Mentionsy Mentionsy
SpoilerMaster
SpoilerMaster

S03E45: "Francuski łącznik" (1971) -- CLASSIC (gościnnie: Patrick Vaughan)

31.12.2021 ·1 godz 40 min · 4 rozdziały

Opowiadam o filmie "Francuski łącznik" (1971) Williama Friedkina. Od 1:09:30 dołącza do mnie prof. Patrick Vaughan z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

3:20 · Film 'Francuski łącznik' 3

Jest to autor, którego zupełnie wcześniej nie znałem i polecam wam, ponieważ jest to zdumiewający rozdział o kręceniu francuskiego łącznika w książce autora, który się nazywa Carlo Rotella, przez dwa L. Książka się nazywa Good With Their Hands. Boxers, Bluesmen and Other Characters from the Rust Belt. To są takie cztery portrety, właśnie jeden z boksera, drugi bluesmena, ale ja czytałem ten jeden rozdział, który jest poświęcony postaci Sonnego Grosso, który był pierwowzorem postaci Badiego z francuskiego łącznika. No, muszę powiedzieć, zdumiewająca rzecz. Tekst ma około 80 stron i daje mu pierwsze miejsce, jeżeli chodzi o moje lektury w roku 2021, ponieważ nie czytałem dawno takiej analizy filmu, która jednocześnie byłaby reportażem o jego powstaniu, z tak głęboką wiedzą o kinie amerykańskim i amerykańskim wielkomiejskim pejzażu.

Zresztą zacytuję dzisiaj fragment książki Carlo Rotelli. A na książkę Carlo Rotelli trafiłem dzięki przypisowi w innej książce, która także mi się przydała przygotowując ten odcinek, mianowicie w książce autora, który nazywa się Noah Tsika pt. Screening the Police, Film and Law Enforcement in the United States. Pojawiło się obszerne nawiązanie do książki Carlo Rotelli i dzięki temu trafiłem właśnie na książkę Good With Their Hands, którą planuję przeczytać w całości, ponieważ jestem przekonany, że te inne portrety w niej zawarte są równie A zatem Carlo Rotella jest moim wielkim, wielkim reportersko-filmoznawczym odkryciem końca roku 2021. Ale teraz przejdźmy już do opowieści. Francuski łącznik. The French Connection.

I dokładnie tym okazał się francuski łącznik. Kluczowymi osobami, które rzeczywiście dały z siebie wszystko i też dały dostęp do swojego języka, do swoich osobowości, do swoich praktyk policyjnych, był ów Eddie Egan i Sonny Grosso. Tutaj należy się przy nich zatrzymać, dlatego że, żeby zrozumieć dobrze i to genialnie absolutnie robi właśnie autor Carlo Rotella w swojej książce, o której wspomniałem, Trzeba zrozumieć, skąd ci ludzie pochodzili. Patrzymy na ekran, widzimy Gina Huckmana, widzimy Roya Scheidera. Dla nas to są już gwiazdorzy. W momencie, kiedy występowali w tym filmie, jeszcze nie byli gwiazdorami. Grają tych dwóch gliniarzy, ale skąd się w ogóle wzięły te typy ludzkie?

32:28 · Scenariusz i reżyseria 8

Kael kończy swoją recenzję bardzo brutalnie. Mianowicie pisze o tym właśnie cynicznym pewnym duchu tego filmu, o tym jak pokazuje bohaterów i dwa zdania z końcówki tej recenzji. Film mówi, że Popeye Doyle jest brutalnym sukinsynem, który wykonał swoją robotę. To samo można powiedzieć o francuskim łączniku. Zostawiam Was z tą myślą. A teraz drugi kontekst, niesłychanie istotny. Przełożyłem dla Was kawałeczek książki Carlo Rotelli, Good With Their Hands, Boxers, Bluesmen and Other Characters from the Rust Belt, który wyjaśnia to, co nam Polakom często tak umyka, kiedy w ogóle mówimy o tym miejskim kryzysie. No, jaki miejski kryzys, tak? Tutaj wielkie miasto, wszystko dobrze, ładny Nowy Jork, dobrze. Poczytajmy fragment opisu i Rotella nawiązuje do pierwszej sceny filmu, tej rozgrywającej się na Brooklynie, kiedy Egan, a właściwie Popeye Doyle

