi znamiona, że zrobiłem to, co było ode mnie oczekiwane, to powinienem usłyszeć, że zrobiłem coś dobrze, bo inaczej co? Bo mam za mało motywacji, o której tutaj już mówiliśmy, czy nie mam umiejętności samooceny? Takiej, że wiem, że zrobiłem dobrze, więc dopóki mi ktoś nie powie, że zrobiłem dobrze, to ta moja samoocena wykonanej przeze mnie pracy gdzieś tam wisi, nie jest zdeterminowana. Ciekawy wątek. Nie pomyślałem o tym w ten sposób, że ktoś może być tak uzależniony od ciągłej informacji, że zrobił coś dobrze czy źle, że będzie po prostu wątpił sam w to, co zrobił. Nie myślałem. Dla mnie z kolei feedback
Jest ciekawy i tutaj też nawiąże do naszego niedawnego szkolenia, jako możliwość budowania relacji z drugą osobą. On może być częsty, fajnie jak jest pozytywny, ale jak jest częsty to można też tam wpleść taki feedback korygujący, no jak coś nie do końca dobrze poszło. Wydaje mi się, że łatwiej jest wtedy to zrobić, jak mamy cały czas taką rozmowę, która biegnie, nie mówię tygodniowo, ale raz na kwartał to by się wydaje przydało. I wtedy nawet można fajnie to ułożyć, zgodnie z zasadą, że można krytykować tylko wtedy, jeśli też potrafisz kogoś za coś pochwalić. Możesz wtedy w takim kwartale to fajnie ująć.
To co powiedziałeś, przeprowadzano już wielokrotnie badania, które mówią jaki powinien być stosunek, jak już mówimy o feedbacku albo komunikacji pozytywnych informacji do negatywnych, czyli takich motywujących do korygujących, to nie wiem czy wiecie, że on powinien być co najmniej 5 do 2, czyli 5 pozytywnych, 2 takie korygujące, 2-3, a wśród osób bliskich sobie, czyli rodzina, przyjaciele, Powinny być trzy do jednego. Nie mniejszy ten stosunek powinien być. Na trzy pochwały, jedna reprymenda. Tak bardzo mocno upraszczając to. A dlatego, że jak za często dostajemy negatywny feedback, to się wyłączamy. Przestajemy to słuchać.
Jestem w kółko opieprzany, stawiany do pionu, więc jak to kiedyś mój kolega powiedział, taki jeszcze jeden opierdzieli weekend. Tak nam się włącza. Czyli to muszą być takie proporcje zachowane, stąd To co powiedziałeś Rafał, podpisuje się obiema rękoma, że musi być więcej tego pozytywnego, jeśli chcemy, żeby ten negatywny był konstruktywny. Jak mamy się tylko wierzyć na kimś, że to już jest jakaś patologia, no to nie o to chodzi. Ja rozumiem, że ten feedback ma być po to, żeby ktoś się poprawił. No właśnie, bo skoro powiedziane tu zostało o proporcjach, że raczej częściej winny być to informacje pozytywne i tych się powinniśmy głównie trzymać, okej. I to jest łatwe, bo pochwalić kogoś za coś, co zrobił, powiedzieć, hej, fajnie to zrobiłeś, podoba mi się twoje zaangażowanie, etc., etc., to przychodzi naturalnie, bo to wywołuje pozytywne emocje i jak gdyby nie jest nacechowane w żaden sposób.
Ale jak dać, jak podejść do dania tej informacji zwrotnej, tego feedbacku, kiedy chcemy powiedzieć, że to nie to, o co chodziło, zrobiłeś to źle, nie jestem zadowolony z tego, żeby to nie było tylko swoistym opieprzeniem kogoś. Pamiętacie, tak jak dawno temu też na temat feedbacku mieliśmy jakieś szkolenia, to chodziło o to, żeby się skupiać na czynności, a nie na człowieku. Czyli zrobiłeś coś źle, a nie jesteś do bani. Bo to są dwie różne rzeczy. Ja zawsze, jak takie sytuacje były, to starałem się robić to w ten sposób. Oczywiście, jak jest sytuacja trudna i są emocje, myślę, że ciężko jest to tak, żeby ta osoba, do której mówimy ten feedback, rzeczywiście rozdzieliła sobie tę część.
