Mentionsy Mentionsy
Studio wschodnie w Radiu Lublin
Studio wschodnie w Radiu Lublin

Po wyborach w Serbii | Studio wschodnie

08.11.2026 ·39 min 30 s · 7 rozdziałów

W programie „Studio wschodnie” porozmawiamy o politycznym trzęsieniu ziemi w Serbii. Popierana przez studentów „Lista Studencka” uzyskała 52,54 proc. głosów w przedterminowych wyborach parlamentarnych w tym kraju, a „Zjednoczona Serbia”, skupiona wokół Serbskiej Partii Postępowej (SNS) i byłego prezydenta Aleksandara Vuczicia, zdobyła 39,29 proc. głosów.Co oznacza porażka rządzącego od 14 lat Serbią ugrupowania? Jak zmieni się sytuacja polityczna w tym kraju? I jaki pomysł na władze mają studenci?Porozmawiamy o tym z prof. Konradem Pawłowskim z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS.

1:45 · Analiza wyników i zmiany 1

To jest w ogóle ciekawe słowo, które wynika z pewnego lapsusu językowego w języku serbskim, ale tak naprawdę to był taki paramilitarny obóz, gdzie według władzy mieszkali studenci protestujący, studenci, którzy chcą się uczyć. A zaraz za moment od razu okazało się, że to nie są żadni studenci. Tych studentów jest tam kilku i są to aktywiści partyjni SNS, a w rzeczywistości są to ludzie, którzy za pieniądze tam siedzą w różnym wieku. A potem okazało się, że wiele z tych osób to są osoby, które były prawomocnie skazane za różne przestępstwa kryminalne. Tuż przed samymi wybiorami dowiedzieliśmy się, bo była taka bardzo ciekawa rozmowa z jednym właśnie z takich osób w serbskich mediach niezależnych.

5:11 · Krytyka rządzącej partii i kontekst wyborów 5

Tak, 39% tam z kawałkiem, więc około 39%, ale jeszcze oficjalnych wyników pełnych nie mamy, bo z uwagi na nieprawidłowości wybory były powtórzone tydzień po wyborach. W 50 lokalach nawet. Tak, w 53 lokalach wyborczych były powtórzone, więc jeszcze do końca tych pełnych oficjalnych wyników nie mamy, natomiast te powtórzone wybory niczego tutaj nie zmienią. Natomiast, więc tak, można byłoby uznać, że Vučić w jakimś sensie tak przegrał te wybory, ale wieszczenie końca ery politycznej Aleksandra Vučića jest moim zdaniem nieuprawnione. I tylko powiem, że myślę, że gdyby ta różnica była minimalna między Listą Studencką a SNS, to być może wtedy Vučić by zdecydował, że jednak te wybory wygrał.

Natomiast te 500 tysięcy głosów oddanych na studentów, więcej niż na SNS, no już to było takim argumentem, do tego się nie udało. Ani za pomocą trików wyborczych gdzieś zamieść pod dywan, ani też sprzedać to jako uprawnione zwycięstwo SNS w oczach zachodnich polityków, którzy też w ciągu tych ostatnich miesięcy jednak coraz bardziej, generalnie nie bardzo mocno, ale jednak coraz bardziej No jakby krytykowali pewnie w sposób bardziej dyplomatyczny niż oficjalny to co się dzieje w Serbii, bo rzeczywiście w Serbii jakość demokracji i praworządności pod rządami SNS-u no poszła w dół i to jest odzwierciedlone chociażby w ostatnim raporcie Komisji Europejskiej. Panie profesorze, kiedy tak naprawdę stało się jasne, że to Lista Studencka może wygrać te wybory i przejąć władzę?

To wiele osób tak mówi. No spodziewaliśmy się, że jednak taka różnica będzie procentowa w stosunku do SNS-u, więc liczyliśmy na jakieś minimalne zwycięstwo. Czy nawet na zwycięstwo SNS-u, ale też bardzo niewielkie, prawda? Więc tak, ja się zgadzam. Pamiętajmy, że w Serbii generalnie nawet te szacunki przedwyborcze, nawet też prestiżowych pracowni badawczych były obarczone zarzutem, że być może one są też zaniżane, więc tak naprawdę do samego końca nie wiedzieliśmy, jaki będzie wynik wyborów. Wiedzieliśmy, że to będzie, powiedzmy, łeb w łeb będą szły te dwie Dwie listy z uwagi na tradycyjne mechanizmy mobilizacji Lektoratu Serbskiej Partii Postępowej, gdzie ludzie faktycznie przez lata byli w istocie zmuszani do głosowania na tę partię, ale też widzieliśmy tą taką mobilizację społeczną, tą nadzieję, którą ta lista studencka wywołała w społeczeństwie i widać było, że studenci po raz pierwszy

