Mentionsy Mentionsy
Tomasz Raczek
Tomasz Raczek

ORLĘTA, GRODNO'39 i ORZEŁ. OSTATNI PATROL (2022) - recenzja Tomasza Raczka

08.02.2023 ·38 min 27 s · 3 rozdziały

Rozpoczął się Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Gdynia 2022. Na gorąco komentuję dwa pierwsze filmy, które obejrzałem. ORLĘTA, GRODNO'39: 3/10 ORZEŁ. OSTATNI PATROL: 4/10

0:00 · Introdukcja i Festiwal Polskich Filmów Fabularnych 2

Zaczął się 47. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i ja już mam za sobą dwa filmy pierwszego dnia. Wróciłem do pokoju swojego i zastanawiam się, Czy te dwa filmy na O, które obejrzałem, czyli ORLĘTA i ORZEŁ, to był jakiś omen dla całego festiwalu? Bo gdyby tak było, to byłby to zły omen. Podobno, tak się mówi, w tym roku w programie festiwalu znalazło się aż 20 filmów, a nie jak tradycyjnie 16, dlatego że mamy taką obfitość dobrych tytułów, że trzeba było po prostu poszerzyć ofertę.

Na podstawie tych książek Herona mamy No i każdy kto przeczyta książkę to sobie może porównać jak to jest w serialu, ale częściej się zdarza, że obejrzał serial i ma ochotę zobaczyć jak to tak naprawdę wyglądało w książce. Bardzo ciekawy jest ten pomysł z cyklu Herona, ponieważ on pokazuje szpiegów. Z MI5, nie z MI6, czyli tych, co mają licencję na zabijanie, tylko z MI5, czyli takich wyrzuconych, takie kulawe konie właśnie, takich z różnych powodów odsuniętych. No ale teraz w tej nowej książce mamy bardzo ważne pytanie, mianowicie co zrobić ze szpiegami jak się zestarzeją.

4:12 · Film ORLĘTA, GRODNO'39 - Analiza 9

O jedenastej, dziesiątej, jedenastej rano. Nie dla dorosłych, tylko właśnie dla dzieci. Całą klasą siadało się, włączany był telewizor i oglądało się taki teatr. On był robiony za małe pieniądze, tanimi, prostymi środkami, więc on był jeszcze bardziej prosty inscenizacyjnie niż teatr telewizji, ten poniedziałkowy, który Z natury rzeczy, mimo że ma w Polsce bardzo dobre opinie, ale z natury rzeczy jest właściwie taką ubogą formą filmu, takim się w Polsce stał. I ja nie jestem wielbicielem teatru telewizji. Nigdy nie byłem, ale teatr telewizji robiony dla szkół to już naprawdę było uproszczenie uproszczonego.

Więc od strony scenariuszowej, realizacyjnej to jest właśnie na takim poziomie, to znaczy my wiemy o co chodziło twórcy. Wiemy, że powód jest patriotyczny. Wiemy, że mamy się dowiedzieć różnych szczegółów na temat tego, jak wygląda ta sytuacja, ale prawie niczego się nie dowiadujemy. Ponieważ zgiełki zamieszanie na ekranie jest tak wielkie, że jakby scenarzyście zabrakło siły serca i czasu, żeby porządnie poprowadzić akcję. Wobec tego wszystko się bez przerwy rwie, ale za to, Z wielkim upodobaniem pokazywane są sceny okrutne. A to jakiś rozerwany człowiek z bebechami na wierzchu, a to jakaś urwana głowa, urwana ręka, jakiś mózg wychodzący na wierzch.

A to zostało kilka części, z którymi nie wiadomo co zrobić. A to śmigło się nie kręci. Takie one są, oba te filmy. I ORLĘTA, GRODNO'39 i z innych powodów, o których za chwilę Orzeł. No i są to takie koślawe modele. Coś jest tandetnego w tej produkcji, że my nie potrafimy dopieścić, dopracować. Staramy się. Fura ludzi się tym zajmuje, cały batalion różnych specjalistów. Jak się czyta napisy na końcu filmu, to naprawdę to całe miasteczko pracowało przy takim filmie raz czy drugi.

Tutaj mamy coś przedziwnego, ponieważ Jolanta Dylewska, która jest operatorką w tym filmie, a jest poetką zdjęć, robi coś takiego, że część historii opowiada Normalnie, a część jest taka rozmazana jakby w postaci takich pano, jakby takich pocztówek stylizowanych, gdzie postacie zamierają i poprzez jakąś szybę, po której spływa woda zaparowaną, oglądamy takie zatrzymane sceny. Ekran jest pozałamywany, czyli właściwie ta rzeczywistość jest pozałamywana.

