Modżtaba Chamenei nowym przywódcą Iranu. "Nie będzie skłonny do rokowań"

Świat w powiększeniu. Niedaleko pada jabłko od jabłoni. Tak Izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych skomentowało wybór Modżtawy Chameneiego na nowego najwyższego przywódcę Iranu. Donald Trump przyznaje, że nie jest zadowolony z tego wyboru. Prezydent Stanów Zjednoczonych mówił wcześniej, że każdy kto obejmie stanowisko będzie potrzebował jego akceptacji. Modżtaba Chamenei zastąpił swojego ojca, Alego Chameneiego, który zginął pierwszego dnia wojny ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem. Został wybrany wczoraj przez zgromadzenie ekspertów. Magdalena Skajewska, witam i zapraszam na Świat w Powiększeniu, w którym dziś porozmawiamy o tym, co wybór 56-letniego duchownego kojarzonego z Gwardią Rewolucyjną oznacza dla Iranu i dla wojny na Bliskim Wschodzie.

A państwa i moim gościem jest dziś Mariusz Borkowski, znawca regionu, wieloletni korespondent na Bliskim Wschodzie. Dobry wieczór, witam. Dobry wieczór, witam również. To kim jest Modżtaba Chamenei poza tym, że jest synem swojego ojca? To jest członek ekipy najbardziej nieprzejednanej, która teraz doszła do władzy. On jest przede wszystkim od osiemnastego roku życia członkiem Islamskiej Gwardii Rewolucyjnej. Brał udział w wojnie przeciwko Irakowi. W otoczeniu swojego ojca był tym, który nazywają go strażnikiem drzwi, czyli tym, który filtrował ludzi, których dopuszczano do najwyższego przywódcy.

On, mimo tego, że ma wykształcenie religijne, nie jest Nie jest autorytetem. Przede wszystkim on nie jest dla szerszego grona Irańczyków w ogóle znany. Ani jako kaznodzieja, ani w ogóle jako człowiek. Na prowincji w ogóle na nazwisko Chamenei ludzie reagują pozytywnie, natomiast Modżtaba Chamenei jest dla nich wielką nieznaną. Niektórzy mówią, że w ogóle nie słyszeli o nim. Nie jest kaznodzieją dobrym. W ostatnim okresie, kiedy Amerykanie z Izraelczykami wybombardowali, jeśli tak można określić, część przywództwa irańskiego, to do władzy doszła najtwardsza ekipa, zarówno przewodniczący parlamentu, nowy szef strażników rewolucji oraz wielu, wielu innych.

Która tak naprawdę rządzi, nie rządzi prezydent, nie rządzi premier, nie rządzą ministrowie, tak naprawdę rządzą nominaci, wewnętrzne koło jakby wpływowych ludzi z tej islamskiej Gwardii Rewolucyjnej. I przed agresją amerykańską wielu obserwatorów ostrzegało, że jeśli się zlikwiduje dotychczasowe kierownictwo uznawane za represyjne, to nadejdzie ekipa bardzo twarda, nieprzejednana, z którą będzie trudno dojść do porozumienia. Nie dziwi więc oświadczenie Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, który z zadowoleniem jak czytamy przyjął nominację Modżtaby Chameneiego. Opisano go jako wszechstronnego prawnika, młodego myśliciela, osobę o największej wiedzy Czy on w samym korpusie cieszy się szacunkiem, cieszy się rzeczywiście takim zaufaniem?

No, to była laurka taka bardzo wycukrowana, powiedziałbym. Natomiast rzeczywiście jest człowiekiem, który zna nie tyle arkana władzy, bo polityką zagraniczną się nie zajmował, natomiast jeśli chodzi o mechanizmy bezpieczeństwa i funkcjonowania tego twardego jądra, jest doskonale zapoznany z tym, ma z wielu swoich nie tylko sympatyków, ale wręcz kolegów. Ale powiem rzecz niesamowitą. Otóż właściwie jego nominatem, ten, który protegował go jakby, Paradoksalnie jest prezydent Stanów Zjednoczonych Trump. Dlaczego? Jeden z członków tego zgromadzenia, 88 ekspertów, którzy wybrali Modżtabę, powiedział, nowy przywódca musi być najbardziej znienawidzoną osobą przez wroga.

