Putin zamyka Runet

A dzisiaj chciałbym Ci opowiedzieć o tym, jak Putin zamyka runet. Bo w obliczu agresywnych działań Rosji wraca temat kontroli przepływu informacji i jej roli w walce o kontrolę nad społeczeństwem. Putin od dawna kontroluje wszystkie media w Federacji Rosyjskiej. poprzez narzucenie nadzoru państwowego, co de facto prowadzi do zamknięcia wielu z tych podmiotów, no ale nie ma pełnej władzy nad internetem. Rosyjscy internauci są odcinani od usług zachodnich firm obecnie, ale sami nadal mogą kontaktować się ze światem zewnętrznym. co może być niebezpieczne dla utrzymania narracji budowanej przez Kreml i przez jego władcę, czyli Władymira Putina. Odłączenie Runetu, czyli to jest nazwa pochodząca od rosyjskiej narodowej domeny RU, testowane było już w 2019 roku pod pozorem sprawdzenia, czy Runet może działać w przypadku zewnętrznych zakłóceń, blokad i innych zagrożeń.

Obecnie najwyraźniej Putin stwierdził, że czas na działania realne i dał przyzwolenie na dalsze wdrażanie procedur odgradzania rosyjskiego internetu od świata. Dzieje się tak dlatego, że poprzez internet można próbować wpływać na świadomość ludzi, którzy bombardowani są państwową propagandą w oficjalnych mediach. Można hakować ich drukarki, można drukować informacje o wojnie za pomocą Whatsappa, można wysyłać na numery telefonów mieszkańców Rosji informacje o prawdziwych skutkach działań Putina w Ukrainie. To się właśnie dzieje. Niektórzy hakerzy tak działają. Powstały też strony, które zachęcają do tego, aby po prostu wziąć sprawę w swoje ręce i pobawić się właśnie w takich małych rewolucjonistów, którzy z Zachodu mogą Rosjanom takie informacje wysyłać.

Tym samym powraca pomysł oddzielenia rosyjskiego internetu od jego światowej infrastruktury. Za taką próbę można uznać usmażenie terminali internetu satelitarnego spółki Viasat pierwszego dnia wojny z Ukrainą, co prawda oficjalnie strona rosyjska nie przyznała się do tego ataku, ale wszyscy specjaliści są zgodni, że to było tylko i wyłącznie na rękę Rosji. Fragmentaryzacja internetu, czyli też inaczej cyberbałkanizacja, zwana właśnie splinternetem, nie jest wcale pomysłem nowym. Od wielu bowiem lat na swój sposób Chiny, Iran czy właśnie Rosja próbują stworzyć swoje lokalne wersje sieci internet. Krytyce zmian w europejskich przepisach telekomunikacyjnych, np. RODO czy zakończona właściwie debata nad przepisami DMA, Również powołują się właśnie na ten case, na stworzenie splinternetu jako konsekwencję wprowadzenia restrykcyjnych praw dotyczących prywatności w Europie wymierzone głównie w amerykańskie spółki.

W obliczu coraz większych problemów na arenie międzynarodowej oraz braku postępów w działaniach wojennych, Putin może zarządzić dołączeniem rosyjskiego internetu odświatowego. Ot tak, po prostu. Taka fragmentaryzacja internetu ma pomóc w stworzeniu de facto prywatnej, w wypadku Rosji państwowej, równoległej sieci, która w 100% byłaby kontrolowana i zarządzana przez rosyjskie władze. Dlaczego to jest takie istotne dla Putina? W pierwszych dniach wojny wiele zachodnich i nie tylko firm internetowych wstrzymało świadczenia swoich usług na terenie Rosji. Takie geoblokowanie jest technicznie bardzo proste, ale tak samo stosunkowo prosto można je obejść, dlatego w Rosji zainteresowanie usługami VPN poszybowało w górę. Niemniej pokonanie takiej bariery nie zawsze jest proste, wyścig zbrojeń w tym zakresie trwa cały czas, a samo używanie VPN-ów, szczególnie tych kiepskich, jest wykrywalne, co może prowadzić do mało miłych rozmów z państwowymi urzędnikami, nie tylko w Rosji.

Zablokowanie usług internetowych zagranicznych firm na terenie Rosji zabolało głównie odbiorców indywidualnych. Dostęp w drugą stronę, czyli możliwość czytania przez rosyjskich obywateli informacji tworzonych za granicą, to ogromne zagrożenie dla reżimu Putina i właśnie ten władca Kremla nie będzie za bardzo chciał, abyśmy mogli coś przekazywać poza kontrolą oficjalnych mediów. Przekazywać oczywiście Rosjanom. Rosja, dopóki nie odłączy się fizycznie od światowego internetu, zawsze będzie narażona na to, że jej obywatele będą obchodzili prawo i dowiadywali się o faktach poza oficjalnym obiegiem informacji. Internet w Rosji obecnie odgrywa bardzo podobną rolę, jak w czasach zimnej wojny odgrywało Radię Wolna Europa w krajach za żelazną kurtyną.