Nie opozycja przeciwko Vučićowi, ale to właśnie studenci, ci intelektualiści, którzy popierali i też zwykli ludzie, którzy się włączali w te działania studentów, że to dało taką nadzieję na zmianę i to była taka w jakimś sensie petarda, która ciągnęła to myślenie, że jest szansa, że możemy dowieźć. Natomiast wydaje mi się, że o takiej skali zwycięstwa jednak No tego się jednak nie spodziewano. Natomiast te wyniki przedwyborcze pokazywały na przykład, że studenci będą mieli jakieś 30 parę procent, SNS 40 parę procent. Bardziej takie obiektywne w mojej ocenie pokazywały 44% studenci, 42% Vučić. No ale okazało się, że to nawet takie dość pozytywne dla studentów badania jednak nie odzwierciedlały tej skali zmiany, bo było to w istocie referendum.

Referendum nad oceną rządów SNS i prezydenta Vučića i jako taki ten wynik jest historyczny. Tylko powiem, że o zwycięstwie studentów też frekwencja zdecydowała, bo ta frekwencja wynosi Niecałe 69% to jest olbrzymia frekwencja wyborcza i ci ludzie, którzy politycznie byli w jakimś sensie poza polityką zdecydowali się pójść i zagłosować i wydaje się, że zagłosowali za studentami. Więc wynik SNS-u 39% to jest bardzo dobry wynik. To jest wynik, który jest mniejszy niż wcześniej, ale nie jest bardzo drastycznie mniejszy. O tym co on też oznacza dziś na pewno jeszcze powiemy, natomiast chciałem zapytać, bo pan też obserwował, obserwuje media, to co się dzieje w Serbii, oczywiście nie tylko przy okazji tych wyborów, jak to zwycięstwo

11:06 · Wyniki i reakcja społeczeństwa 1

Jakby muzyka leciała, ludzie tańczyli, bawili się, więc jest to oczekiwanie tej zmiany, no było widoczne w Serbii, więc to w ogóle jest jak w jakimś tilerze politycznym. 21.31 wychodzi prezydent Vučić w lokalu partyjnym. Ja mówię prezydent Vučić. Prezydent, ja chciałem powiedzieć obywatel Vučić. Bo przypomnijmy, we wrześniu, 27 września, Aleksandar Vučić zrezygnował, ustąpił ze stanowiska prezydenta, chcąc, mówiąc kolokwialnie, pociągnąć listę SNS-u. W tych wyborach, więc właściwie był zwykłym obywatelem. Tak, tak i to pokazuje, że jakby ten absurd tej sytuacji, kiedy w tym sensie, że to jest dalej najsilniejszy człowiek politycznie w państwie.

20:56 · Analiza przyszłych zmian i wyzwani 1

Ja myślę, że to jest plan Vučića, żeby w jakimś sensie przeczekać. Ta jego wypowiedź od razu po ogłoszeniu wyborów, że przegraliśmy, ale idziemy do opozycji i za pół roku wracamy. Oczywiście Vučić to tak powiedział w sensie politycznym, że Chinowi się skompromitują, nie dadzą sobie rady, jakby to tak w domyśle. I udźwigną ciężaru władzy. Tak. Niewątpliwie rozliczenie tego okresu czternastu lat rządów SNS będzie bardzo trudne, bo pamiętajmy, że przecież to jest pewien system instytucjonalno-polityczny, który został stworzony w instytucjach publicznych. On absolutnie został zawłaszczony przez Więc to będzie na pewno trudne.

32:37 · Analiza polityki zagranicznej Serbii 1

Jest to pomysł pod tytułem lawirowanie, balansowanie oficjalnie między tymi Zresztą to ugrupowanie SNS jest ugrupowaniem stowarzyszonym w Europejskiej Partii Ludowej. Nie jest formalnie członkiem, ale korzysta z zasad tego członkostwa. Tak zwanym członkiem stowarzyszonym było przez lata rzeczywiście Europejskiej Partii Ludowej, więc nie dziwmy się, że mówi się... Czyli jakby w frontowej dziś partii tej grupy politycznej. Która nadawała jakby rytm integracji europejskiej i tutaj mówi się też o bardzo dobrych relacjach między Vučićem i Kanclerz Merkel, czy tutaj Przewodniczącą Komisji Ursulą von der Leyen, która jeszcze w październiku 24 roku mówiła o tym,

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.