Okej, on nie mówi o mnie, tylko mówi o tym, co zrobiłem. Jesteśmy jednak bardzo mocno, nasza logika z uczuciami są bardzo mocno powiązane, więc ciężko jest to oddzielić. Ale moja metoda na taki feedback korygujący, jakbyśmy go nazwali negatywny, negatywny może złe słowo, to jest taka, żeby się skupiać bardziej na tym, co ktoś zrobił źle, niż na tym, żeby uznawać kogoś, że po prostu jest zły. Nic więcej nie ma do dodania. To jest bardzo istotne, żeby skupiać się na sytuacji, a nie na danej osobie. A co myślicie o tym aspekcie takim, który się pojawił w ramach ostatnich rozmów, właśnie w ramach szkolenia, które dotyczyło komunikacji szeroko pojętej, żeby niejako budować tą naszą informację zwrotną w oplecieniu w taki sposób, że coś nie wyszło, zauważam, że to i to nie jest to, co miało być, coś nie zadziałało i wtedy to ubierać w takie podejście, czy czego zabrakło na przykład z mojej strony, że nie udało ci się tego zrobić.
No właśnie, feedback też powinien dawać przestrzeń do takiej wolnej wypowiedzi, czyli jeśli ty przychodzisz do mnie z feedbackiem, bo coś zrobiłem źle, to powinna być taka przestrzeń, że ja się czuję wolny, żeby wyrazić swoje zdanie na ten temat i moim zdaniem poprzez takie wymiany zdań możemy dojść do punktu, że kurczę, wiesz co, może do tego rzeczywiście, że trochę za mało było twojego zaangażowania, twojego wsparcia. I tak się może zdarzyć, ale nie podoba mi się to jak się mówi, że w czym Ci mogłem pomóc albo gdzie zawaliłem, bo to od razu skrzywia trochę optykę moim zdaniem i kieruje w jakąś biedną, ustalną stronę. Też nie używałbym tego w rozmowie jeden na jeden, natomiast później w innym gronie, na przykład w gronie liderów, właśnie można sobie takie zadać takie pytanie, to co jeszcze zrobiliśmy nie tak, że nam zdarzają się takie przypadki, że ktoś coś potrafi zawalić na przykład, albo czegoś nie przyswoił jakiś zakresu, jakiejś wiedzy.
To powiedziałbym, czy zrobiliśmy coś nie tak, a nie co zrobiliśmy nie tak. Bo może się okazać, że ten Iksiński, chociażbyśmy stawali na rzęsach, to on tego nie zrobił. To teraz moglibyśmy powiedzieć, co źle zrobiliśmy? Złego człowieka daliśmy do tego zdania. On nie był do tego gotowy. Tak może być. Myślę, że to są złożone rzeczy, ale w feedbacku na pewno musi być taka przestrzeń wolności, że ten, który udziela feedbacku i ten, który go otrzymuje powinien mieć przestrzeń do takiego wolnego wypowiedzenia swoich emocji i przemyśleń. Tutaj się pojawiło też w międzyczasie coś, co myślę, że może być istotne, bo mówimy tutaj o takich dość ulotnych rzeczach teraz, nieco filozoficznych, rzekłbym nawet, ale przybornik narzędziowy, czyli o co można zadbać na pewno, jeżeli chodzi o tego typu sytuacje, gdy chcemy dać taki feedback niezaplanowany w rocznej czy półrocznej rozmowie, ale taki, bo coś się stało.
To o czym trzeba pamiętać, żeby to miało szansę dać pozytywne efekty. Z mojego doświadczenia nie robić tego w emocjach. Jasne. Ja kiedyś tak miałem, że nie wiem, no wypalałem jakieś rzeczy w emocjach i to było złe, ale byłem też świadkiem, słuchajcie, osób naprawdę bardzo wysoko postawionych w organizacji, mega wysoko, którym puszczały nerwy. Był ten feedback od razu do zespołu, jak coś było nie tak, ale on był naprawdę słaby. I to jest takie, no nie da się odsłyszeć i odwidzieć, co to się usłyszało i zobaczyło. I to chodzi też o nas samych, że jak już raz okazało się, drugi, trzeci, że my ten feedback dajemy bardzo emocjonalnie, no to ludzie będą mówili, to jest furiat, wariat, w ogóle to nie słuchaj go.
I tak, na pewno jak pytasz Tomek o taki toolbox feedbackowy, to żeby to było bez... Rozchodzić. Rozchodzić, tak. No na pewno rozchodzić. Pozwolić adrenalinie i kortyzolowi usunąć się do poziomu mało wpływającego na nasze zachowanie. Ważne jest też miejsce, czyli żeby takiego feedbacku raczej nie udzielać publicznie, bo to nosi znamiona jakiegoś takiego publicznego piętnowania, tylko znaleźć sobie spokojniejsze miejsce, odizolowane, mieć okazję porozmawiania jeden na jeden, bo ten feedback wydaje się być dobrym, kiedy ta druga strona też może zareagować na te informacje, które dostaje.
