Po wyborach w Serbii | Studio wschodnie
W programie „Studio wschodnie” porozmawiamy o politycznym trzęsieniu ziemi w Serbii. Popierana przez studentów „Lista Studencka” uzyskała 52,54 proc. głosów w przedterminowych wyborach parlamentarnych w tym kraju, a „Zjednoczona Serbia”, skupiona wokół Serbskiej Partii Postępowej (SNS) i byłego prezydenta Aleksandara Vuczicia, zdobyła 39,29 proc. głosów.Co oznacza porażka rządzącego od 14 lat Serbią ugrupowania? Jak zmieni się sytuacja polityczna w tym kraju? I jaki pomysł na władze mają studenci?Porozmawiamy o tym z prof. Konradem Pawłowskim z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS.
Przed mikrofonem Tomasz Nieśpiał. To jest program Studio wschodnie, a dziś naszym gościem jest profesor Konrad Pawłowski z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS. Dzień dobry. Dzień dobry. Z którym porozmawiamy i właściwie wrócimy do wydarzeń, których kulminacyjny moment rozegrał się 25 października. A rozegrał się w Serbii przy urnach wyborczych, gdzie popierana przez studentów lista studencka wygrała w przedterminowych wyborach parlamentarnych. Panie profesorze, my tutaj parę razy rozmawialiśmy na temat tego, co od dwóch lat dzieje się w Serbii.
Te protesty, które rozpoczęły się po katastrofie budowlanej na dworcu kolejowym w Nowym Sadzie, katastrofie, w której zginęło 16 osób, po której Młodzi ludzie wyszli na ulice, stworzył się ruch taki protestu zdecentralizowany. Do końca nie wiadomo było, jak przełoży się to, na jaką siłę polityczną to się może przełożyć. Pojawiła się lista studencka w tych wyborach. No i wygrała te głosowanie przedterminowe wybory. I w związku z tym mam na początek pytanie i prośbę o wyjaśnienie.
Mogło coś być na rzeczy? Tak, ja myślę, że Vučić wiedział o wiele wcześniej niż o godzinie powiedzmy 20, kiedy te lokale wyborcze się zamknęły. Wiedział o skali przewagi listy studenckiej, więc nie możemy tego wykluczyć, że tutaj zadziałały kontakty dyplomatyczne polityków Zachodu, którzy w jakimś sensie przekonywali Vučića. Do tego, żeby demokratycznie oddał władzę i to się stało. Zresztą Vučić wcale nie jest aż takim wielkim przegranym, jak się to dzisiaj często mówi, bo przecież jego partia, Serbska Partia Postępowa, ta cała lista wokół tej partii, będzie drugą siłą parlamentarną, 40% blisko uzyskała.
Tak, 39% tam z kawałkiem, więc około 39%, ale jeszcze oficjalnych wyników pełnych nie mamy, bo z uwagi na nieprawidłowości wybory były powtórzone tydzień po wyborach. W 50 lokalach nawet. Tak, w 53 lokalach wyborczych były powtórzone, więc jeszcze do końca tych pełnych oficjalnych wyników nie mamy, natomiast te powtórzone wybory niczego tutaj nie zmienią. Natomiast, więc tak, można byłoby uznać, że Vučić w jakimś sensie tak przegrał te wybory, ale wieszczenie końca ery politycznej Aleksandra Vučića jest moim zdaniem nieuprawnione. I tylko powiem, że myślę, że gdyby ta różnica była minimalna między Listą Studencką a SNS, to być może wtedy Vučić by zdecydował, że jednak te wybory wygrał.