Kto rządzi właściwie internetem? Putin wie, że internet jest kontrolowany przez Amerykanów. ICAN jest oficjalną organizacją non-profit, ale demokratyczną, oczywiście działającą dla dobra ludzkości. Niemniej jednak jest ona położona, taki jest jej miejsce rejestracji, w Kalifornii, no i w zarządzie jest wielu Amerykanów. Nikt chyba nie ma wątpliwości, po której stronie opowiedzieliby się ludzie, którzy pracują w ICAN-ie, gdyby doszło do jakiegoś poważnego konfliktu. Co robi ICAN? ICAN decyduje m.in. o domenach takich jak COM czy ORG, tzw. top level domains. Co prawda ICAN oficjalnie nie przystał na prośbę Ukrainy, która domagała się wyłączenia rosyjskich domen, ale wiadomo też to, że na razie wojny między NATO czy Ameryką, a między Rosją nie ma w związku z tym.

Widzimy tylko tyle, że na chwilę obecną to Ukraina domaga się i nie zostało jej to umożliwione. Ale jakby to się zadziało w momencie, kiedy Amerykanie walczyliby z Rosjanami, no ciężko powiedzieć. Niemniej nie wiadomo, czy zbrojne działania w Rosji, w Ukrainie i kolejne fakty dotyczące zbrodni wojennych nie zmienią tej decyzji. I czy naprawdę po prostu domena RU nie będzie wyłączona. Putin musi się z tym liczyć. Któregoś dnia mieszkańcy Rosji po prostu obudzą się i zobaczą, że nie mogą korzystać ze swoich serwisów. One znikną po prostu z internetu. Jak pamiętamy, pomysł na internet zgrodził się z potrzeb amerykańskiej armii, która chciała, aby stworzono odporno m.in. ataki jądrowe, infrastrukturę komunikacji, która pozwoli na wymianę danych między różnymi ośrodkami, nawet kiedy...

dojdzie do bardzo poważnego konfliktu. Dzięki stworzeniu sieci komputerów połączonych w jeden organizm, nawet jeśli wyłączamy jedną maszynę, na przykład zniszczymy bunkier, w którym ona się znajduje, pozostałe będą wymieniały nadal informacje z całością innych komputerów. Informacje w postaci pakietów przerzucanych niczym gorący kartofel między węzłami sieci, Bardziej profesjonalnie nazywa się to komutacją pakietów. W przypadku, kiedy jeden adres nie jest dostępny, protokół wskazuje kolejny adres i tak dalej, i tak dalej. Tutaj warto zaznaczyć, że twórcą zasady komutacji pakietów jest, czy był, Paul Baran, naukowiec polskiego pochodzenia. Także możemy powiedzieć, że podwaliny pod światowy internet stworzył m.in. Polak. No i tutaj dochodzimy do zjawiska zwanego splinternetem.

Tak właśnie w bardzo dużym skrócie działa internet, z którego korzystamy na co dzień każdego dnia. A jak to można zmienić? Tworząc własny zamknięty krąg serwerów, do których dostęp z zewnątrz nie jest możliwy. Fizycznie po prostu jest odgrodzony od całego globalnego internetu. I właśnie taką infrastrukturę nazywamy splinternetem i wbrew pozorom nie jest to pomysł nowy. Od wielu lat bowiem Chiny prowadzą pracę i zmieniają prawo oraz swoją oficjalną infrastrukturę właśnie w celu ograniczenia łączności ze światem zewnętrznym. poprzez budowę wielkiego chińskiego firewalla. Cenzura komunistycznych przywódców nie może pozwolić sobie na to, aby zachodnia ideologia przenikała do kraju środka. Niemniej sposób, w jaki Chiny zmieniły swój internet, nie jest jeszcze takim klasycznym internetem, bowiem komunistyczne władze nie chcą tak do końca odcinać swoich obywateli od świata zewnętrznego.

