101 - Justyna Kierat - Dzikie Pszczoły

Zanim zapytam Cię o to, jak to się stało, że przeszłaś z ptaków na pszczoły, to zapytam jeszcze również tradycyjnie, bo taka tradycja w tym podcaście, co słychać w terenie i w ogóle skąd nadajesz, bo ja jestem w Dolinie Neru niedaleko Łodzi w centralnej Polsce. Ja jestem w Krakowie, pada w ogóle teraz, więc w teren to tak średnio, ale wróciłam z terenu, więc mam trochę pszczół do oznaczania, więc będę siedzieć bardziej przy lupie. No ogólnie powiedzmy od kwietnia, maja To ja siedzę w terenie dużo i jeśli chodzi o takie fajne spotkania, bo praktycznie codziennie gdzieś tam, jeżeli jestem na zewnątrz, to jakieś pszczoły widzę.

Tych gatunków wokół nas jest bardzo dużo. Oczywiście to nie jest też tak, że wszędzie są takie same gatunki, więc tutaj też jeżeli pytamy, ile gatunków możemy zobaczyć, no to też jeżeli gdzieś tam sobie pojedziemy indziej, no to możemy zobaczyć więcej tych gatunków i myślę, że dałoby się ich uzbierać całkiem sporo. Natomiast też trzeba wziąć pod uwagę, że nie każdy gatunek, taka osoba, która powiedzmy dopiero zaczyna się interesować tematem, jest w stanie oznaczyć. Bo tutaj nie jest niestety tak jak z ptakami, że weźmiemy sobie jakiegoś pszczelego kolinsa i obejrzymy pszczołę na kwiatku i wiemy, o to już jest to. Dlatego, że dużo gatunków pszczół jest do siebie bardzo podobnych i może być konieczne złapanie takiej pszczoły, nawet no niestety zabicie jej, wzięcie pod lupę i sprawdzenie pewnych cech, które gdzieś tam na żywo albo nie są widoczne, albo są bardzo trudne do zobaczenia.

Natomiast jeżeli ktoś chce i jeżeli kogoś to rzeczywiście gdzieś tam, no, Jeżeli ktoś się interesuje, żeby poznawać te pszczoły właśnie na takim poziomie pod lupą i faktycznie chce te swoje umiejętności pogłębiać, to myślę, że to też jest okej, dlatego że tutaj nie trzeba mieć jakiegoś, nie wiem, wykształcenia super przyrodniczego, studiów i tak dalej, żeby zajmować się pszczołami, Nie da się to w dużej mierze samemu czy z pomocą ekspertów opanować i każda osoba, która będzie potrafiła iść w teren i będzie wiedziała, co w tym terenie znajdzie i będzie chętna, żeby się tym oczywiście podzielić, czyli na przykład to gdzieś opublikować albo chociażby wstawić do iNaturalist, tego portalu takiego, Zbiera obserwacje praktycznie z całego świata wszystkich gatunków.

Oczywiście. Ja byłam, jako ptasiara, to byłam twicherką totalnie. Liczyłam sobie te gatunki, gdzieś tam jeździłam. Znaczy, nie byłam aż taką twicherką, żeby gdzieś tam za rzadkim gatunkiem jechać te 300 km czy więcej. Natomiast bardzo mnie cieszyły nowe gatunki do listy. I teraz jak najbardziej też mam swoją listę, co prawda trochę mi się ją ciężej prowadzi, dlatego że o ile w przypadku ptaków, no to jest dość prosto, bo ptak był widziany, ptak był słyszany, no i tutaj można na przykład debatować, czy te tylko słyszane się zalicza, czy nie. No to w przypadku pszczół, no na przykład jeżeli widziałam jakąś pszczołę w terenie, to jest co innego niż widziałam ją na przykład pod swoją lupą. A jeżeli widziałam pod swoją lupą, no to mogłam ją sama złapać, a ktoś mógł mi ją też dać z jakichś innych badań. No i teraz, które te pszczoły powinnam sobie zaliczyć do tej checklisty mojej życiówki, których nie powinnam zaliczyć, czy na przykład takie okazy, które gdzieś tam w muzeum widziane, też powinnam zaliczyć, czy może nie, więc to jest bardzo skomplikowana sprawa.

