TW: Lisowska Jakub Busz
Wszyscy pochodzimy od chłopów – i co w związku z tym? Gościem 8. odcinka podcastu TW: LISOWSKA jest Jakub Busz – antropolog, historyk, Kaszub, student II stopnia etnologii na Uniwersytecie Warszawskim i przewodniczący Koła Naukowego Studentów IEiAK UW „Etno”. Tym razem przenosimy się na Pomorze! Rozmawiamy o tym, jak mieszkańcy Cewic postrzegają swoją kaszubskość, dlaczego Lębork reklamuje się jako „miasto z europejską klasą” i jaki szok kulturowy może przeżyć nastolatek, który trafia z pomorskiej wsi do prestiżowego liceum w Gdyni. Co ma wspólnego zwrot ludowy z kulturą terapeutyczną? Czym jest „umojenie”? Na czym polegają badania autoetnograficzne? Dlaczego „lud”, „skansen” i „prowincja” to trzej jeźdźcy Apokalipsy? Jak bada się pamięć o lokalnych Żydach w cieniu agresywnej polityki historycznej? Dygnitarze komunistyczni afirmowali folklor czy tępili regionalizmy? Jakie ślady na Podhalu zostawili migranci mieszkający w Chicago? Gdzie się podziali Słowińcy? I gdzie szukać Szkotów na Suwalszczyźnie? Słuchaj na Spotify, Youtube i Apple Podcasts!Zdjęcie okładkowe: Małgorzata KaczkowskaGrafika: Muzykografika & Mateusz OlechProdukcja: Adam WaleszyńskiWspieraj powstawanie podcastu:https://patronite.pl/paryzewohttps://buycoffee.to/paryzewo
I tutaj właśnie mamy tą sytuację, że właśnie pochodzimy od chłopów, ci chłopi to są nasi przodkowie, ich historia jest naszą, tu jest kontynuacja, szukamy naszych korzeni. A z drugiej strony, no to mamy coś takiego jak właśnie Nie wiem jakie słowo tu użyć, czy to jest raczej proces, czy to jest raczej pewna forma batalii o to jaka przyszłość należy do kogo, no bo na przykład środowiska bardziej konserwatywne bardzo szybko się utożsamiły z historią podziemia niepodległościowego, partyzantkom, całym tym jakby ruchem walczącym z komunistami zaraz po wojnie. Natomiast, tak ja to odczytuję, środowiska bardziej lewicowe, liberalne trochę jakby szukały właśnie jakiegoś oparcia na kim my się możemy, bo trochę nie wypada już na robotnikach, bo to trąci PRL-em, więc właściwie no na kim możemy się oprzeć, żeby poszukiwać tej naszej historii, naszej tożsamości.
No i chłopi de facto okazali się takim wdzięcznym tematem, których można właśnie eksploatować jako pewien zasób tożsamościowy i tym samym no właśnie tak No pokazywać, no ja jestem stamtąd, no to jest moje pochodzenie, no ja przerobiłam, czy przerobiłam swoją tożsamość, odkryłem to wszystko. I do tego komunizmu i PRL-u jeszcze w naszej rozmowie na pewno wrócimy. Teraz może skupmy się na tym, skąd ty pochodzisz. A pochodzisz z Cewic, to jest wieś gminna w województwie pomorskim, powiat lęborski, Kaszuby Zachodnie. I zastanawia mnie to, bo studiujesz w Warszawie, Jak ciężko jest ci dostać się tam na weekend? Bo wiem, że też prowadzisz tam badania do swojej magisterki.