Claudii aresztują czarnego mężczyznę, biją go i wymuszają zeznania. Oni to robią w takiej wyrwie pomiędzy dwoma budynkami. Widzimy jeden budynek, wyrwę, gruzowisko z ogniskiem płonącym w śmietniku i drugi budynek. Taką dosłownie wyrwę miejską, wyrwę w tkance miejskiej. De facto nakręconej na wschodnim Harlemie, ale tutaj grającą Brooklyn. Na tym samym wschodnim Harlemie, w którym Sonny Grosso się wychował swoją drogą przy tej samej ulicy, przy której prawdziwy Sonny Grosso się wychował. I Carlo Rotella, no geniusz, po prostu geniusz, ja tego autora wcześniej w ogóle nie znałem, patrzy na tę scenę, patrzy na tę wyrwę między budynkami i mówi wprost. To nie jest tak, że Friedkin kręcąc w tym miejscu miał jakiś głęboki socjologiczny zamysł, ale jako artysta korzysta z tkanki miejskiej,

Korzysta z przestrzeni, która najwyraźniej mu jakoś pasuje, która coś dla niego wyraża. I teraz przychodzi wspaniały interpretator Carlo Rotella, no mój nowy po prostu idol, i pisze, i pisze tak o tym fragmencie. Dosłownie o tej scenie, w której oni biją, przesłuchują tego mężczyznę, granego przez Alana Wicksa. Przyjrzyjmy się jednemu elementowi pejzażu ukazanego w filmie Fredkina, a mianowicie wyrwie między budynkami nakręconej w rodzinnej dzielnicy Sonnego Grosso, czyli na Harlemie, grającej w filmie Zakątek Brooklynu, w której policjanci biją i przesłuchują schwytanego mężczyznę w tej roli Alan Weeks. Francuski łącznik pomógł w uczynieniu tej wyrwy i podobnych wyrw kliszą wizualną, udowadniając raz na zawsze, że krajobraz nędzy i rozpaczy jest świetnym tłem dla pogoni policjantów za złodziejami.

Jako że francuski łącznik jest zarazem dzieckiem swojego czasu, jak i przedsięwzięciem biznesowym nastawionym na zyski, zawiera w sobie zmyślnie możliwość wszystkich trzech zarysowanych powyżej odczytań i zostawia miejsce na cokolwiek, co widz chciałby dodać od siebie. Fantastyczny eseistyczny fragment, brawo dla Carla Rotelli, bo dokładnie tak jest, że Friedkin kręci jednocześnie jakiś nowy, pokręcony rodzaj westernu, jednocześnie dokument społeczny i zarazem film, który dla wielu widzów był potwierdzeniem tego, że te twarde policyjne metody są jak najbardziej uzasadnione. I teraz jeszcze jeden fragment z Rotelli, powoli zmierzając do końca i powoli zmierzając do drugiej części odcinka, w której o filmie porozmawiam z profesorem Patrickiem Vaughanem z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

O tym jeszcze za chwilkę. Ten sam Rotella wskazuje na to, jak historia dokładnie tego skrawka Ziemi, na którym stoi Gene Hackman, Roy Scheider, Alan Weeks i odgrywają scenę tego brutalnego przesłuchania, jak historia tego kawałka Ziemi reprezentuje tą przemianę, w wyniku której istnieje kryzys społeczny ukazany we francuskim łączniku. Jeżeli patrzymy na ten film jako na film rozgrywający się w tych dziwnych nowojorskich ruinach społeczeństwa, które zawiodło, to dzieje się tak właśnie dlatego, że Fredkin kieruje swoją kamerę na miejsca, które jeszcze 20 lat wcześniej buzowały od życia, były domem dla ludzi, dla imigrantów,

