116 - Rafał Kowalczyk - Prastare Borsuki z Prastarego Lasu

To jest podcast Spotkania z Przyrodą, odcinek 116. Dzisiaj wraz z profesorem Rafałem Kowalczykiem zajrzymy do Prastarych Borsuków z Prastarego Lasu. Zapraszam. Nazywam się Michał Stanecki, a to jest podcast Spotkania z Przyrodą, kierowany do wszystkich, dla których przyroda jest ważna. Partnerem tego odcinka podcastu jest Wydawnictwo Paśny Buriat. Zapraszam do słuchania. Dzień dobry drogie słuchaczki, dzień dobry drodzy słuchacze. Wyjątkowo publikuję odcinek w czwartek, a nie w piątek, bo dokładnie 5 lat temu, 10 kwietnia 2020 roku przemówiłem do was po raz pierwszy.

Wtedy właśnie wyemitowałem pierwszy odcinek tego podcastu. Mamy więc dziś jubileusz. To odcinek numer 116, a Rafał Kowalczyk jest moim gościem numer 96. Mamy ponad 173 tysiące odsłuchań odcinków i to w sumie ponad 150 godzin słuchania rozmów o przyrodzie. Podcastowi kibicuje kilka tysięcy osób. Jest mi bardzo miło, że jesteście ze mną. Oczywiście przypominam, że ten podcast powstaje przy waszym udziale. Udziale słuchaczek, słuchaczy, patronek, patronów, fundatorek, fundatorów kawy. I oczywiście nieustająca prośba o to, żebyście wspierali podcast jak możecie, bo z jednej strony to niematerialne wsparcie daje mi dobrą energię i zrozumienie, że trzeba robić to dalej, bo jest odbiór, jest do kogo mówić.

Moim gościem jest prof. dr hab. Rafał Kowalczyk, który pracuje w Instytucie Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży. Od 30 lat prowadzi badania z zakresu ekologii, ekologii behawioralnej, paleoekologii, zarządzania populacjami ssaków drapieżnych i kopytnych, w tym m.in. żubrów. Jest autorem i współautorem wielu artykułów naukowych, oczywiście popularyzatorem nauki, zaangażowanym, naprawdę zaangażowanym aktywnie w działania na rzecz ochrony przyrody, no i oczywiście w tym Puszczy Białowieskiej. Działa na rzecz nauki i ochrony przyrody w ramach Komitetu Biologii Środowiskowej i Ewolucyjnej PAN. Po kilku latach przerwy znów wszedł w skład Państwowej Rady Ochrony Przyrody i znajduje się tam naprawdę w zacnym gronie.

Między innymi mówimy o tym, że warto dać sobie szansę też podejrzeć, posłuchać takiego nocnego życia lasu. Także o tym w ostatniej części rozmowy, na którą zapraszam Was już teraz. Rafał Kowalczyk. Dzień dobry, cześć Rafał. Dziękuję, że przyjąłeś zaproszenie do podcastu. Bardzo proszę, na wstępie przedstaw się słuchaczom, powiedz czym się zajmujesz. Dzień dobry, Rafał Kowalczyk. Jestem przyrodnikiem od ponad 30 lat. Pracuję i mieszkam w Puszczy Białowieskiej w Instytucie Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży. Z wykształcenia jestem leśnikiem, ale od początku swojej pracy w Białowieży zajmuję się ekologią zwierząt, ekologią ssaków, głównie ssaków drapieżnych i ssaków kopytnych.

Ja też staram się w ten sposób go pokazywać, bo wiele moich badań dotyczy rzeczywiście żubra i potwierdza to, że żubr niekoniecznie jest gatunkiem typowo leśnym, a wręcz przeciwnie, jest przystosowany do terenów otwartych. No, te badania temu dedykuję, ale też staram się fotografując, pokazywać właśnie żubra w terenie otwartym, o wschodzie słońca, na łące, kiedy jest mgła. No, ten żubr wygląda rzeczywiście jak jakaś bestia z przeszłości. To są niesamowite... Piotr Kowalczyk, Rafał Kowalczyk, Uniwersytet Prirodniczy w Poznaniu.

Dzięki temu on może się zbliżać do tych swoich ofiar, a czasami musi rzeczywiście dużo polować, bo takie samice, które wychowują młode, Rafał Kowalczyk, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Fundacja Lasy i Obywatele. Myślę, że ten kto zobaczył pierwszy raz Puszczę Białowieską czasami mógł być zdziwiony, że to jest taki las rzeczywiście zabałaganiony, nieuporządkowany.