Jakby próbuje się w jakiś sposób odnaleźć moim zdaniem. Ja sam przez też musiałem je odkryć i jakoś polubić. No teraz akurat lubię właśnie chodzić po Lęborku i tak właśnie przyglądać się różnym fragmentom tego miasta i tak jakby odkrywać, że ono jednak jest ciekawe, nie jest jednak brzydkie jakieś tam PRL-owskim blokiem, że tam jest bardzo dużo no właśnie Różnych warstw historii, gdzie można się zobaczyć, no nie wiem, i warstwy średniowieczne, i warstwy nowożytne, XIX wieczne, XX i zarówno te przedwojenne, powojenne, no na przykład, no właśnie mamy fragment średniowiecznych murów zachowany, ulica Staromiejska, my jeszcze taki dosyć
No właśnie, samo pojęcie sztuki, ono nie funkcjonowało na wsi. To były jakieś obiekty ozdobne, na przykład wycinanki, które sobie wieszano na firankach albo robiono jakieś wyroby tkackie. No ale później, gdy pojawiają się właśnie inteligenci, którzy zaczynają to doceniać i kupować, no to na przykład pojawiają się osobne wyroby, które są produkowane na potrzeby miasta, które wyglądają zupełnie inaczej i osobne produkty, które są produkowane na rzecz swoją gospodarstwa domowego czy sąsiadów. No i jakby stopniowo to zaczyna być utożsamiane właśnie z polskością, sprzedawane i jest tego popularyzacja. No szczyt tego de facto był w PRL-u, gdy właśnie ta ludowość i folkloryzm był tak oficjalnie właśnie promowany, jako właśnie mamy Cepelię, którą też różnie można oceniać, bo z jednej strony ona rzeczywiście dawała pracę wielu twórcom i wyroby były wysoko jakościowe,
No ale z drugiej strony ona utwierdzała jakby tych ludzi, tą twórczość w pewnych kanonach. To jest właśnie dla mnie bardzo intrygujące w PRL-u, że robiłam ostatnio wywiad z Jerzem Antkowiakiem z Mody Polskiej, który mówił, że nigdy nie przepadał za stylem folkowym, ale zawsze ci degnitarze komunistyczni ich zmuszali, wręcz pchali w tą ludowość, w ten folklor, że on był takim towarem eksportowym, czym należy się chwalić za granicą. A z drugiej strony czytam sobie tutaj w PRL-u o tym, jak tępiono wszelkie regionalizmy, język wilamowski prawie wyginął właśnie w PRL-u, jak zawstydzano, nie wiem, Ślązaków, Kaszubów. To jest dla mnie takie, ta hipokryzja jest dla mnie fascynująca.
Jakieś takie dwie skrajności zupełnie. Tak, tak, tak. No właśnie i na przykład w różnych społecznościach są do dzisiaj żywo wspominane właśnie ten okres prześladowań, w cudzysłowie prześladowań w czasach PRL-u. No na przykład wśród Kaszubów, że bito za język kaszubski, mówię, no a te dzieciaki na przykład, one znały kaszubski z domu i potrafiły tylko nim mówić, a przychodziły do szkoły i tam nagle dostawały za to baty. No jest jakaś to trauma pokoleniowa. To też ciekawe było, jak to wyglądało przy ostatnim spisie powszechnym, bo na przykład obserwowałem to, jak wyglądała ta sytuacja w społeczności mazurskiej i tam się na przykład pojawiały głosy No to jak my mamy właściwie się opowiedzieć w tym spisie powszechnym jako Mazurzy?
Młotem a kowadłem. Młotem a kowadłem. Gdzie z jednej strony no właśnie, no nie sposób było zachować tej tożsamości jakby w jakiejś takiej jednolitej formie, gdy No państwo samo nie wiedziało, bo w tym momencie państwo, bo na początku PRL-u no to właśnie traktowano, że o tutaj jest rdzeń polskości, ale potem to się zmieniło, wypychanie tych ludzi, no niech oni lepiej wymigrują do RFN-u i lepiej niech tam sami Polacy zostaną, bo to jest jakiś taki element niepewny. No i też ludzie ci potem masowo emigrowali tym sposobem, właściwie kultura mazurska, warmińska. Są teraz walki całe, żeby je zachować, żeby one przetrwały, no bo groty ludzi wyjechało do Niemiec, albo na przykład prawie wszyscy, praktycznie wszyscy Słowińcy, bo jakby oni nie mogli tam wytrzymać de facto.
