Mentionsy Mentionsy
SpoilerMaster
SpoilerMaster

S03E33: "Towarzysze broni" (1937) -- CLASSIC

08.10.2021 ·59 min 13 s

Opowiadam o filmie "Towarzysze broni" (1937) Jeana Renoira.

Korzystałem z autobiografii Jeana Renoira, która jest wydana po polsku pt. Moje życie, moje filmy. To jest wydanie z roku 1978. Korzystałem także z książki pt. Jean Renoir autorstwa Raymonda Thurgnata, to jest brytyjski autor i to najsłynniejsza jest w ogóle książka o filmach Jeana Renoira, a także z książki Juliana Jacksona pt. La Grande Illusion w serii BFI Classics, czyli o opracowaniu takim historycznym poświęconym tylko i wyłącznie temu filmowi. Film Towarzysze broni podpisał jako reżyser Jean Renoir i jak zawsze chciałbym dwa słowa powiedzieć o samym twórcy. Urodzony w roku 1894, syn jednego z najsłynniejszych malarzy francuskich Pierre Auguste Renoir dorastał w zbytku, luksusie i zarazem w takim poczuciu przynależności do artystycznej cyganerii, chciałoby się

Jean Renoir dorastał pod skrzydłami swojego wybitnego ojca i jak sam potem mówił w swojej autobiografii, w zasadzie całe życie później zastanawiał się i swoją sztuką się także zastanawiał, jak bardzo jego ojciec z tą malarską, taką impresjonistyczną wizją wpłynął na swojego syna. Jakby powiedział Harold Bloom, Sam Jean Renoir odczuwał duży lęk przed wpływem i zastanawiał się, czy to, co robi filmowo, to jest jedynie przedłużenie tego, co w malarstwie zapoczątkował Pierre-Auguste Renoir, czy też jest to faktycznie oryginalna propozycja. Raymond Dirknaut, w książce, o której wspomniałem, mówi bardzo wyraźnie, że nie powinniśmy mówić o Jeanie Renoirze przede wszystkim jako o synu wybitnego malarza, albowiem jest on artystą absolutnie

Na czele jednak, na czoło wysuwają się dwaj bohaterowie, grany przez Jeana Gabena, pułkownik Marshal, czy Mahéchal, i grany przez Pierre Frene, kapitan de Bois-le-Dieu. Marshal i de Bois-le-Dieu będą tymi centralnymi postaciami, wokół nich jest jeszcze kilku innych, między innymi aktor imieniem Cartier, zagrany przez Juliana Caretta, Jest nauczyciel, grany przez Jeana d'Aste, którego możecie pamiętać z Atalanty, o której tutaj opowiadałem. To przecież on był kapitanem barki rzecznej w tym filmie. Swoją drogą w Towarzyszech broni gra też Dita Parlo, szczecinianka, którą pamiętamy z Atalanty, ale ona pojawia się jako Niemka Elsa dopiero później w filmie.

Zdrady etosu arystokratycznego, jakiej dokonuje Deboualdieu w momencie, kiedy okłamuje von Raffensteina, twierdząc, że więźniowie nie planują żadnej ucieczki, oczywiście wie dobrze, że planują, po czym grając na fujarce, mimo że wcześniej twierdził, że tego bardzo nie lubi, odwraca uwagę pościgu, odwraca uwagę von Raffensteina po to, aby dwóch parweniuszy Chciałoby się powiedzieć, jeden mechanik samochodowy Marshall, a drugi właśnie pogardzany przez francuskich arystokratów Żyd, nuworyż Rosenthal, mogli uciec bezpiecznie i mogli ocalić swoje życie. Strzelający do Debordieu von Ravenstein faktycznie strzela do swojego towarzysza w klasie społecznej, ponieważ taki jest jego obowiązek militarny, ale potem bardzo tego żałuje i długa scena czułego pożegnania przy łożu śmierci Debordieu, kiedy to Pierre Frene w rytm bardzo podniosłej muzyki Josepha Cosme

Umiera właśnie na tym łożu. Przypomina scenę miłosnego pożegnania. Zresztą tak reżyserował to Renoir, mówiąc von Stroheimowi, że powinien spoglądać na Debordieu, powinien spoglądać na Pierre Frenet z miłością, tak jakby patrzył na swoją kochankę. I widać w tej scenie, przy czym nie ma to koniecznie wymiaru jednoznacznie homoerotycznego, bo to nie jest opowieść o O mężczyźnie zakochanym w drugim mężczyźnie, ale jest tam taki podtekst, to znaczy jest wyraźnie powiedziane, że ten rodzaj czułości i tkliwości i błyskawicznej lojalności, jaką instynktownie odczuwa von Raffenstein w stosunku do de Bois-Aldier, ma w sobie coś z miłości, zakochania, właśnie z takiego oddania na śmierć i życie, a zatem kiedy von Raffenstein żegna de Bois-Aldier, kiedy de Bois-Aldier już umiera,

Ir von Raffenstein w akcie żałoby bierze sekator i ścina jedyną roślinę, jedyny kwiat, który rośnie w całej owej niemieckiej twierdzy, geranium, które wcześniej tak czule pielęgnował, ścina je w akcie żałoby, a jednocześnie w akcie przypieczętowania faktu, że razem z odejściem de Bois-le-Dieu odchodzą ostatnie życiowe soki klasy arystokratycznej, do której obydwaj mężczyźni należą. I że jakikolwiek świat przyjdzie po nich, będzie to już świat pozbawiony tych zasad rycerstwa, jedności klasowej i pewnego noblesse oblige, czyli szlachetstwo zobowiązuje, jakie wyznaczało kompas moralny von Raffensteinów i de Bois-le-Dieu. A zatem ten element jest tutaj bardzo tak naprawdę złożony, ponieważ kiedy oglądamy ten niemal dwugodzinny film, to widzimy przede wszystkim, jak już wspomniałem, scenki rodzajowe, których mnogość musi wzbudzać zachwyt.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.