No i takie osobne pomieszczenie, odizolowane od oczu i uszu innych osób, one sprzyja lepszej rozmowie. Bo też mówisz o takim feedbacku negatywnym, nie? A ja się nie zgodzę, że tylko negatywnym, bo jak tak sobie tego słucham i tak sobie myślę z perspektywy bycia szefem jakiegoś zespołu, przełożonym, kierownikiem, wszystko jedno w jakiej randze, to nawet dawanie tego feedbacku, takie pochwalenie, dobra robota i coś tam, na forum całego zespołu jak najbardziej okej, ale trzeba gdzieś w głowie trzymać taki nazwijmy to licznik, Żeby nie okazało się, że z jakiegoś powodu, odruchem naturalnym albo innym, zawsze kogoś klepiemy po plecach.
I teraz ten pozytywny feedback, super robota iksiński, może być dla Nowaka z drugiego końca sali słyszany enty raz w zespole, tak naprawdę odbierany jako feedback negatywny co do jego roboty, takie niedowypowiedziane. Albo interpretowane na tysiąc innych różnych, nie do końca zgodnych z prawdą sposobów. A mnie to nigdy nie pochwali. Na przykład. Nie wiem, Rafał, czy pamiętasz, albo czy już pracowaliśmy razem. Ja kiedyś w zespole, wieki temu, zrobiłem taką ankietę z pytaniami różnymi. Jedno z pytań było, jak chciałbyś, żeby udzielano ci pochwał? Do wyboru było, nie wiem, tam właśnie w takim jeden na jeden, publicznie, tak dalej, tak dalej.
I pamiętam, jak jeden z kolegów napisał, nie, nie chcę, żeby mi udzielane były pochwały publicznie. Źle się będę z tym czuł. Także a propos tego feedbacku, to dobrze jest, uważam, no negatywnego to wiadomo, bo to nie sztuka, wiesz, wydrzeć się przy innych na kogoś, albo nawet nie wydrzeć, tylko kogoś tak No, sfeedbackować negatywnie to jest słabe, ale nawet pozytywnie niektóre osoby nie chcą, bo się źle z tym czują, bo nie lubią być właśnie we fleszu takiego, wiecie, spojrzenia całego zespołu, czy jakichś oklasków nie lubią. No, są tacy ludzie. Okej. Gdybyśmy tak popatrzyli teraz, to feedback, czyli dawanie tej informacji zwrotnej, przynajmniej z perspektywy tego, co widzimy dzisiaj się dzieje ze światem, który stał się napędzany pewnego rodzaju feedbackiem, no bo media społecznościowe, lajki, serduszka i inne tego typu subskrypcje, to jest potrzeba ciągłego feedbacku.
Jak wrzucę zdjęcie gdzieś na media społecznościowe i nie ma reakcji, to deficyt dopaminy i czuję się z tym źle. I być może to Przeniesienie nie tylko jakichś szczególnie młodych ludzi, ale generalnie dzisiejszego świata następuje też do firmowych przestrzeni i działa trochę podobnie. Zrobiłem coś, a nikt tego nie zauważa. Może to jest dzisiaj bardziej dostrzegane, nawet przez nas samych, niż bywało kiedyś, bo traktowaliśmy to jako jakąś normę. Czyli jest istotne? Wydaje się, że... Możemy wygrać na tym, jeżeli będziemy go dawać częściej. Tutaj jeszcze dorzucę takie pytanie, bo mówiliśmy o tym feedbacku, kiedy my dajemy feedback komuś, kto z nami pracuje albo komuś, kto pracuje w naszym zespole, dla nas pracuje.
A co z dawaniem feedbacku przełożonym? Zawsze daję na rozmowie rocznej i półrocznej. Nie wiem, czy mi o to prosi, ale zawsze daje. Ale to trochę nawiązuje, Tomek, jak to, co powiedziałeś, do takiej... Nie wiem, do takiej sytuacji, czy powinniśmy prosić o feedback, nie? Inne osoby, też niekoniecznie w relacji od, no właśnie, czyli od jakichś ludzi od nas z zespołu, ale też czy od takich kolegów na tym samym poziomie, czy powinniśmy prosić o feedback? I to działa słabo. Ja się nie spotkałem jeszcze, ze swojego doświadczenia mogę powiedzieć. Oczywiście robi się takie, może słyszeliście takie ankiety 360, że się wysyła do różnych ludzi, tam jest jakiś algorytm dobierania ludzi, który się mało ocenia, są pytania i tak dalej, i tak dalej.