To będą jego główne kompetencje. I faktycznie. Jako najbardziej znienawidzony, nie do zaakceptowania jeszcze przed dwoma tygodniami, kiedy mówiono o możliwości takiej kandydatury, wypowiadał się Trump. My go nie zaakceptujemy, zresztą nawet teraz powiedział, że długo nie pożyje, bo zaraz go zbombardujemy. Jeszcze jeden element niesłychanie istotny. Otóż Modżtaba tak naprawdę jest tym, który ma na rękach bardzo dużo krwi, więcej niż jego ojciec. Jego ojciec stosował taktykę W czerwcu zeszłego roku, kiedy po tej wymianie rakietowej między Izraelem, Stanami Zjednoczonymi bombardowane były te silosy, magazyny i fabryki, gdzie pracowano nad wzbogacaniem uranu, Khamenei, stary ojciec zabity, wycofał się, wystrzelił rakietę taką symboliczną w kierunku krajów Zatoki Perskiej i na tym się wojna skończyła.

To nie jest ten styl. Modżtaba był Inicjatorem właściwie i tym, który sterował, bo on stoi nieformalnie na czele milicji basidzi tej religijnej, ale jednocześnie milicji bezpieczeństwa wewnętrznego. Ci, którzy kierowali wszystkimi represjami i zarówno w 2019 roku, wcześniej w 2009 roku i w styczniu tego roku, te krwawe represje, które były dokonywane przeciwko demonstrantom na ulicach, Były kierowane właśnie przez niego, a więc jest to człowiek aparatu prawie że bezpieczeństwa. Krótko mówiąc, to nie jest człowiek, który będzie skłonny w najbliższym czasie usiąść do rokowań z Amerykanami. To jest bardzo ciekawe, co pan mówi, ponieważ naszym słuchaczom mogło się wydawać wcześniej, że przecież sam Ali Khamenei, ojciec, to już była postać bardzo brutalna.

Co pokazały chociażby te tygodnie właśnie demonstracji. A tymczasem część właśnie ekspertów zwraca uwagę na to, o czym Pan powiedział, że Ali Khamenei był do pewnego stopnia zachowawczy. Natomiast Modżtaba Khamenei, on będzie już, no mówiąc kolokwialnie, szedł na całość. On nie będzie miał żadnych zahamowań. Zmiana jest zasadnicza, o czym uprzedzano wcześniej. Otóż zarówno jak i Khomeini, czyli założyciel z 1979 roku tego państwa fundamentalistycznego, islamskiego w Iranie, ten który dokonał i stanął na czele rewolucji przeciwko Szachowi, i potem sam Khamenei, czyli drugi, Ale równocześnie ogromne autorytety religijne.

Oni wydawali fatwy, czyli orzeczenia religijne o sile praktycznie, no, orzeczenia definitywnego. Można powiedzieć w dużym przybliżeniu, nikogo nie obrażając, że to byli papieże szynizmu, respektowani, mający swój wpływ i szacunek nie tylko w samym Iranie, ale we wszystkich wspólnotach szynickich na świecie. I uprzedzano, że jeśli zginie Khamenei, to nie ma na razie widocznej osoby, która mogłaby zostać Prawdopodobnie dojdzie do władzy ekipa, która będzie miała niewielkie wpływy Ale będą czymś w rodzaju nacjonalistów, pod sztandarem oczywiście islamu, ale ci, którzy będą walczyli do upadłego, to będą ci ludzie nie do... No, może się wszystko wydarzyć, ale prawdopodobnie nie do złamania.