Natomiast te 500 tysięcy głosów oddanych na studentów, więcej niż na SNS, no już to było takim argumentem, do tego się nie udało. Ani za pomocą trików wyborczych gdzieś zamieść pod dywan, ani też sprzedać to jako uprawnione zwycięstwo SNS w oczach zachodnich polityków, którzy też w ciągu tych ostatnich miesięcy jednak coraz bardziej, generalnie nie bardzo mocno, ale jednak coraz bardziej No jakby krytykowali pewnie w sposób bardziej dyplomatyczny niż oficjalny to co się dzieje w Serbii, bo rzeczywiście w Serbii jakość demokracji i praworządności pod rządami SNS-u no poszła w dół i to jest odzwierciedlone chociażby w ostatnim raporcie Komisji Europejskiej. Panie profesorze, kiedy tak naprawdę stało się jasne, że to Lista Studencka może wygrać te wybory i przejąć władzę?
Pytam trochę o ten chyba jednak ostatni moment, bo pamiętam też i nasze rozmowy, ale też te doniesienia i komentarze, które jeszcze w ostatnim tygodniu przed głosowaniem się pojawiały. To o ile była duża dawka takich informacji, że Może nastąpić przełom, ale raczej dominowały takie analizy, które mówiły, że każdy z dwóch scenariuszy jest możliwy. Tak, tak, tak. No oczywiście każda siła polityczna mówi, że wygra wybory, ale to jak się posłucha wypowiedzi po wyborach tych przedstawicieli listy studenckiej czy zwolenników listy studenckiej, to oni sami mówią tak no liczyliśmy na zwycięstwo, ale to tak nie liczyliśmy na taką skalę zwycięstwa.
To wiele osób tak mówi. No spodziewaliśmy się, że jednak taka różnica będzie procentowa w stosunku do SNS-u, więc liczyliśmy na jakieś minimalne zwycięstwo. Czy nawet na zwycięstwo SNS-u, ale też bardzo niewielkie, prawda? Więc tak, ja się zgadzam. Pamiętajmy, że w Serbii generalnie nawet te szacunki przedwyborcze, nawet też prestiżowych pracowni badawczych były obarczone zarzutem, że być może one są też zaniżane, więc tak naprawdę do samego końca nie wiedzieliśmy, jaki będzie wynik wyborów. Wiedzieliśmy, że to będzie, powiedzmy, łeb w łeb będą szły te dwie Dwie listy z uwagi na tradycyjne mechanizmy mobilizacji Lektoratu Serbskiej Partii Postępowej, gdzie ludzie faktycznie przez lata byli w istocie zmuszani do głosowania na tę partię, ale też widzieliśmy tą taką mobilizację społeczną, tą nadzieję, którą ta lista studencka wywołała w społeczeństwie i widać było, że studenci po raz pierwszy
Ludzie zaczynają skakać, cieszyć się, szampana piją. To jest niesamowite, jak bardzo są to jednak nietypowe wybory, bo takiego karnewału radości na wyborach nieczęsto widzimy. Więc Vučić ogłosił te wyniki wyborów, znał je i to pokazuje jak bardzo ten system po prostu został zdominowany przez pewną grupę ludzi, przez partię polityczną, gdzie te instytucje faktycznie nie działały, że wszystko zależało od woli politycznej polityków, więc czas na zmiany i o tym właśnie serbska lista studencka mówiła przez te miesiące kampanii. Może nie miesiące kampanii wyborczej, ale miesiące protestów. To prawda, to może jeszcze wyjaśnijmy.
Lista Studencka jest ruchem takim protestu, ruchem de facto też politycznym w tej chwili, ale partią polityczną nie jest, co też na pewno ciekawe, na jej listach nie było studentów i te osoby, które W ramach listy studenckiej dostały się do parlamentu. Nie są oczywiście studentami. Co spaja tych, którzy będą tworzyć nowy rząd? Poza tym, że chcieli i doprowadzili do odsunięcia od władzy Aleksandra Vučića.
