Mentionsy Mentionsy
Studio wschodnie w Radiu Lublin
Studio wschodnie w Radiu Lublin

Po wyborach w Serbii | Studio wschodnie

08.11.2026 ·39 min 30 s · 7 rozdziałów

W programie „Studio wschodnie” porozmawiamy o politycznym trzęsieniu ziemi w Serbii. Popierana przez studentów „Lista Studencka” uzyskała 52,54 proc. głosów w przedterminowych wyborach parlamentarnych w tym kraju, a „Zjednoczona Serbia”, skupiona wokół Serbskiej Partii Postępowej (SNS) i byłego prezydenta Aleksandara Vuczicia, zdobyła 39,29 proc. głosów.Co oznacza porażka rządzącego od 14 lat Serbią ugrupowania? Jak zmieni się sytuacja polityczna w tym kraju? I jaki pomysł na władze mają studenci?Porozmawiamy o tym z prof. Konradem Pawłowskim z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS.

1:45 · Analiza wyników i zmiany 2

Że to są wybory na miarę tego historycznego wydarzenia, jakim było odsunięcie od władzy prezydenta Jugosławii Slobodana Miloševića w 2000 roku. Notabene tam był to 5 październik, a tutaj był 25 październik i te analogie w serbskim dyskursie były widoczne. Pojawiały się w tym dyskursie też opinie, że Vučić może nie oddać władzy. To też się pojawiało. Zwłaszcza kiedy na dzień wyboru widzieliśmy to, że w centrum miasta, ulica Króla Milana została zamknięta przez policję w takim No, w ubiorze takim do walki z protestującymi, a w centrum miasta, naprzeciwko parlamentu Serbii, w tak zwanym ciacilendzie.

Natomiast studenci, zająć sobie sprawę z tego, że... Zresztą to kluczowe było pytanie, czy dojdzie do przemocy na ulicach miast. I studenci wyraźnie przez całe te demonstracje dwuletnie, te protesty, ale też w czasie wyborów studenci wyraźnie mówili, nasze działania są pozbawione przemocy. Są bez przemocy i faktycznie, jakby można byłoby powiedzieć, tak to się pokojowo zakończyło. Chociaż rzeczywiście pojawiały się i pojawiły się doniesienia jakby sugerujące, że Aleksandar Vučić może czy nawet wręcz był gotowy do użycia siły, by utrzymać się władzy. Dziennik Times pisał o tym, że od pomysłu odwiedli go europejscy przywódcy służby i były premier Węgier Viktor Orbán.

5:11 · Krytyka rządzącej partii i kontekst wyborów 1

Natomiast te 500 tysięcy głosów oddanych na studentów, więcej niż na SNS, no już to było takim argumentem, do tego się nie udało. Ani za pomocą trików wyborczych gdzieś zamieść pod dywan, ani też sprzedać to jako uprawnione zwycięstwo SNS w oczach zachodnich polityków, którzy też w ciągu tych ostatnich miesięcy jednak coraz bardziej, generalnie nie bardzo mocno, ale jednak coraz bardziej No jakby krytykowali pewnie w sposób bardziej dyplomatyczny niż oficjalny to co się dzieje w Serbii, bo rzeczywiście w Serbii jakość demokracji i praworządności pod rządami SNS-u no poszła w dół i to jest odzwierciedlone chociażby w ostatnim raporcie Komisji Europejskiej. Panie profesorze, kiedy tak naprawdę stało się jasne, że to Lista Studencka może wygrać te wybory i przejąć władzę?

11:06 · Wyniki i reakcja społeczeństwa 1

Lista Studencka jest ruchem takim protestu, ruchem de facto też politycznym w tej chwili, ale partią polityczną nie jest, co też na pewno ciekawe, na jej listach nie było studentów i te osoby, które W ramach listy studenckiej dostały się do parlamentu. Nie są oczywiście studentami. Co spaja tych, którzy będą tworzyć nowy rząd? Poza tym, że chcieli i doprowadzili do odsunięcia od władzy Aleksandra Vučića.

15:19 · Lista Studencka i jej cele 2

Natomiast ten ruch był rozproszony. Poza tym rzeczywiście byli to ludzie, którzy w polityce się wcześniej nie udzielali. Co ich łączy? Bo pan redaktor zadał to pytanie. Łączy ich tak naprawdę świadomość potrzeby reformy państwa, wyjaśnienia skandali korupcyjnych, naprawa instytucji, przywrócenie praworządności, przywrócenie standardów demokracji. Ale to są osoby, które reprezentują różne, w sensie światopoglądowym, różne perspektywy. Są bardziej liberalno-proeuropejskie, ale też są bardziej patriotyczno-konserwatywne, jak tam Serbowie to nazywają. Natomiast zwróćmy uwagę, że partie demokratyczne, które przez lata krytykowały Vučića i zdecydowały się na udział w wyborach, bo część partii powiedziało nie, popieramy studentów, to jest czas referendum w istocie, a część poszło na wybory. I te partie nie przekroczyły progu wyborczego, więc w jakimś sensie tacy politycy właśnie jak Dragandžilas są dzisiaj w kropce, bo liczyli na wejście do parlamentu.