I jeszcze jeden bardzo istotny element tej nowej ekipy, to jest to, że ona straszy skutecznie, zresztą jej również eksponentem jest Larry Gianni, numer dwa po Khameneim, ten, który tak naprawdę I jeszcze jedna rzecz bardzo ciekawa. Rzeczywiście ojciec Ali Khamenei mówił, że jego syn nie powinien przejąć władzy po nim, bo to by sugerowało, że to jest coś w rodzaju dynastii królewskiej, że to jest wbrew islamowi, wbrew konstytucji irańskiej. Krótko mówiąc, on jakby nie tylko przestrzegał, ale uważał, że to powinien być duchowny z wielkim dorobkiem, czego jego syn oczywiście nie jest. Natomiast wybrano go. Dlaczego? Dlatego po to, żeby pokazać światu, my się nie złamiemy, nie będziemy tu szukali żadnych kompromisów.

Wspomniał Pan o Alim Laridżanim, także ważnej, wręcz bym powiedziała, czołowej postaci tego reżimu, sekretarzu Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego, który też odgrywa ważną rolę w prowadzeniu tej wojny przez Iran. I tak się zastanawiam, jak Pan przewiduje relacje między Modżtabą Chameneim a Alim Laridżanim? Który z nich Będzie miał więcej do powiedzenia. Który z nich będzie miał większy wpływ na politykę Iranu? Mi się wydaje, że będą szli ręka w rękę. Modżtaba ma pewne doświadczenie, chociaż nie do końca. Jeśli chodzi o polityka, jeśli chodzi o stratega, to Laridżani oczywiście ma większe. Tu nie będą prawdopodobnie rozdzielali sukna, chociaż, trzeba powiedzieć, i jeszcze jeden dosyć istotny element.

I państwo irańskie zaczęło przygotowywać się do tej wojny, którą wiedziało, że przegra z Amerykanami, z Izraelem. Oni wiedzieli, że czołówka zginie. Zresztą Ali Khamenei sporządził testament wskazujący, co ma się po jego śmierci dziać. I to rzeczywiście jest bardzo istotne, że Iran tak naprawdę Bazuje nie na tym, że my wygramy wojnę, my coś utargujemy, my jakiś kompromis zawrzemy. My przetrwamy. Co to oznacza? Że nie dojdzie do upadku reżimu. Amerykanie zakładali, że po tygodniu, dwóch tygodniach bombardowań reżim się załamie, że dojdzie do wielkich wystąpień ludowych, takich powtórki z tego, co się stało w styczniu.

A tego może już nie dostać. Rzeczywiście koszty są, tak jak Pan mówi, po obu stronach, ale czy w takim razie to wszystko ostatecznie w jakiejś być może dłuższej perspektywie nie prowadzi obu stron jednak do stołu negocjacyjnego? Bo jeżeli, tak jak Pan mówi, reżim w Iranie chce przetrwać, ale jednocześnie liczy się z tym, że na polu militarnym tę wojnę przegra, no to kiedyś będzie w takim razie być może musiał zasiąść do stołu negocjacyjnego. Czy z Modżtabą Chameneim jest w stanie sobie pan to wyobrazić? Na razie nie. Ale powiedzmy sobie warunki brzegowe jakie są. Iran musi w jakiś sposób ocaleć, w tym sensie, że nie będzie jego rozpadu. Niebezpieczeństwo jest takie, że Izrael sam wyszedł na prowadzenie i zaczął niszczyć przemysł naftowy Iranu.

W związku z tym będą mogli uzyskać Nie będzie skłonny do rokowań. Widać tutaj te bezpośrednie skutki wojny w Iranie dla wojny na Ukrainie. Jeszcze na koniec chciałam wrócić króciutko do Modżtaba Chameneiego i zapytać pana o te obrazki tłumów świętujących Irańczyków pokazywane przez państwową irańską telewizję. Tłumów, które z radością przyjęły wybór nowego przywódcy. Jak pan to interpretuje? Czy to jest propaganda władzy? Czy rzeczywiście, choć może to się dla nas wydawać niezrozumiałe, są w Iranie osoby, które wciąż żywo wspierają reżim?