Którzy mieli tam swoje biznesy, swoje zakłady rzemieślnicze i którym wydawało się, że stworzyli coś w rodzaju urban village, czyli wioski miejskiej, w której nikt nie zamykał drzwi na klucz i można było sobie spać na ławce w parku bez żadnego ryzyka bycia obrabowanym. Przeczytam Wam jeszcze jeden fragment przełożony przeze mnie z książki Rotelli. Rotella pisze dokładnie o tym miejscu, w którym jest kręcona scena, o której mówimy. Można z powodzeniem odtworzyć historię Przecznicy numer 1728, czyli kwadratu opisanego ulicami Ellery, Hopkins, Summer i Turp, czyli dokładnie tego miejsca, w którym Popeye i Cloudy dopadają u Ciekiniera. W latach dwudziestych XX wieku obszar ten był zdominowany przez Żydów, wielu z nich zaangażowanych w szycie i handel odzieżą, z garstką Włochów mieszanych pomiędzy nich.

Synagogi wkrótce zamknięto, kościół katolicki pozostał, a w latach 60. hiszpańskojęzyczne kościoły ewangelikalne zaczęły wynajmować lokale od ulicy po wschodniej stronie Sumner Avenue. No właśnie, i to właśnie utrata, a właściwie takie zamordowanie tej miejskiej wioski jest ukrytym pod tekstem francuskiego łącznika, bo Papa i Claudii ścigają ćpunów po gruzowisku, jakie zostało z wieloletnich wspólnot robotniczych i rzemieślniczych, które definiowały przestrzeń miejską w USA do lat 60. To już moje słowa. Ale jeszcze raz słowa Rotelli i to już koniec cytatu. Do roku 1970 blok numer 1728 był już wyburzonym kawałkiem miasta, zrównanym z ziemią, celem zrobienia miejsca na centrum medyczne. Odpychający złoto-miedziany szklany budynek ukończono w 1972 roku.

Ekipa francuskiego łącznika nakręciła scenę z Mikołajem na opuszczonej działce zimą z roku 1970 na 1971, po wyburzeniu starych budynków, ale przed zbudowaniem nowego. W scenie z Mikołajem, bo popa jest przebrany ze świętego Mikołaja, tak samo jak Igan przebierał się za Mikołaja, za ślepca, za głuchonimego, różne miał przebrania, to była część tych jego irlandzkich harców na ulicach Nowego Jorku. No ale dokładnie to, co opisuje Rotella, jest tematem tego filmu. Mianowicie przestrzeń miasta, w której państwo zawiodło i tych dwóch policjantów w sposób brutalny stoi na straży jakiegoś prawej porządku. Ale po pierwsze oczywiście oni wcale nie rozwiązują problemu, bo problem jest gdzie indziej. Problem jest właśnie w tym braku perspektyw i w tym, jak źle zarządzono kapitałem ludzkim w Stanach Zjednoczonych.

61:40 · Krytyka i kontekst historyczny 1

Obydwaj pozostali związani z siłami policyjnymi, ale już nie jako aktywni policjanci, tylko bardziej jako promotorzy tak naprawdę. Filmowi na różne sposoby czy to jego konsultanci, aktorzy, producenci właśnie głównie nowojorskiej policji przekształcili kulturę prezentowania policji na ekranie. Wpłynęli bardzo silnie poprzez francuskiego łącznika i dalej na to jak praca policyjna była pokazywana. I jakkolwiek ich życiu i działalności zawsze będą towarzyszyły kontrowersje, to jednocześnie, jak pisze właśnie Carlo Rotella, wcielali oni pewien typ ludzki, który reprezentował sobą cały pokaźny kawałek historii klasy robotniczej w Stanach Zjednoczonych i także przemian społecznych, które sprawiły, że w połowie XX wieku Ameryka, tak jak zaczął mówić profesor Vaughan,

Pokazano wszystkie 12 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.