Mentionsy Mentionsy
TOK FM Select
TOK FM Select

Mniej lektur, więcej wolności. Jak nowa podstawa programowa zmieni szkoły ponadpodstawowe?

27.10.2026 ·13 min 46 s

W tym wydaniu audycji „Wywiadówka” Krzysztof Horwat pyta o kontrowersje wokół zaprezentowanych podstaw programowych dla szkół ponadpodstawowych. Gościnią programu jest dr Kinga Białek, ekspertka z Instytutu Badań Edukacyjnych, współautorka zaproponowanych rozwiązań. W rozmowie weryfikujemy obawy środowiska przed powrotem do chronologicznego omawiania literatury i okrojeniem listy lektur obowiązkowych, na której zabraknie m.in. utworów Tadeusza Różewicza. Zamiast narzucania sztywnych interpretacji, reforma ma zachęcić nauczycieli do autonomicznego doboru tekstów i problemowego podejścia do nauczania, co z kolei wymusi modyfikację formuły egzaminów maturalnych.

TOK FM, na każdy temat, z każdej strony. Dzień dobry, Krzysztof Horwath, zapraszam na wywiadówkę. Dzisiaj będzie o propozycjach ekspertów na zmiany w szkole średniej. Instytut Badań Edukacyjnych opublikował projekty podstaw programowych, które trafiły jednocześnie do resortu edukacji i tam będą jeszcze konsultowane. Najważniejsza proponowana zmiana? Rok bazowy w pierwszej klasie, profile dopiero w drugiej. Oczywiście także, to co budzi sporo emocji zawsze, poprawiona lista lektur. A na niej nawet tacy twórcy jak Juana i Tako Hemingway. A więcej za chwilę w rozmowie ze współautorką propozycji zmian, dr Kingą Białek. Najpierw jednak krótki przegląd pozostałych wydarzeń.

Resort podkreśla, Że nie ma potrzeby składania żadnych dodatkowych oświadczeń, a w przypadku ogłoszenia alarmu dzieci pozostają pod opieką szkoły lub przedszkola w wyznaczonym miejscu schronienia. Resort odpowiada na obawy części rodziców i przypomina, że działania ratujące życie i zdrowie nie naruszają praw rodzicielskich, a za dziecko i jego bezpieczeństwo w godzinach zajęć odpowiada szkoła. A w wywiadówce dziś ze mną dr Kinga Białek, ekspertka Instytutu Badań Edukacyjnych, członkini zespołu pracującego nad propozycją zmian w podstawach programowych Szkoła Edukacji, PAF i UW. Dzień dobry. Dzień dobry. To co nowego ostatnio usłyszała pani na swój temat, pytam o te głosy ludzi krytykujących podstawy, również podstawy z języka polskiego.

Zresztą z badań wychodziło, że całkiem nieźle się sprawdzały te gimnazjum. To się sprawdzało. Teraz mamy zderzenie z choćby PIZ-ą ostatnią, przedostatnią, no że z tym choćby czytaniem ze zrozumieniem, ale też przynależnością do szkoły, lubieniem szkoły, wspólnotą. Wszystkie te wyniki są dużo niższe niż były. Ja zwracam uwagę na to, że po prostu musimy myśleć o tym w kategoriach straty. Coś straciliśmy i teraz dobra, mądra, ogląd tego co dzieje się w edukacji powinien być odpowiedzią na tę stratę. To znaczy co możemy zrobić, żeby uratować ile się da. I to jest ten rok bazowy. Tak i to jest ten rok na to, żeby zyskać jeszcze jakiś wspólny trzon, wspólną bazę umiejętnościową i kompetencyjną.

I teraz tych dwoje nauczycieli podejmuje autonomiczne decyzje. Co z maturami? Musi być zmiana? Musi, no bo to jest zmiana filozofii właśnie i systemu. Oczywiście. I to jest po stronie CKE. Wiem, że już podejmuje się prace na ten temat. Same podstawy będą jeszcze omawiane również na webinarach, na które Instytut Badań Edukacyjnych zaprasza. Później właśnie konsultacje, rozporządzenia, jeszcze będzie można mieć wpływ na ostateczny kształt. No i oczywiście polityka wejdzie na koniec, bo zmiana Wchodzi już 1 września w pierwszych klasach, czyli tuż przed wyborami parlamentarnymi, co nie pozostanie, przynajmniej w moim przewidywaniu, bez wpływu na to, jak będą wyglądały właśnie te podstawy. Bardzo dziękuję dr Kinga Białek, ekspertka Instytutu Badań Edukacyjnych, współautorka propozycji zmian podstaw programowych do szkoły średniej.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.