Szara strefa jest legalna?

Czy to oznacza, że możemy tutaj wprowadzić jakieś jeszcze inne kolory? Szara, czyli taka trochę biała, trochę czarna, a czarna to byłaby ta, która jest zupełnie nielegalna, kryminalna. No wiele lat temu była taka teoria kolorowych rynków właśnie, że mamy ten odcień szarości, czyli coś, co jest legalne, nie przestrzega pewnych zasad, wersus to, co jest w ogóle całkowicie czarne, czyli te działalności, które są... zupełnie nielegalne i tak jak tutaj Joanna wspominała, nieważne czy tam ktoś by płacił od tego podatki czy nie, no to i tak one są zakazane przez prawo. Natomiast obecnie no to przyjmuje się, że te działania nielegalne są naprawdę małym ułamkiem tego, co się dzieje w szarej strefie gro. Tych działań to są działania, które gdyby od nich płacono podatki czy tam odprowadzono składki na ubezpieczenia społeczne, to były to w zupełności legalne działania.

Natomiast jeśli chodzi o definicję... Definicji jest wiele i różniących się stopniu skomplikowania. Są definicje jednozdaniowe, które mówią o tym, że szara strefa to są po prostu wszystkie działania, które przynoszą jakąś wartość dodaną do produktu krajowego brutto, ale są niezmierzone, pozostają niezmierzone albo niezarejestrowane. Czy też takie działania, które też... generują tą wartość dodaną, ale nie zostały zgłoszone do czy to urzędów statystycznych, czy do władz podatkowych. Mamy jedno zdanie, łatwe do zrozumienia dla każdego, tylko pytanie, czy obejmuje wszystko, co jest w szarej strefie i jak potem taką definicję przyłożyć do właśnie tych różnych przypadków, które mamy i w ogóle do mierzenia. Ale to są takie definicje, które były tworzone przez badaczy akademickich versus definicja ta oficjalna, która jest używana przez Urzędy Statystyczne na świecie, opracowana przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy i Organizacje Współpracy i Rozwoju, czyli OECD, gdzie ta szara strefa dzielona jest na kilkanaście, no nie kilkanaście, na kilka jeszcze, nazwijmy to, jakichś podczęści, które każda jest dokładnie zdefiniowana cechami, charakterystykami i tak dalej.

W ogóle szara strefa w Polsce. Czy jest duża, czy mała? Według ostatnich szacunków GUS-u za 2022 rok, to to jest 9% PGP. No to jest o wiele mniej niż było to na przykład 20 lat temu, gdzie to wynosiło prawie 20%. Właśnie jestem bardzo zdziwiona, ponieważ przyzwyczaiłam się do takiej informacji, że to jest około 15%. GUS dosyć regularnie podawał taką wiarę. 15 było jakieś 10 lat temu, tak? I to jeszcze zależy, kto mierzy, bo powiedzmy... Uznajmy, że szacunki GUS-u to są oficjalne szacunki Urzędu Statystycznego zgodnie z metodologią, które stosują wszystkie urzędy statystyczne w Unii Europejskiej, wersus badania, które potem najbardziej znane, czyli profesora Friedricha Schneidera, który tam, dla niego te rozmiary, które on podaje są mniej więcej dwa razy większe niż...

Ale to są jakby te instytucje formalne, ale są jeszcze te instytucje nieformalne, o których tutaj wspominaliśmy, nie mówiąc, że to są instytucje nieformalne, czyli tak zwana moralność podatkowa przede wszystkim, Moje wewnętrzne poczucie czy obowiązek, że należy płacić podatki. I tutaj z tego właśnie słyną państwa skandynawskie czy też Szwajcaria, gdzie bardzo wysoka jest moralność podatkowa, wersus na przykład kraje Europy Południowej, gdzie ta moralność jest o wiele niższa. Takie poczucie, że mam zapłacić podatek, bo to jest mój obywatelski obowiązek, jest o wiele niższe. Też jest tak, że mówimy zapłacić podatek, a część osób, teraz będę się bawiła w twoje szare zamiast biało-czarne, część osób mówi, zapłaciłem już dużo podatku tu, tu i tu, to nie zapłacę tego.