Socjalistyczna Partia Serbii, czyli koalicja Andvučića, która liczyła na to, że być może będzie decydowała o kształcie politycznym nowego rządu, też nie weszła do parlamentu. No, zmiany, zmiany, zmiany, tak bym powiedział. O tych zmianach w Serbii dziś rozmawiamy z profesorem Konradem Pawłowskim z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UMCS. Panie profesorze, jak Lista Studencka zamierza osiągnąć te cele, o których pan profesor powiedział? To znaczy, jak oni zamierzają rządzić, jaki mają plan? Na to rządzenie i jak ma wyglądać ich Serbia w ich wydaniu ludzi, którzy jak słyszeliśmy bardzo często absolutnie różnią się światopoglądowo na różne tematy.

20:56 · Analiza przyszłych zmian i wyzwani 2

Tak, i to moglibyśmy powiedzieć, że to jest najbardziej zasłużony czy najbardziej doświadczony polityk serbski. Polityk, który odniósł najwięcej sukcesów w swojej kraju życiowej, bo i przecież była premierem. Wielokrotnie i marszałkiem parlamentu i teraz jest pełniąca obowiązki prezydenta, ale w istocie jest to kompletnie polityk bez znaczenia. Ja wiem, że to może tak nieładnie powiedzieć, ale wszyscy wiemy, że w dalszym ciągu rządzi Vučić. Ale co się dzieje? Już widzimy, że te instytucje po tym takim letargu zaczynają działać. Mamy jakieś już pierwsze, że tak powiem, dymisje w mediach publicznych, nawet w tej telewizji w Wojewodinie.

Wydaje mi się, że Vučić po prostu liczy na to, że przeczeka. Pamiętajmy też, że przecież będzie miał tych 103 posłów w parlamencie, więc będzie dokonywał różnego rodzaju obstrukcji, głosowań. Będzie miał media, które go będą wspierały w dalszym ciągu, bo tak było. No pytanie, czy wszystkie, bo telewizja Informer być może zostanie zamknięta z uwagi na to, że skala jadu i propagandy, która była wymierzona w opozycję i w studentów między innymi, była taka, że być może nowy parlament po prostu w jakimś sensie ustawowo Zakaże, zlikwiduje tę telewizję i to nie byłoby, nie byłoby bezzasadne, tak bym powiedział, przecież nawet być może spontanicznie w dniu wyborów tam się obywatele wdarli do tej telewizji i jakby temu głównemu

32:37 · Analiza polityki zagranicznej Serbii 4

A z drugiej strony na pewno jednym z najważniejszych czy z ważniejszych wyzwań dla nowych władz w Belgrandzie będą relacje z Kosowem. I czego należy się spodziewać? No bo nie od dziś przedstawiciele Listy Studenckiej mówią o tym, że nie zamierzają Wszelkie prawa zastrzeżone. Ostatnim przyjacielem Putina w Europie. Pytanie, czy ten hura optimis w wielu miejscach Europy, czy Unii Europejskiej jest uzasadniony?

Jest to pomysł pod tytułem lawirowanie, balansowanie oficjalnie między tymi Zresztą to ugrupowanie SNS jest ugrupowaniem stowarzyszonym w Europejskiej Partii Ludowej. Nie jest formalnie członkiem, ale korzysta z zasad tego członkostwa. Tak zwanym członkiem stowarzyszonym było przez lata rzeczywiście Europejskiej Partii Ludowej, więc nie dziwmy się, że mówi się... Czyli jakby w frontowej dziś partii tej grupy politycznej. Która nadawała jakby rytm integracji europejskiej i tutaj mówi się też o bardzo dobrych relacjach między Vučićem i Kanclerz Merkel, czy tutaj Przewodniczącą Komisji Ursulą von der Leyen, która jeszcze w październiku 24 roku mówiła o tym,

Po postępie Serbii na drodze do integracji europejskiej, na podniesieniu tej praworządności i tak dalej. Ale niestety dla tej wizji takiej dość, powiedzmy, nie do końca ścisłej, ta katastrofa budowlana 1 listopada niestety spowodowała, że ta krytyka jednak, jakby narracja się troszeczkę zmieniła. Ja bym powiedział tak, że np. Parlament Europejski był bardziej krytyczny, czy nawet czasami nawet i bardzo krytyczny w stosunku do Vučića. Natomiast Komisja Europejska była bardzo zachowawcza i pamiętajmy, że przecież to, co prezydent Vučić dowiózł, to jest normalizacja stosunków z Kosowem. Nieważne, co Vučić mówił, ale od 2011 roku do dzisiaj trwa dialog, w wyniku którego te stosunki mimo wszystko naprawdę w dużym stopniu się unormowały i to Vučić, mówiąc kolokwialnie, dowiózł.

Więc politycy na Zachodzie, wydaje mi się, z obawą patrzą na to, co Jaki będzie kierunek polityczny nowych tych struktur, ponieważ my tak do końca tego nie wiemy, bo Lista Studencka głównie mówiła o kwestiach wewnętrznych. Oczywiście Lista Studencka wydawała pewne oświadczenia, więc w wypowiedziach widać ewidentnie, że Kosowo uznają za część Serbii, a w stosunku do Rosji nie wprowadzą sankcji, co powoduje, że być może dla niektórych europejskich polityków Sytuacja nowa będzie o tyle wyzwaniem, że z Vučićem po prostu łatwiej robiły się jakieś dyplomatyczne interesy. Jeszcze kwestia litu, który miał być wydobywany w Serbii. Przecież to jest bardzo ważne w sytuacji tej rywalizacji ekonomicznej z Chińczykami.

Pokazano wszystkie 12 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.