Tak, no to są osoby, które zostały wybrane kolektywnie, kolegialnie przez ruch studencki w oparciu o autorytet, którym te osoby się cieszyły wśród studentów. I to trzeba wyraźnie podkreślić, że to są osoby, które są spoza świata polityki. Tam nie ma polityków. Ja powtarzam się, ale powiem jeszcze raz, autorytety, które swoją postawą, ścieżką życiową dowiodły tego, że po prostu zasługują na szacunek ze strony studentów i to pewnie nie jest łatwo na takich szacunek zasłużyć, a te osoby, że tak powiem, zostały wybrane. To są wykładowcy akademicki, to są praktycy różnych profesji, chociażby wykładowcy lekarze, tak jak na czele listy jest Jest Ilja Syrdanović, to jest kardiolog i wykładowca akademicki.
Tych, którzy będą ciągnęli, jakby będą takimi politycznymi liderami. Tak, do samego końca w ogóle nie było wiadomo, kto będzie na liście studenckiej. Studenci czekali do ogłoszenia wyborów, więc to było siłą tego ruchu, który był zdecentralizowany i ciężko było władzy uderzyć w konkretne jednostki, bo po prostu tych studentów Było tyle i tych osób wokół tego ruchu było tyle, że po prostu siłą było rozproszenie w sensie politycznym. To nie jest Dragan Dzilas, szef Partii Sprawiedliwości i Wolności, prawda, którego media prorządowe Atakują przez lata, zaglądają mu w jego biznesy i tak dalej.
Socjalistyczna Partia Serbii, czyli koalicja Andvučića, która liczyła na to, że być może będzie decydowała o kształcie politycznym nowego rządu, też nie weszła do parlamentu. No, zmiany, zmiany, zmiany, tak bym powiedział. O tych zmianach w Serbii dziś rozmawiamy z profesorem Konradem Pawłowskim z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS. Panie profesorze, jak Lista Studencka zamierza osiągnąć te cele, o których pan profesor powiedział? To znaczy, jak oni zamierzają rządzić, jaki mają plan? Na to rządzenie i jak ma wyglądać ich Serbia w ich wydaniu ludzi, którzy jak słyszeliśmy bardzo często absolutnie różnią się światopoglądowo na różne tematy.
Jasne, że się różnią. Jasne, że się różnią kolejna jakby z tych osób, które są trochę jednak znane, na przykład Jovo Bakić, filozof, politolog, osoba od lat krytykująca prezydenta Vučića, więc też bardzo ciekawa postać. Natomiast pamiętajmy, że ten plan 11 punktów, które Lista Studencka ogłosiła, to jest plan, który mówi o reformie państwa. I to jest główne odniesienie. Tak jak o tym już powiedzieliśmy. Więc to jest reforma państwa, przywrócenie godności Autorytetu instytucji, przywrócenie praworządności. Czyli w zasadzie plan jest dość prosty, żeby państwo wyglądało tak, jak jest formalnie zapisane w aktach prawnych, w konstytucji, w ustawach i tak dalej.
I dopiero teraz poznajemy też nie wszystkie osoby, które zostały ułaskawione. Kto jest wśród tych osób? To są właśnie często ludzie ze świata albo kryminalnego, dosłownie, Albo też osoby, które zaangażowane były w sumie też na działania kryminalne dotyczące ataków na studentów. Czyli te aktywiści polityczni, którzy, którzy wiemy, jeden z tych osób ułaskawionych to jest ta osoba, która tą, chyba każdy widział ten obrazek, jak samochód wjeżdża i studentka Sonia jedzie na tym samochodzie, prawda, nie wiem, kilkanaście metrów spada, potem traci przytomność, czyli jest bardzo, no potrubowana, trafia do szpitala. No to więc właśnie tego typu, tego typu osoby jakby zostały ułaskawione przez prezydenta. Pani z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Diana Herkalowicz, która miała powiązania z mafią i handlowała wpływami politycznymi w zamian za umarzanie jakichś postępowań.