Ale to jest ankieta, ktoś dostaje link z prośbą, hej, proszę cię o wypełnienie tej ankiety, ale taki feedback, o który ty pytasz, czyli feedback nie, że ja daję, tylko ja proszę albo otrzymuję od kogoś innego, to nie spotkałem się z takim zespołem, żeby była mocno rozwinięta kultura proszenia o feedback i żeby ten feedback był rzeczywiście udzielany. Ja też się nie spotkałem z tym, żeby przełożony prosił tak oficjalnie, że to po prostu jak macie jakąś informację dla mnie, zwrotną po czymkolwiek, to zapraszam do mnie, zawsze chętnie wysłucham. To nie. Ja tylko daję w takiej okoliczności, jak jednoznacznie jestem poproszony.
Chyba, że przełożony ma jak prezes klubu Tęcza magnetopon, na który się może pan Jarząbek nagrać. Także ja daję feedback. I też pracowaliśmy, prosiłem o feedback podczas takich rozmów tych półrocznych, rocznych. Wtedy okej, ale tak na co dzień. Nie wiem, wydaje mi się, że nie mamy takiej kultury proszenia o feedback, nie? Z tym takim rocznym właśnie, czy półrocznym podsumowywaniem pracy, ja zawsze mam problem z tym feedbackiem, bo ja zawsze jednak idę z tym świadomością, że to ja jestem oceniany, nie? Więc wysłuchuję i potem jak ktoś mi nagle zadaje, a ty masz jakieś do mnie jakieś sprawy, to nie zdarzyło się nic jakiegoś takiego...
Co mnie bardzo dotknęło, to ja sobie nie przypomnę tego w tej chwili. Więc jak ten feedback jest dawany na bieżąco, jak się... Właśnie tak jak mówiliśmy, zaraz jak się coś zdarzy, to jest lepiej. On musi być taki, bo... A, to chyba trzeba byłoby sobie do tego woru... O nazwie Feedback wrzuciliśmy dużo rzeczy, takie oceny roczne jak najbardziej. Ja wtedy wiesz, pytam o takie, czy pytałem jak miałem zespół, nie wiem jak ci się pracuje ze mną, jak ci się pracuje w zespole, taka ogólna gadka raz na czas, ale taki feedback, o którym ty mówisz, to na pewno on musi być... W odpowiednim czasie to ciężko jest komuś mówić, super zrobiłeś tą robotę, kiedy, no pamiętasz w styczniu jak te testy ci wyszły, to była super robota, no bo to jest bez sensu i musi być wyważone, jeśli chodzi o ilość ochów i jachów albo tych negatywnych rzeczy do sytuacji, która się wydarzyła.
Jeszcze przypomniała mi się jedna rzecz i myślę, że na koniec tego naszego dyskutowania około feedbacku. Gdy pracowaliśmy jeszcze w Gen Electric, to w pewnym momencie GE miał taki pomysł, że odeszło od klasycznego procesu ocen rocznych na rzecz systemu właśnie takiego ciągłego feedbacku. Stworzyli do tego coś na kształt czatu czy czegoś w tym stylu, że każdy mógł na twoją Na Twoje konto wejść i zostawić Ci notatkę z jakimś tam feedbackiem i Ty mogłeś przełożonemu i każdemu innemu w firmie na takim właśnie egalitarnym koncepcie zbudować. I na tyle na ile ja pamiętam to rozwiązanie, to ono z mojej perspektywy było totalnym nieporozumieniem i klapą. I u nas to zupełnie nie zadziałało.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Każdy chce szczerości, ale niewielu potrafi ją przyjąć.
Feedback — temat prosty w teorii, trudny w praktyce.
Jak mówić o błędach, żeby nie ranić? Jak chwalić, żeby to miało sens?
I czy potrzebujemy informacji zwrotnej częściej niż kiedyś – jak lajków w social mediach?
W tym odcinku rozmawiamy o tym,
- dlaczego feedback kształtuje kulturę organizacyjną,
- jak zmienia się jego rola między pokoleniami,
- co zrobić, by nie zamienił się w kontrolę lub emocjonalny wybuch.
🎧 Podcast Transformaty #23 – o rozmowie, która potrafi zmienić sposób, w jaki pracujemy.
#KulturaOrganizacyjna #Feedback #Komunikacja #Transformaty