Stary Czyta 03: Wrzesień 2026

Mhm. Dobra. Wiesz co, to ja teraz mam coś zupełnie innego. Coś, co mnie osobiście zaskoczyło, że w ogóle się ukazało. Z tego powodu, że to jest powrót czegoś po bardzo długim czasie w nowej formie. Tak. To jeszcze jest, posłuchaj, pochodzi z czasów analogowych. Kiedy wiesz, miało się naście lat, nie było Facebooków, nie było niczego. Stalowy szczur. Nie, nie, to jest zupełnie inna sprawa. Kraby, moskity. Nie, to cię zaskoczył kompletnie, nic potwornego. Okej. Harlekin. Dobrze, nie podejrzewałem ci o to. Zaczynam wątpić w twoje po prostu dobór lektur. Okej. Dobra, uwaga. Kalendarz starszego małolata. Coś mi to powinno mówić, nie?

Jak cyfrowi giganci zmieniają nasz świat na gorsze autorstwa Cory Doctorow. Słuchajcie, o czym to jest, skąd to słowo się w ogóle wzięło? No bo musicie na to spojrzeć z perspektywy internetu, jak to się wszystko zmieniało, tak? Mówię tu o takich platformach, chociażby, przyjrzymy się platformom, monopolistom, takim jak, nie wiem, X, Tik Tok, Meta, z naciskiem na Facebook czy Instagram, Amazon czy nawet Apple, którego ja lubię, ale jednak też tkwię w tym głównym oceniu. Wiecie, najpierw platforma przyciąga użytkowników darmowym dostępem, wygodą, fajnymi funkcjami, prawda? Potem oczywiście jesteśmy monetyzowani jako ten darmowy ruch, bo mają dane, które mogą sprzedawać reklamodawcom. Oni podporządkowują sobie też inne firmy, które korzystają z tych usług, bo tu nie chodzi tylko o social media, tylko tak dodałem wam jako przykład, takie Apple.

Jest to fantastyczna lektura. Przerażająca z jednej strony, która pokazuje, jak tkwimy uzależnienie od tych wszystkich monopolów, od tej technologii, która jest po prostu gówno warta. Nie bójmy się użyć tego słowa. Ja po lekturze tej książki skasowałem Facebooka z telefonu i dopiero wtedy zobaczyłem, jak dużo czasu traciłem scrollując feeda, który jest nic nie warty. Bo Facebook, jak wam przypomnę, na początku służył do tego, żeby obserwować swoich znajomych, strony, które nas interesują, ewentualnie film, które odkrywały Facebooka. I to było dla mnie coś ciekawego. Dzisiaj wchodząc na Facebooka, czy to Starego Gracza, czy Rafała Szychowskiego, ja dostaję jakieś rzeczy, które algorytm chce mnie zaklasyfikować do nich, czyli jakieś pudelki, jakieś rap hip-hopy, newsy ze świata.

Coś, co mnie kompletnie nie interesuje, ale on tego już nie wie, bo on czeka na moją reakcję, której nie dostanie, bo skasowałem Facebooka i więcej tam nie zaglądam. Wrzucam tylko posty na Stary Gracz Podcast, bo mamy oczywiście tam stronę. Ale to są przez biznes apkę fejsa do zarządzania właśnie postami biznesowymi na Instagramie, na całej mecie. I tyle. Ja się czuję szczęśliwy bez tego. Jeszcze jestem uzależniony od Instagrama, bo tam jeszcze ten algorytm, mam wrażenie, działa dobrze, podsuwając mi moje aliensy, moich aktorów, moje gry, moje firmy. Wiecie, tam po prostu siedzę, potrafię scrollować, ale łapię się na tym, że doom scrolling jest zabójczy dla psychiki, dla czasu, dla tego wszystkiego, co robię innego. Ale wracając do książki. Polecam, bo to jest fascynująca lektura, diagnoza naszych czasów i warto po nią sięgnąć.

Czyli Głównowacenia. Jak cyfrowi giganci zmieniają nasz świat na gorsze. Cory Doctorow. Do kupienia wszędzie. Cory Doctorow był we wrześniu w Polsce, podpisywał książki, miał też swój panel, było z nim spotkanie. Niestety wyjechałem na wakacje, więc znowu coś mi ominęło, ale myślę, że warto. Dobra, to szybki disclaimer tego, co zauważyłem. Słowo powstało w 2022. Słowo w roku 2023. Notabene jest dostępny online świeży wywiad z autorem, który mówi o tych podcastów. Więc można sobie go spokojnie znaleźć. Jest do posłuchania. Tam też wyjaśnia pewne rzeczy. Jeżeli chodzi o to, jak świat gówno walczyje, to jest temat rzeka. Obserwujemy to od lat. Wiesz co, taki przykład, jeżeli chodzi o tego Facebooka i Instagrama.

To wiadomo, że Facebook stał się czymś po prostu zupełnie, które nie podaje ci tego, co byś chciał. Instagram jeszcze podaje te rzeczy. Ja też to widzę, że on jeszcze podaje, bo można to podbić. Powiem ci, że widziałem aplikację ostatnio, taką nakładkę specjalną, do której się logujesz do Instagrama, ale przez nią. I ona ma takie coś, że na Facebooku tego już nie da się zrobić, bo tam już za bardzo mocno algorytmy pojechały, natomiast na Instagramie da się tak zrobić, że ona jest w stanie wyfiltrować tylko i wyłącznie strony, które lubisz i znajomych, których lubisz, bądź też hasztagi, które cię jeszcze interesują, te, które jeszcze działają. I okazuje się zwykle, że po dwóch, trzech minutach pokazuje ci się koniec feeda. No tak, no tak. Nic więcej nie ma. Więc tak wygląda. Natomiast jeżeli chodzi przykładowo o poszukiwarkę Google'a, to mechanizm jest taki, bo to, co sobie obserwowałem,