To tworzy dużą przestrzeń. Widać, że oni są w jakichś dużych pomieszczeniach. Ja nie wiem, po co to jest zrobione. Ta taka pseudopoetyckość w sytuacji, gdy podstawowa historia cierpi na tym, obraca się przeciwko filmowi. Nawet jeśli to są ładne zdjęcia, tak, one są przepiękne, tylko one są bez sensu w tym filmie. Temu filmowi robią krzywdę, a nie pomagają, bo my i tak mamy kłopot z tym, żeby się zorientować, co oni robią. Tak jest ten scenariusz jakiś pocięty, ja nie wiem, że ja znam te historie, więc ja się domyślam, dopowiadam sobie, gdzie oni są, co oni robią, ale jeśli ktoś nie zna historii ORP Orzeł, to z tego filmu niczego się nie dowie.

Czasami są takie powiedziałbym po bożemu zrealizowane sceny, czasami są te takie poetyckie wizje. Ale te wizje też są właściwie zatrzymane na jednym poziomie wartości. To nie są wizje, które by miały swoją dramaturgię i w ramach wizji też by do czegoś prowadziły. To są wizje, które mają charakter przerzucanych kartek w albumie. Właściwie cały czas jest tak samo, jeszcze jedna kartka, jeszcze jedna. To znaczy są różne obrazki, tylko że ich wartość emocjonalna, wartość dramaturgiczna jest ciągle na tej samej linii, niczego nie zmienia.

Ale i ORLĘTA i ORZEŁ, dwa filmy na O, to nie jest dobry omen na początek tego festiwalu. Martwię się trochę. A teraz, jeśli jeszcze dadzą mi Państwo chwilę, zapraszam na część premium. Więc najpierw będzie, najpierw będzie Mały Gorzek, uwaga. Taki malutki. Potem będą trzy łyki wody nie z miedzianego kubka, tylko z tej szklanki, do której nalałem w międzyczasie wody. I teraz powiem Państwu, że tu było mnóstwo potencjalnie ciekawych wątków w obu filmach.

W pierwszym, o Orlętach, mamy bardzo ciekawie zarysowaną sytuację ludności w Grodnie, czyli na polskich Kresach. To są takie kresy, białoruskie kresy, tam dzisiaj Grodno jest w Białorusi. Ja byłem w Grodnie już w czasach, gdy należało do, no oczywiście, bo się urodziłem wtedy, kiedy Grodno należało do Republiki Radzieckiej Białoruskiej. Spotkałem tam bardzo wielu Polaków i właściwie miałem uczucie, że jestem w polskim mieście. I było to bardzo wzruszające i poczułem się Blisko tych postaci, o których opowiada film ORLĘTA.

Bo przypomniałem sobie tych, którzy dzisiaj tam mieszkają i być może są to rodziny tamtych, tak okrutnie doświadczonych na początku wojny przez wojska rosyjskie, radzieckie. Była tam też taka namalowana Powiedziałbym, mapa wrogów. Wrogami byli Polacy i Żydzi, którzy spotykali się na ulicy i się tłukli, bo narodowcy polscy nienawidzili Żydów, a Żydzi też sobie nie dawali w kaszę dmuchać. Mówię o młodych ludziach, którzy ze sobą walczyli. Mamy tu dwóch przyjaciół, Polaka i Żyda, chłopców nastoletnich, którzy są bohaterami narracji tego filmu, który ponoć jest oparty na kilku prawdziwych wydarzeniach.

33:09 · Historia i Wspomnienia 2

I moja mama też opowiadała, że potem spotykała te swoje koleżanki w czasie wojny, kiedy one żegnały się z nią i przeprowadzały się do getta i rozumiała, jak bardzo rozdzielają się losy tych narodów. To samo mi mówił mój ojciec, który był mniej więcej w wieku mamy, trochę starszy i który też miał kolegę z klasy, który się nazywał Janusz Morgenstern i był sławnym polskim reżyserem filmowym potem, Ojciec go pamięta jako kolegę z klasy i pan mu opowiadał mi wiele razy, jakim szokiem było dla niego, gdy spotkał go w czasie okupacji na ulicy z opaską, z gwiazdą Dawida, bo już taki był obowiązek wyznaczony przez Niemców, że Żydzi musieli nosić opaski, żeby można ich było odróżnić od razu.

Łódź Podwodna jest bardzo ciasna i mała, ale jak już znalazłem się w niej, w tym Muzeum Łodzi Podwodnej, ORLĘTA, GRODNO'39 ORLĘTA, GRODNO'39 i ORZEŁ. OSTATNI PATROL 2022

Pokazano wszystkie 13 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.