Potrzebują bowiem zachodnich technologii oraz zasobów do rozwijania swoich władz. Dlatego Chińczycy stworzyli odpowiedniki amerykańskich portali i usług na Alibabę, Baidu, Tencent czy WeChat, aby móc wpływać na odbiorców poza Chinami. Moc wpływania i kształtowania Amerykanu za pomocą komunistycznych algorytmów jest ogromnie pociągająca dla chińskich towarzyszy. W końcu mogą odwdzięczyć się z dekady upokorzeń i prób westernizacji ich kraju. Również w krajach demokratycznych idea zamykania internetu nie jest obca, co pokazał poprzedni prezydent USA Donald Trump, który jako walkę z zagrożeniami współczesnego świata widział właśnie w kontroli nad internetem. W 2020 roku administracja Donalda Trumpa ogłosiła, że chce rozszerzyć program Clean Network, którego celem była według ówczesnego sekretarza stanu Michaela Pompeo ochrona prywatności amerykańskich obywateli i najbardziej wrażliwych...

informacji przed agresywnymi włamaniami ze strony złośliwych podmiotów, takich jak komunistyczna partia Chin. Piękne uzasadnienie, ale wszyscy wiemy, że raczej chodziło o to, aby po prostu niewygodne treści dla amerykańskiego prezydenta cenzurować. W odpowiedzi na takie zamiary Internet Society, czyli organizacja, która dba o to, aby internet był demokratyczny i dostępny dla każdego, W swoim oświadczeniu wyraziła ubolewanie, że Stany Zjednoczone, kraj, który sfinansował początki rozwoju internetu, rozważa teraz politykę, która rozbija go na kawałki. Jest to część większego niepokojącego trendu, w którym rządy bezpośrednio ingerują w internet. próbując zdobyć krótkoterminowe punkty polityczne, nie zważając na długofalowe szkody, jakie z tego wynikają. Ciężko się z taką argumentacją nie zgodzić.

Liberalizm, demokracja, społeczeństwo obywatelskie, wolność wypowiedzi i zgromadzeń, to wszystko staje ością w gardle lokalnym przywódcom, którzy niezbyt patrzą miło na po prostu wartości demokratyczne. a Internet jest doskonałym medium do wspierania takich postaw. Od czego Rosja mogłaby zacząć proces oddzielania się od globalnego Internetu? Od zmiany technologii, protokołów obsługujących adresy IP i DNS. Pewnego dnia okaże się, że serwery rosyjskie po prostu nie gadają ze światem zewnętrznym. Kolejnym krokiem będzie przeniesienie wszystkich zasobów i serwerów do Rosji tak, aby nic nie było hostowane na maszynach poza Federacją Rosyjską. Następnym logicznym krokiem będzie działanie, czy rozpoczęcie tworzenia lokalnych wersji popularnych serwisów. Można się śmiać, że Rosjanie nie tworzą własnego Instagrama, ale to jest dokładnie to, co ze swojego czasu zrobili Chińczycy.

W listopadzie 2012 roku, po powrocie Putina do władzy, Rosja wprowadziła kontrowersyjny system cenzury internetu, który pozwalał władzom za pomocą pewnego mechanizmu na wpisywanie stron internetowych na tzw. czarną listę, bez decyzji sądu. Dzięki nowemu prawu rosyjskie media blokowały np. dostęp do stron internetowych opozycji oraz blogów. lidera opozycji Aleksieja Nawalnego. W 2016 roku Duma, czyli rosyjski parlament, wprowadziły nowe przepisy, tak zwane server law, mające na celu wymuszenie na firmach przetwarzających dane obywateli Federacji Rosyjskiej fizyczną lokalizację maszyn na terenie Rosji. W 2019 roku nad ustawą Sovereign Internet Law Władimir Putin de facto zaczął proces odłączania Rosji od światowego internetu.

I tak spółka Apple, tak często podkreślając ogromny szacunek dla prywatności, zgodziła się z nowymi wytycznymi. Zresztą to samo Apple zrobiło w Chinach, dając dostęp komunistycznym władzom do danych chińskich użytkowników poprzez umożliwienie im grzebania w swojej chmurze, która oczywiście stała na chińskich serwerach. Przykład drogi, jaką brała Rosja, nie jest niestety znakiem tylko reżimów i autorytarnych rządów. Kiedy w latach 60. pionierzy technologii wywodzących się z kalifornijskiego kąt kultury stawiali na otwartość i inkluzywność, takie działania stały się zalogiem tego, na czym wtedy wyrosły takie firmy jak Google, Microsoft, Facebook czy Apple. Jednak w ciągu ostatnich kilku lat na pierwszy plan wysunęły się obawy państw związane z bezpieczeństwem, chociażby słynny Patriot Act w USA dający ogromne możliwości państwu pod pozorem walki z terroryzmem oraz działania komercjalizujące pozwoliło na wzrost potęgi prywatnych koncernów, które mając globalne zasięgi de facto same stanowią prawo i bardzo często kieruje się tylko jedną wytyczną, czyli zyskami.