Strefa rodzica - Rozmowy z ekspertami - 05 - Depresja u dzieci i dorosłych

A będziemy rozmawiać o depresji. Jaki to jest Panie Profesorze problem medyczny i społeczny? A przede wszystkim dzień dobry. Dzień dobry Państwu. Bardzo mi miło dziękuję za zaproszenie. Depresja jest jednym z podstawowych problemów zdrowotnych w społeczeństwie. Według badań ZUS-u i organizacji ubezpieczonych jest pierwszą co do częstości przyczyną nieobecności w pracy. Mało to nieobecności w pracy wywołane depresją są długie, około półroczne. Epizod depresyjny w przeciągu życia zdarzy się u 17% populacji, czyli inaczej mówiąc prawie co piąta osoba z państwa będzie miała przynajmniej raz epizod depresyjny w swoim życiu, w swoim życiorysie.

Po pierwsze traci sam pacjent, ulegając pewnemu wykluczeniu społecznemu z pracy zawodowej z powodu choroby. Po drugie traci rodzina, dlatego że rodzina musi Więcej zwrócić uwagę na pacjenta i powstają nowe problemy, musi poświęcić mu więcej czasu. Traci państwo, ponieważ płaci ZUS za absencję w pracy, ewentualnie później za turnusy rehabilitacyjne i traci pracodawcę, gdyż czasami na depresję choruje bardzo cenny pracownik. Którego nieobecność w pracy jest stratą. Płacą jeszcze za to dzieci osób chorych na depresję. Dlatego, że dziecku nie wytłumaczymy, że tata czy mama choruje na depresję.

Ono się domaga zabawy, ono się domaga uważności. Tym, żeby się rodzice nim zajęli. Także depresja z punktu widzenia nauk społecznych jest zjawiskiem bardzo złożonym. Gdzie szukać początków, takich prapoczątków depresji? U dziecka, ale jak zobaczyć i zajrzeć do środka do osoby dorosłej? Depresja u dzieci przebiega mniej typowo niż depresja u dorosłych. Dlatego, że pamiętajmy, że dziecko to nie jest mały dorosły, tylko procesy fizjologiczne i psychiczne u dzieci przebiegają inaczej niż u osób dorosłych. Depresja dziecięca, czyli do 13 roku życia zdarza się bardzo rzadko.

W związku z tym u nastolatków jest większa gotowość do działań kompulsywnych typu popełnianie samobójstwa. Jak rozpoznać depresję? Oczywiście są kryteria depresji. Te kryteria są dość rozbudowane. To jest przede wszystkim osiowy objaw, obniżenie nastroju. Odwrócenie rytmów okołodobowych, ich zaburzenie. Na przykład rano człowiek budzi się z poczuciem katastrofy, nie ma siły wstać z łóżka. Po południu powoli się rozkręca. Wieczorem nastrój jest dobry. Utrata apetytu lub wzrost apetytu. Utrata potrzeb seksualnych lub wręcz przeciwnie. Nasilenie potrzeb seksualnych, bezsenność charakterystyczna, bo charakterystyczna dla depresji jest wczesne, poranne budzenie się z uczuciem katastrofy, ale u niektórych osób może być też trudność z uśnięciem lub częste przebudzanie się.

A czym się różni? Samobójstwa kobiet są bardziej... Zinternalizowane wewnętrznie, czyli jest to na przykład połknięcie tabletek uspokajających. Samobójstwa mężczyzn są częściej na zewnątrz eksternalizowane, to jest wyskoczenie przez okno, powieszenie się, rzucenie się przed pociąg, czyli takie bardziej dramatyczne, drastyczne. Także jeżeli u pacjenta występują myśli samobójcze lub tendencje samobójcze, należy udać się z takim pacjentem do psychiatry, ponieważ można takiemu człowiekowi pomóc. Inne objawy depresji to jest tak zwana somatyzacja, czyli bóle głowy, bóle żołądka, Liczne dolegliwości somatyczne. Człowiek bada się, nic nie ma, mówią, że jest hipochondrykiem.

Do zdiagnozowania, do rozpoznania właśnie depresji, że coś może być tutaj takiego niepokojącego u pacjenta, żeby go potem lekarz albo prowadził pierwszego kontaktu sam na początku, albo poprosił o pomoc specjalistę psychiatry. Czy oni rzeczywiście dają sobie radę, na ile ich wiedza z zakresu psychiatrii jest wystarczająca? Żeby jako pierwsi rozpoznali co się tam dzieje. Ja odpowiem na to pytanie dwutorowo. Pierwszy aspekt to jest dobre przygotowanie współczesnych lekarzy rodzinnych do leczenia depresji. Oni mają obowiązkowy staż z psychiatrii i mają pytania na teście egzaminacyjnym dotyczące zdrowia psychicznego.

Lekarze rodzinni boją się leków przeciwdepresyjnych, tymczasem benzodiazepiny oprócz tego, że uzależniają, to obniżają napięcie mięśniowe, W związku z tym starsza osoba może mieć upadek i złamanie szyjki kościółdowej. Powodują zaburzenia pamięci, czyli u osoby, u seniora może nasilać to problemy z funkcjonowaniem społecznym. Benzodiazepiny wchodzą w bardzo niekorzystne interakcje z innymi lekami, na przykład z alkoholem. Wypicie alkoholu i zmieszanie tego z benzodiazepinami może doprowadzić do zgonu. No i tak jak wiele innych leków działają proarytmogennie, czyli my mówimy fachowo, że wydłużają odstęp QTC, czyli mogą spowodować groźny częstoskulcz.

Najwięcej pacjentów leczy się w warunkach ambulatoryjnych. W tej chwili mamy tak dobre leki, że nie ma potrzeby kładzenia pacjentów do szpitala. Ale są niekiedy bardzo ciężkie przebiegi depresji, czy zwłaszcza w przebiegu choroby dwubiegunowej, lub jeżeli jest kryzys samobójczy, suicydalny w przebiegu depresji, wtedy to wymaga hospitalizacji, żeby zabezpieczyć bezpieczeństwo pacjentowi, żeby nie popełnił samobójstwa, ponieważ najczęstszą przyczyną samobójstw są zaburzenia nastroju. One są nie jedyną przyczyną samobójstw. Tutaj także u dzieci niepowodzenia szkolne, czy utrata jakiegoś znaczącego celu w życiu, czy jakiejś wartości np. ubóstwa ekonomiczne, ale nadal depresja jest najczęstszą przyczyną samobójstw.

Proszę Państwa, o depresji, o tym, jak to jest bardzo poważny problem zdrowotny i o tym, jak radzimy sobie z depresją, jakie są objawy, jak leczymy i jakie są prognozy w leczeniu depresji, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, opowiedział nam dzisiaj pan profesor Tadeusz Pietras, lekarz, biolog, psycholog, nauczyciel akademicki, menadżer zdrowia. Pan jest profesorem Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, a w dyrekcji tego Instytutu pełni pan funkcję pełnomocnika dyrektora ds. lecznictwa. Jest pan także profesorem Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, kierownikiem II Kliniki Psychiatrycznej w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Panie profesorze, bardzo serdecznie dziękuję.