Szara strefa jest legalna?

Tam trzeba odpowiednio zadawać pytania, bo jak się kogoś zapytamy, kto pracuje w szarej strefie, czy on pracuje w szarej strefie, to wiadomo, że nikt tego nie odpowie, ale przez jakieś pytania kontrolne w stylu, czy on ma umowę o pracę, jeśli ma tą umowę, to czy ona jest ustna, czy nieustna. Jak ktoś powie, że ma ustną umowę, to raczej wiadomo, że to jest żadna umowa, jeśli pracuje w szarej strefie. Możemy w ten sposób z ankiety zebrać bardzo dużo informacji. Nie tylko co do charakterystyk danej osoby, czyli w ogóle płeć, wiek, ścieżka kariery, ale też co do poglądów, co do dochodów, czy ktoś wcześniej wykonywał tą pracę, jaką miał historię na rynku pracy, co w ogóle robi w szarej strefie i dlaczego w niej pracuje. Takim przykładem jest na przykład moduł, który jest podczepiany przez GUS do badania aktywności ekonomicznej ludności. Moduł praca nierestrowana

który jest przeprowadzany raz na kilka lat, albo badanie Komisji Europejskiej, tak zwanej Eurobarometer, gdzie komisja zbiera dane dotyczące właśnie osób pracujących w szarej strefie. Problem z tymi metodami jest taki, że one są bardzo czasochłonne i kosztowne. Nie zrobimy tego badania ankietowego, nie wiem, co chwila. Trzeba takie badanie wykupić albo samemu przeprowadzić, to generuje koszty. Na przykład to badanie praca niejestrowana przeprowadzona przez GUS do tej pory chyba przeprowadzono od 1995 roku 8 razy przez 30 lat, czyli średnio raz na 3 lata tam wypada. Tak samo ten Eurobarometer Komisji Europejskiej to jest raz na 4 lata. też trzeba podkreślić, że każdemu, kto kiedyś przyjdzie do niego ankietargus i powie, że chce zapytać go o oprazę nierejestrowaną, przez te 30 lat Główny Urząd Statystyczny ani razu nie dał nikomu dostępu do tych danych.

W ogóle szara strefa w Polsce. Czy jest duża, czy mała? Według ostatnich szacunków GUS-u za 2022 rok, to to jest 9% PGP. No to jest o wiele mniej niż było to na przykład 20 lat temu, gdzie to wynosiło prawie 20%. Właśnie jestem bardzo zdziwiona, ponieważ przyzwyczaiłam się do takiej informacji, że to jest około 15%. GUS dosyć regularnie podawał taką wiarę. 15 było jakieś 10 lat temu, tak? I to jeszcze zależy, kto mierzy, bo powiedzmy... Uznajmy, że szacunki GUS-u to są oficjalne szacunki Urzędu Statystycznego zgodnie z metodologią, które stosują wszystkie urzędy statystyczne w Unii Europejskiej, wersus badania, które potem najbardziej znane, czyli profesora Friedricha Schneidera, który tam, dla niego te rozmiary, które on podaje są mniej więcej dwa razy większe niż...

rozmiaru głosu, czyli około 18%. Ale to jest raczej kwestia definicji, czy aparatu badawczego? Bardziej kwestia metody. Tylko, że ta metoda prostoracznej teraz jest tak zwanym black boxem, czyli mamy czarne pudełko, coś tam wchodzi, coś wychodzi, ale co się dzieje w środku, to chyba tylko on wie i nie bardzo chce to ujawnić. Czy to oznacza, że... Może spróbujmy jednak wyjaśnić, czym się różni. Główny Urząd Statystyczny, kiedy szacuje wielkość szarej strefy w Polsce, no to bierze pod uwagę jakiś spektrum informacji. Część z tego, co bierze pod uwagę, to jest to, co powiedział Staś, czyli co wiemy z poziomu makro. Wiemy z poziomu makro, z grubsza o pieniądzu, relatywnie dużo o transakcjach, o wytworzonej wartości znanej, tak jak GUS ją zmierzył. Te dwie rzeczy nie zawsze idą w pełni w parze i ta luka może być częściowo przypisywana do szarej strefy, częściowo do błędu pomiaru.

Nie tylko wtedy, kiedy rozmawiamy o akcyzie na alkohol i papierosy, ale też wtedy, kiedy rozmawiamy o dużo bardziej złożonych problemach gospodarczych. Co oznacza, że być może trochę za wcześnie zaczęliśmy się z tych 9% cieszyć i może to jest efekt jakichś układu planet w jakichś sektorach gospodarki, który sprawił, że akurat zmniejszy się wymiar. Trend jest spadkowy. Zobaczymy, co będzie za 2023, ale ta publikacja GUS-u ukaże się dopiero w drugiej połowie bieżącego roku, bo tam jest zawsze jakieś opóźnienie mniej więcej o rok. jeśli chodzi o to, co GUS podaje, tak, czyli za 2023 rok to będzie, a nawet nie, tak, mniej więcej w połowie 2029 roku, czyli tam nawet jest większe opóźnienie, około dwóch lat.

Stasiu, mamy tutaj taki zwyczaj w naszym podcaście, że tak jak w ulicy Sesamkowej, każdy odcinek sponsoruje jakaś liczba. I po wysłuchaniu tego wszystkiego, co powiedzieliście, naprawdę jestem ciekawa, jaką liczbę wybrałeś i dlaczego uważasz, że jest fascynująca? Ja bym wybrałem inną liczbę niż tutaj się pojawia. Nie 9%, a 2%, bo to jest procent osób pracujących, które w całej populacji osób pracujących w Polsce, które wykonywały pracę nierejestrowaną w 2022 roku według ostatniego badania GUS tego modułowego. Praca jest zdrowa na podłączonego pod badanie aktywności ekonomicznej ludności. No to 2% to jest już zdecydowanie mniej niż 30 lat temu w 1995 roku.