Socjalność borsuków jest rzeczywiście czymś, co nurtuje badaczy od dziesięcioleci, mimo tego, że na tych wyspach brytyjskich te borsuki są dobrze zbadane. To myślę, że ciągle nie odkryto, dlaczego borsuk, który tak naprawdę jest samotnikiem trochę, bo Jest para rodzicielsk, ale tak naprawdę samce nie uczestniczą albo w niewielkim stopniu uczestniczą w wychowywaniu młodych, nie opiekują się nimi, nie dostarczają pokarmu. Borsuki też wspólnie nie zdobywają pokarmu, nie polują tak jak wilki na przykład czy jakieś inne zwierzęta. Rafał Kowalczyk, Wydawnictwo Paśny Buriat, Uniwersytet Poznania, Fundacja Lasy i Obywatele.

Na Wyspach Brytyjskich te Borsuki tam odwiedzają ogrody, czasami kopią nory, które mogą nawet zagrażać jakimś budynkiem i tak dalej. W Polsce jesteśmy bardzo, bardzo od tego dalecy, chociaż czasami zdarzy się jakiś borsuk, który się gdzieś w mieście Piotr Kowalczyk I myślę, że tak pozostanie, że ten borsuk jest takim bardzo mało kontrowersyjnym gatunkiem, mało konfliktowym gatunkiem.

Na pędzle do golenia, więc jest dosyć sztywnym włosem, więc przypomina raczej taką bardziej szczecinę niż miękkie futro, ale borsuki potrafią je też stroszyć. Ale borsuki ważą 10 kilo na wiosnę, bo jesienią albo wczesną zimą ta ich masa ciała może dochodzić nawet do 20 kilogramów, kiedy one są utłuszczone i przygotowane do zimy. Ja takiego samca jednego odłowiłem, który właśnie Rafał Kowalczyk, Wydawnictwo Paśny Buriat, Uniwersytet Przyrodni w Poznaniu.

Regularnie, no nie tylko zdjęcia, ale też staram się tam wrzucać jakieś materiały dotyczące popularyzacji wiedzy przyrodniczej, bo ja jestem zwolennikiem popularyzacji, więc czasami mi się uda coś napisać, czasami ukazują się jakieś wywiady, reportaże, nagrania, więc to też staram się udostępniać, więc na Facebooku po prostu Rafał Kowalczyk i na Instagramie Rafał Kowalczyk Fotografia. Bardzo dziękuję w imieniu własnym i w imieniu słuchaczek słuchaczy, od których już wiem, że też już czytają Borsuka. Bardzo dziękuję za tę książkę. Czyta się ją świetnie i błyskawicznie się wciąga, aż trochę nawet żal, bo chciałoby się, żeby była ze trzy razy grubsza.

Słuchaczki i słuchacze przeczytają, będą wiedzieć jaki był efekt końcowy. Bardzo dziękuję za tę książkę i bardzo dziękuję za rozmowę. Dziękuję i do zobaczenia. To jest podcast Spotkania z Przyrodą, w którym wysłuchaliście właśnie mojej rozmowy z Rafałem Kowalczykiem. Rekomendacje. Zacznę od książki, którą polecił Rafał. Książka nazywa się Miasto i dżungla. Jak natura wrosła w cywilizację. Autorem jest Ben Wilson i wydało książkę wydawnictwo Znak. Przedmieścia, obrzeża. Międzystrefy, miejsca na styku ukrytych za murami cywilizacji i dzikiej przyrody, coraz bardziej zawłaszczanej przez człowieka i coraz mniej go chroniącej. Nowy Jork zasypał śmieciami mokradła wielkości Manhattanu.

Ale czego byśmy o niej nie powiedzieli, to i tak będzie mało. Po co więc pisać o niej książkę? Wiktor Wołkow, wybitny fotograf przyrody, który przez 50 lat fotografował podlasie, a Narwi poświęcił niemałą część swojego życia, pytany wielokrotnie o to, po co wydawać albumy i książki o przyrodzie, mawiał, co wydrukowane to ocalone. Przyroda się zmienia, człowiek umiera, a Księga zostaje. To wystarczający powód, by wydawać książkę o przyrodzie. Przed Państwem zatem narew, wydrukowana opowieść o niepokornej rzece i o ludziach, o ludzkich losach, zaplątanych we wstęgę jedną z najpiękniejszych rzek północno-wschodniej Polski. Tak pięknie napisał o tej książce wydawca Piotr Brysacz. Na koniec rekomendacji zwracam się do młodych, którzy słuchają tego podcastu, którzy być może jeszcze nie zdecydowali jaką drogę dla siebie wybiorą.