Moje ostatnie pytanie do ciebie. Wielokrotnie tutaj wspominałeś o Chochołowie. Badałeś w ramach swojego licencjatu pamięć o Żydach Chochołowskich wśród mieszkańców i zastanawia mnie to, czy Zastanawia mnie, gdy podjąłeś temat historii Żydów polskich, ja mam takie przeczucie, że jeżeli ktoś zajmuje się tematem właśnie Żydów, to spotyka się z bardzo agresywną polityką historyczną. I czy ty miałeś takie doświadczenia? Ja w ogóle do Chochołowa, jakby chcąc robić ten temat, rozmawiać o nim z niemieszkańcami, zrozumiałem się dosyć późno, bo w ogóle mnie interesowała w ogóle ich przeszłość, więc ja też rozmawiałem o przemycie z czasów PRL-u, czy o kurierach tatrzańskich, którzy są dopiero bardzo dużą kontrowersją na Podhalu, którzy są bardzo różnie postrzegani.
Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
TW Lisowska wprowadza gościa, Jakuba Busza, i rozmawiają o popularnym stanie internetowym, że wszyscy pochodzimy od chłopów.
Jakub Busz analizuje to stanie jako projekt tożsamościowy i proces poszukiwania korzeni, szczególnie w kręgach lewicowych.
Jakub Busz opisuje swoją wsi Cewice, dojazd do Warszawy i doświadczenia w internacie w Gdyni.
Rozmowa o badaniach magisterskich i doświadczeniach edukacyjnych w liceum i na studiach.
Jakub Busz opisuje różnorodność Kaszub i proces umojenia przestrzeni.
Rozmowa o cmentarzach poniemieckich w rodzinnych stronach i ich znaczeniu dla Jakuba Busza.
Rozmowa o kościole św. Jakuba w Lęborku i jego historii, w tym okresie przebywania pod panowaniem krzyżackim, Polską i Prusów, oraz o popularnej książce 'Chłopka' i jej wpływach na tożsamość ludzi.
Analiza historii chłopów, ich migracji do Stanów Zjednoczonych i Brazylii, oraz ich wpływów na tożsamość i kultury miejscowe.
Diskussja o skansenach, prowincji i mitologizacji polskich regionów, w tym kwestia centralizmu i deprecjonowania peryferii.
Rozmowa o autoetnografii i jej zastosowaniu w badaniach, porównanie z metodologią nauk przyrodniczych.
Opowieść o badaniach historycznych dotyczących Żydów Chochołowskich i ich reakcji na temat.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Tym razem przenosimy się na Pomorze! Rozmawiamy o tym, jak mieszkańcy Cewic postrzegają swoją kaszubskość, dlaczego Lębork reklamuje się jako „miasto z europejską klasą” i jaki szok kulturowy może przeżyć nastolatek, który trafia z pomorskiej wsi do prestiżowego liceum w Gdyni.
Co ma wspólnego zwrot ludowy z kulturą terapeutyczną? Czym jest „umojenie”? Na czym polegają badania autoetnograficzne? Dlaczego „lud”, „skansen” i „prowincja” to trzej jeźdźcy Apokalipsy? Jak bada się pamięć o lokalnych Żydach w cieniu agresywnej polityki historycznej? Dygnitarze komunistyczni afirmowali folklor czy tępili regionalizmy? Jakie ślady na Podhalu zostawili migranci mieszkający w Chicago? Gdzie się podziali Słowińcy? I gdzie szukać Szkotów na Suwalszczyźnie?
Słuchaj na Spotify, Youtube i Apple Podcasts!
Zdjęcie okładkowe: Małgorzata Kaczkowska
Grafika: Muzykografika & Mateusz Olech
Produkcja: Adam Waleszyński
Wspieraj powstawanie podcastu:
https://patronite.pl/paryzewo
https://buycoffee.to/paryzewo