Karol Miarka

Biografii dwóch wybitnych działaczy, jeden ze Śląska Cieszyńskiego, to oczywiście Stalmach i z Śląska Pruskiego Karol Miarka i tu zaznaczę senior. Jeślibyśmy chcieli jeszcze patrzeć na dzieje recepcji postaci Karola Miarki na Śląsku, to myślę, że warto przypomnieć, iż jego pomnik Znajduje się w Zabrzu, o ile dobrze sobie przypominam, po pierwsze jest w Sejmiku Śląskim, no ale przede wszystkim wiele ulic, szkół na Górnym Śląsku jako patrona nosi właśnie imię Karola Miarki.

Był to utwór bardzo nieudolny, w którym było wiele błędów stylistycznych, błędów merytorycznych i tutaj na uwagę zasługuje postawa samego Stalmacha, Który nie odrzucił nadesłanego mu tekstu, ale poddał górkę gruntownej przeróbce, nie tylko stylistyczno-językowej, merytorycznej, ale także usuwając z niej poglądy historyków niemieckich na temat początków państwowości polskiej i tu jest właśnie ten Konkretny dowód pokazujący, jak silnie początkowo Miarka był związany z kulturą niemiecką. Miarka przyjął te poprawki, trzeba zaznaczyć, z wdzięcznością, tłumacząc się z owych uchybień, że go, jak też powiedział i napisał, jeszcze często Niemiec bodzie, czyli całkowicie nie dokonał takiego samooczyszczenia.

Powieść przeredagowana ukazała się oczywiście w Gwiazdce Cieszyńskiej w roku 1861, a później była już wydana jako książka w Królewskiej Hucie w roku 1870. Oczywiście pod wpływem tejże właśnie korespondencji, współpracy redakcyjnej, Stalmach zaprosił Miarkę do Cieszyna, gdzie miał on możliwość przekonać się o wysokich walorach polskiej kultury i jak pisze, wówczas to dopiero zaczął naprawdę po polsku myśleć. Po raz pierwszy zobaczył taki wielki powiedzmy księgozbiór w języku polskim wspaniałych dzieł, jakim dysponował powiedzmy Paweł Stalmach i to zrobiło na Miarce wielkie wrażenia.

Jest to dziełko agitacyjne, zwrócone przeciwko germanizacji i szkodliwej, jak pisał Miarka, roli niemieckiej kultury na Śląsku i zbliżamy się powolutku do epoki kulturkampu i zaostrzonej germanizacji zaboru pruskiego, a więc już nie tylko Śląska, ale także Wielkopolski. I wówczas Miarka zaczyna nadsyłać korespondencję z Śląska Pruskiego i taką właśnie działkę w Gwiazdce Cieszyńskiej otwiera Paweł Stalmach, gdzie mamy osobny dział z Pruskiego Śląska. I tu ukazują się artykuły Miarki.

Ale wówczas cały czas jeszcze pracował w tej szkole w pielgrzymowicach. Jeszcze powiedzmy właśnie w tej sferze tutaj powiedzmy się obracał, no ale miał różnego rodzaju kłopoty, jak powiedziałem, z swoimi adwersarzami powiedzmy, no i wreszcie rodzinne spowodowane chorobą i śmiercią. Żony, która pozostawiła, jak już mówiliśmy, siedmioro dzieci na utrzymaniu. Był to rok 1866 i wówczas, powiedzmy, żeni się powtórnie z Emilią Zanibalówną z Cieszyna, córką znanego na Śląsku właśnie homeopaty Franciszka Zanibala. W ten sposób wiąże się z tym śląskiem austriackim. Bliżej jest Pawła Stalmacha.

Amputacji w tych dramatycznych okolicznościach bodajże 13 sierpnia 1882 roku Karol Miarka zmarł w Cieszynie, został pochowany na tamtejszym cmentarzu, a w Polsce niepodległej prochy właśnie Stalmacha, księdza Świeżego i Karola Miarki przeniesiono do wspólnego grobu zasłużonych na tymże właśnie cmentarzu. Kończymy nasz dzisiejszy wykład, w którym przedstawiliśmy bardzo dokładnie biografię Karola Miarki. Naszym gościem był profesor Zdzisław Janaczek, historyk. Zachęcamy do słuchania naszych wykładów w Szkole Bardzo Wieczorowej.