Kolejna uniewinniona. Więc pytanie jest, Taka kategoria osób powinna być uniewinniona, czyli są podstawy prawne i moralne do uniewinnienia takiej kategorii osób, ale jako właśnie przykrycie tego oczywiście uniewinnieni są aktywiści polityczni związani z listą studencką, którym wcześniej stawiano zarzuty, że dążą do niekonstytucyjnego obalenia ustroju politycznego. Więc to kompletnie było fikcyjne, prawda, więc to było wymyślone, natomiast Vučić od razu powiedział, że tę grupę z Nowego Sadu, tych aktywistów też tutaj jakby skorzystał z prawa łaski, a ci studenci powiedzieli, ale my nie chcemy, my chcemy wyjaśnienia tych spraw, ponieważ nie czujemy się winni i chcemy, żeby wyraźnie sąd to stwierdził i dziękujemy, ale
A z drugiej strony na pewno jednym z najważniejszych czy z ważniejszych wyzwań dla nowych władz w Belgrandzie będą relacje z Kosowem. I czego należy się spodziewać? No bo nie od dziś przedstawiciele Listy Studenckiej mówią o tym, że nie zamierzają Wszelkie prawa zastrzeżone. Ostatnim przyjacielem Putina w Europie. Pytanie, czy ten hura optimis w wielu miejscach Europy, czy Unii Europejskiej jest uzasadniony?
Więc politycy na Zachodzie, wydaje mi się, z obawą patrzą na to, co Jaki będzie kierunek polityczny nowych tych struktur, ponieważ my tak do końca tego nie wiemy, bo Lista Studencka głównie mówiła o kwestiach wewnętrznych. Oczywiście Lista Studencka wydawała pewne oświadczenia, więc w wypowiedziach widać ewidentnie, że Kosowo uznają za część Serbii, a w stosunku do Rosji nie wprowadzą sankcji, co powoduje, że być może dla niektórych europejskich polityków Sytuacja nowa będzie o tyle wyzwaniem, że z Vučićem po prostu łatwiej robiły się jakieś dyplomatyczne interesy. Jeszcze kwestia litu, który miał być wydobywany w Serbii. Przecież to jest bardzo ważne w sytuacji tej rywalizacji ekonomicznej z Chińczykami.
Pokazano wszystkie 17 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Profesor Konrad Pawłowski omawia wydarzenia w Serbii po wyborach parlamentarnych, które miały miejsce 25 października 2022 roku.
Panie profesor explains the significance of the student list's victory in the elections and discusses the potential for a peaceful political transition.
Profesor analizuje sytuację polityczną w Serbii przed wyborami, podkreślając kontrowersje i potencjalne wpływ kontakty dyplomatyczne.
Profesor opisuje reakcję społeczeństwa i mediów na wyniki wyborów, podkreślając zaskoczenie z powodu wielkości zwycięstwa studentów.
Profesor opisuje strukturę i cele nowej władzy, podkreślając różnorodność perspektyw jej członków.
Profesor analizuje przyszłe zmiany w Serbii, w tym zmiany w instytucjach, relacje z innymi krajami i wyzwania związane z relacjami z Rosją i Kosowem.
Analiza polityki wewnętrznej Serbii, w tym jej ugrupowania SNS i relacji z Unią Europejską.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
W programie „Studio wschodnie” porozmawiamy o politycznym trzęsieniu ziemi w Serbii. Popierana przez studentów „Lista Studencka” uzyskała 52,54 proc. głosów w przedterminowych wyborach parlamentarnych w tym kraju, a „Zjednoczona Serbia”, skupiona wokół Serbskiej Partii Postępowej (SNS) i byłego prezydenta Aleksandara Vuczicia, zdobyła 39,29 proc. głosów.
Co oznacza porażka rządzącego od 14 lat Serbią ugrupowania? Jak zmieni się sytuacja polityczna w tym kraju? I jaki pomysł na władze mają studenci?
Porozmawiamy o tym z prof. Konradem Pawłowskim z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS.