Mentionsy Mentionsy
Studio wschodnie w Radiu Lublin
Studio wschodnie w Radiu Lublin

Studio wschodnie - o Czeczenii i Turkmenistanie

25.05.2025 ·33 min 55 s · 10 rozdziałów

Rozmawiamy o tym, jak zmieniła się Czeczenia pod rządami Ramzana Kadyrowa i czy jego problemy zdrowotne doprowadzą do zmiany władzy w Groznym? Mówimy także o Turkmenistanie, który jest jednym z najbardziej zamkniętych państw świata.Naszym gościem jest ekspert ds. Azji Centralnej i Kaukazu, dr Jerzy Szukalski - historyk i prawnik z Uniwersytetu w Siedlcach.

0:00 · Wprowadzenie i stan zdrowia Ramzana Kadyrowa 3

Ramzan Kadyrow, czyli czeczeński przywódca, wierna kolita Władimira Putina, Ciężko choruje. To jest informacja, którą ci, którzy śledzą wydarzenia w Czeczenii, na Kaukazie, myślę, mają już od pewnego czasu. No ale te ostatnie tygodnie pokazały, że jego stan jest na tyle poważny, że przynajmniej jak donosiły także rosyjskie media, że postanowił zrezygnować z urzędu. Ale jak na razie prezydent Putin nie wyraża na to zgody. Co się tak naprawdę dzieje w Czeczenii? Co się dzieje z Kadyrowem?

Z tego, co możemy się dowiedzieć, to chyba chodzi o Problemy z sercem i z krążeniem, ponieważ były takie okresy, kiedy widzieliśmy Ramzada Kadyrowa bardzo napuchniętego, który znacząco przybył na wadze i specjaliści na tej podstawie wyciągali wnioski, że prawdopodobnie ma on problemy z krążeniem. Być może dochodzą jeszcze i inne choroby, tego nie wiemy. Pojawiały się różnego rodzaju takie informacje, doniesienia medialne, że martwica trzustki był zdaje się widziany czy regularnie kilka razy w roku w moskiewskim szpitalu, w którym też ważni funkcjonariusze administracji Putina się leczą.

Właśnie, żeby reperować swoje zdrowie. Zresztą Władimir Putin też ma problemy zdrowotne, co jest jedną z największych tajemnic Kremlu. Też jest skrzętnie rzeczywiście ukrywany. Problemy zdrowotne to jest jakby jedna rzecz. Żaden z nas nie jest lekarzem. Nie będziemy tego rozstrzygać na gruncie medycznym. Nie o to w tej rozmowie chodzi. Chodzi o to, żeby przyjrzeć się, co tak naprawdę dzieje się w Czeczenii. W jakim momencie jest ten kraj. W którym Kadyrow tak czy owak jednak pojawia się od czasu do czasu publicznie, też publicznie oznajmił, że przynajmniej nosi się z zamiarem rezygnacji.

5:11 · Historia II Wojny Czeczeńskiej i jej konsekwencje 7

Otóż na początku tej wojny Ojciec Ramzana Kadyrowa, Ahmad Kadyrow, który wówczas pełnił funkcję muftiego Czeczenii, Przybliżając, to jest takie stanowisko, funkcja może podobna do prymasa w Polsce. Otóż w I Wojnie Czeczeńskiej Achmat Kadyrow wraz z młodziutkim wówczas Ramzanem Kadyrowym stali po stronie niepodległej Czeczeni, walcząc z rosyjskim najeźdźcą i okupantem.

Kolaboracyjną, trzeba to wprost ująć, kiedy cały naród walczył z najazdem rosyjskim. Już bardzo szybko mianowała Achmata Kadyrowa szefem administracji cywilnej w Czeczenii. Stało się to już w czerwcu 2000 roku. Wojna oczywiście pełnoskalowa trwała nadal. Tak mniej więcej do końca 2000 roku. Później z uwagi na ogromną przewagę Rosjan, bo użyli około 200 tysięcy żołnierzy, natomiast oddziały czeczeńskie liczyły łącznie z bojownikami, z partyzantami do 8 tysięcy wówczas. No więc dysproporcja była ogromna. Poza tym Milionowy naród czeczeński, 140 milionowa Federacja Rosyjska z potencjałem gospodarczym, który miażdżąco przewyższał rolniczą Czechenię.

W takiej sytuacji nie rokowało to na długotrwałe działania zbrojne, chociaż te działania trwały aż do w zasadzie 2014 roku. Najbardziej intensywne do 2010 roku, przy czym sama Rosja w kwietniu 2009 roku ogłosiła zakończenie specjalnej operacji antyterrorystycznej przeciwko Czeczenii. Wtedy już prezydentem formalnie był Ramzan Kadyrow. Jeszcze może cofnę się nieco wcześniej. Otóż pierwszym prezydentem kolaboracyjnego rządu Czeczenii Najpierw premierem został właśnie Achmat Kadyrow, a następnie jesienią, w październiku 2003 roku, w wyniku wyborów oczywiście sfałszowanych pod rosyjską presją militarną,

Pod banknetami rosyjskich wojsk został nie kto inny jak właśnie Achmat Kadyrow. Natomiast młodziutki ciągle wówczas jeszcze jego syn Ramzan Kadyrow został szefem Służby Bezpieczeństwa Prezydenta, która bardzo szybko wsławiła się okrucieństwem wobec i ludności cywilnej walczącej z najazdem rosyjskim i samych bojowników. W dniu 9 maja 2004 roku doszło do zamachu w Groznym na stadionie, do którego później przyznał się Szamil Basajew. W wyniku tego zamachu zginął Achmat Kadyrow, wówczas już prezydent kolaborującej i podporządkowanej z Federacji Rosyjskiej Czeczenii.

I zginęło też wielu oficjeli z kolaboracyjnego rządu, a także kilku wysokich rango oficerów rosyjskich. To dało pretekst do zaostrzonych represji przeciwko ludności cywilnej, natomiast To też zapoczątkowało błyskotliwą karierę Ramzana Kadyrowa. Już trzy godziny po zamachu został zaproszony na Kreml, gdzie Władimir Putin, jak to określiły wówczas media, po szczerej rozmowie mianował go szefem administracji. Oficjalnie został wicepremierem czeczeńskiego rządu. No i można powiedzieć od tamtego momentu, no ta era administracji czeczeńskiej i jakby też pewien nowy rozdział w funkcjonowaniu tego kraju podporządkowanego Kremlowi absolutnie się zaczyna.

I co to są zarządy? Jakim przywódcą jest Ramzan Kadyrow? Kiedy objął funkcję wicepremiera, bardzo szybko starał się pozbyć swoich politycznych konkurentów. Przede wszystkim prezydenta generała milicji, Ału Ałchanowa, co mu się ostatecznie udało. Zmusił go do dymisji, mając ciągle poparcie Kremla i dosyć wolną rękę w tym, co robił w Czeczenii, a sprawował okrutne rządy. W swojej siedzibie rodowej Centoroi zorganizował między innymi więzienie, w którym osobiście uczestniczył w torturowaniu pojmanych bojowników czeczeńskich, ale także cywili, członków rodzin wspierających walkę narodowo-wyzwoleńczą przeciwko rosyjskiemu okupantowi.

Ponieważ Czeczeni po kilku latach faktycznej niepodległości nie byli skłonni uznać rosyjskiej władzy. I powiem tak, do dzisiaj większość Czeczenów pamięta o niepodległości i czeka na odpowiedni moment, żeby wystąpić znowu przeciwko Rosji. Szczególnie liczy na Zwycięstwo, co wydaje się już dzisiaj bardzo trudne, zwycięstwo Ukrainy przy poparciu demokratycznych państw Zachodu i Stanów Zjednoczonych. A propos Ukrainy, właśnie są te doniesienia i to nie jest specjalnie tajemnica, że także Te wierne oddziały Kadyrowa także biorą czynny udział w wojnie przeciwko Ukrainie.

13:44 · Rola Czeczenii w wojnie z Ukrainą 4

Także w komitecie rządowym uczestniczy wdowa po pierwszym prezydencie. Znana poetka, pisarka i malarka Ała Dudajewa. Panie doktorze, wracając do Ramzana Kadyrowa i w związku z tymi doniesieniami o jego stanie zdrowia, ale także jego jakby informacjami jakby takich Takimi sugestiami, że on jednak jakby liczy na to, że Władimir Putin zwolni go z tej funkcji, jaką pełni w Czeczenii. No to się nie dzieje. Dlaczego Putin, można powiedzieć, nie wydaje tego rozkazu, każe mu stać na stanowisku, choć zdaje się on już tego

Nie chcę, co też widać po ruchach w administracji w najbliższym otoczeniu, próbie też zagwarantowania sobie wpływów poprzez członków rodziny, córki, ale przede wszystkim najmłodszego syna Adama. Myślę, że odpowiedź jest dosyć prosta. Ramzan Kadyrow jest skutecznym przywódcą. Tutaj jeszcze muszę powiedzieć, że na przełomie 2002-2003 roku doszło do projektu czeczenizacji konfliktu, czyli Przekazania odpowiedzialności za walkę z bojownikami, zwolennikami niepodległości na samych Czeczenów, żeby Rosjanie nie ponosili ciężkich strat. No i idealnym kandydatem był wówczas właśnie Achmat Kadyrow, a później jego syn Ramzan Kadyrow, ale także głównodowodzący ówcześnie armią rosyjską w Czeczenii, generał Iwan Troszew, Gennady Iwan Troszew.

W zasadzie czeczenizacja konfliktu trwa do dzisiaj, bo nie możemy powiedzieć, że Czeczenia jest zupełnie spokojna i jest spacyfikowana, ale tak naprawdę część bojowników po prostu zaprzestała walki i czeka na odpowiedni moment. W Czeczeniu też w domach prywatnych jest mnóstwo broni. Czeczeni czekają na odpowiedni moment. Rozumiem to też Putin, któremu ten dziś stan po prostu odpowiada. Jak najbardziej. Lepszego kandydata nie znajdzie, nawet w najbliższym otoczeniu Ramzana Kadyrowa. Kadyrow poprzez swoje okrucieństwo naprawdę generalnie spacyfikował ruch narodowo-wyzwoleńczy. Choć zdaje się tak, że szkoli na podobnego kandydata swojego syna Adama.

No właśnie, jeśli nie Ramzan Kadyrow, to kto? Tutaj już kwestia sukcesji jest raczej przesądzona? Jeśli rzeczywiście zaniemógłby albo nawet zmarł, Ramzan Kadyrow myślę, że chyba najbardziej prawdopodobnym kandydatem na szefa administracji w Republice Czeczenii jest przewidywany jego syn Adam. Który zresztą, można już powiedzieć, mimo młodego wieku, pnie się po szczeblach tej kariery. Też ojciec specjalnie zabierał go na operacje, jak to nazywał, antytorystyczne, a także pozwalał mu na dręczenie pojmanych

17:54 · Analiza rządów Ramzana Kadyrowa i sukcesji 2

Adam Kadyrow został między innymi sekretarzem Rady Bezpieczeństwa Czeczenii. W obliczu skąpych tych informacji, na podstawie których możemy opierać swoją wiedzę i ją wzbogacać, jesteśmy troszeczkę zakładnikami Tak, tutaj jeszcze chciałbym dodać, aby uzasadnić szczególną pozycję i zaufanie jakim cieszy się Ramzan Kadyrow Głównego dyktatora, jakim jest Władimir Putin. Otóż do tego stopnia cieszy się zaufaniem, że pozwala nawet na łamanie federalnego prawa. Proszę sobie wyobrazić, że w Czeczenii faktycznie funkcjonuje wielożeństwo, co normalnie w Federacji Rosyjskiej jest przestępstwem karnym, prawda?

Bigami. Sam Ramzan Kadyrow ma cztery żony, a ile nieoficjalnych kochanek? Wiele. Nie wiemy też naprawdę, ile ma biologicznych dzieci. Kilkanaście. Z pewnością tak, więcej niż podają to oficjalne źródła. Panie doktorze, teraz przenieśmy się nieco na wschód, na drugą stronę Morza Kaspijskiego. Chciałbym, żebyśmy porozmawiali o Turkmenistanie. To też kraj, którym Pan naukowo się od lat zajmuje. Turkmenistan jeden z najbardziej zamkniętych, odizolowanych od świata zewnętrznego krajów na świecie.

Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.