No to ile? Mów. Nie wiem, powiem ci, że... Rząd wielkości? Rząd wielkości? No jeżeli mówimy, że mamy tych pszczół prawie 500 w Polsce, to co, z górki już masz? Nie no, co ty, co ty, wiesz, ja dopiero jestem na początku drogi pszczelej, bo ja się stosunkowo późno zaczęłam nimi zajmować i daleko mi w ogóle do jakiegoś takiego osiągnięcia. Ale to, słuchaj, to są notesiki, kalendarzyki, czy normalnie przepisujesz Excel, wiesz? Nie, no mam swojego Excela i tam wszystkie gatunki polskie mam wpisane, jakieś notatki sobie robię. No więc tak, tak bardzo zgrubnie to mam wpisanych ponad 200, natomiast tutaj sobie zaliczałam i te, które widziałam na żywo, i te, które miałam pod swoją lupą i sama oznaczyłam, czyli niekoniecznie to był zwierzak, którego sama złapałam w terenie,

Bo to jednak też zauważyłam, że trzeba trochę, znaczy trzeba, mówię ze swojej perspektywy, może inni mają inaczej, ale ja w momencie, kiedy idę w teren z jakimś konkretnym nastawieniem, to też sobie filtruję, na przykład jeżeli idę znaleźć łusareczka matowego, Czyli tego nomioidesa, o którym mówiliśmy na początku, tą najmniejszą pszczołę. No to ja zwracam uwagę na niego i nawet tych innych pszczół, które są w danym siedlisku, to już tak za bardzo nie zauważam, więc nie bardzo mam możliwość na przykład w tym samym momencie szukać różnych pszczół i szukać łusareczka. Więc to zawężenie właśnie tak działa, że ta uwaga się ukierunkowuje i po prostu się odfiltrowuje to, co w danym momencie nas nie interesuje. A jeszcze teraz przychodzi mi do głowy jedna rzecz. Są jakieś narzędzia, które pomagają? Tak jak tak wspomniałem wcześniej o tej lornetce, no ja rozumiem, że już na tym poziomie, na którym Ty badasz pszczoły, no to taka obserwacja z kilku metrów, powiedzmy, może niewiele Ci wnosić do sprawy, ale wydaje mi się, że no może miewasz przy sobie, no bo lupa, lornetka, co takiego ze sobą w plecaku wiesz, zabierasz jak idziesz w teren?

Lornetka nie, dlatego że pszczoły są na tyle małe i one wbrew pozorom dość szybko latają, że ciężko by mi było złapać taką pszczołę po prostu. Ale jak sobie przysiądzie, no to te parę sekund wiesz, na kwiatku, z daleka, zanim dojdziesz, dopadniesz. Niby tak, ale jednak preferuję szukać pszczół bliżej. To znaczy, kiedy idę w teren, to nawet nie patrzę daleko, tylko patrzę na te rośliny, które są koło mnie. Zresztą taka jest na przykład też metodyka w momencie, kiedy idziemy na transekt, że idziemy, patrzymy, co jest metr koło nas, więc to jest inaczej niż w przypadku transektu. Marko, a lupa się sprawdza? Naprawdę jak najbardziej. Lupa taka mała. Ogólnie mam taki zestaw małego entomologa, który od wiosny do jesieni mam w plecaku ze sobą. I przede wszystkim jest to siatka.

To jest świetna rzecz, ja też mam całą kolekcję zdjęć pszczół w woreczku, więc tylko woreczek przyjacielem entomologa. Bomba. Ale w końcu ta lupa jest, czy nie? Lupa jest w tym momencie właśnie złapania do woreczka, ewentualnie w rękę. No to już nie. Czy dopiero wtedy ona wkracza, żeby jak już masz zatrzymaną pszczołę... No rozumiem, rozumiem. Tak, dlatego że to jest lupa jubilerska i to nie jest taka, wiesz, ręczna jak gdzieś tam na jakichś zajęciach edukacyjnych, no bo na edukacyjnych zajęciach no to dzieciom na przykład można pokazać, żeby tam troszkę przybliżyć tego owada, żeby lepiej widziały. Natomiast jeżeli ja używam lupy, to już po to, żeby na przykład zobaczyć punktowanie gdzieś na jakiejś części ciała. Czyli super detale, po prostu wszystko co bardzo mikroskala. Tak, coś co normalnie wsadziłabym taką pszczołę pod taką lupę, taki binokular stojący, no to gdzieś tam czasem tą lupą jubilerską jestem w stanie to zobaczyć, no i na przykład nie muszę takiej pszczoły właśnie zabierać ze sobą, tylko mogę ją obejrzeć i wypuścić.