Październik 1956

Rozhuśtane emocje próbuje uspokajać z Monachią Jan Nowak-Jeziorański. Busolą dla całego patriotycznego społeczeństwa polskiego, a zwłaszcza dla młodzieży, są dziś słowa kardynała Wyszyńskiego, wzywającego do spokoju i opanowania. Nie chcemy, by nasz kraj znowu spłynął krwią. Nie chcemy, aby powtórzyła się tragedia roku 44. Nie chcemy, by kraj odbudowany z tak wielkim wysiłkiem miał znowu paść ofiarą nowych zniszczeń. Wierzymy głęboko, że posuwając się na naszej polskiej drodze do wolności krok po kroku, z uporem i wytrwałością, ale i z rozwagą,

W ciągu ubiegłych lat nagromadziło się w życiu Polski wiele zła, wiele nieprawości i bolesnych rozczarowań. Ideeje socjalizmu, przeniknięte duchem wolności człowieka i poszanowania praw obywatela, W praktyce ulegały głębokim wypaczeniom. Jak te wydarzenia, jak taki wiec był odbierany, no właśnie w Monachium w Wolnej Europie, czy w Maison Lafite przez Jerzego Giedroycia? Ja mam wrażenie, że dla Radia to jest najtrudniejszy czas, to znaczy komentowania, czy odnoszenia się do sytuacji, która jest nie do końca jasna, dlatego że to, czego obawiał się Nowak, to znaczy interwencja sowiecka, wydaje się być czymś zażegnanym.

Natomiast mamy do czynienia z frakcją przeciwników Gomułki, tzn. z frakcją stalinowską. No i mamy do czynienia z tym zagadnieniem, o którym mówiliśmy już, mianowicie z postawą społeczeństwa, tzn. jak do tego wszystkiego, jak na te słowa Gomułki, jak na jego autory te niewątpliwe. Zareaguje ze społeczeństwem. Istotą tego przemówienia jest podkreślenie zła, jakim był stalinizm i odejście od tego, ale także zatrzymanie tego procesu. Napeluje o wracanie do pracy. Jan Nowak Jeziorański wielokrotnie, słyszeliśmy to zresztą, porównywał, odwoływał się do wydarzenia, z którym sam uczestniczył, to znaczy powstania. I on z tej perspektywy patrzy na październik, to znaczy on chce być ostrożny,

Liberalizacja wewnętrzna, zmiany gospodarcze. Próba poluzowania tej smyczy, na której Polska jest trzymana z Kremla. Więc mamy tutaj do czynienia z takim trochę ustawieniem się taktycznym Giedroycia, który jest wytrawniejszy chyba jeśli chodzi o analizę sytuacji politycznej niż Nowak i umie patrzeć do przodu. Na tym wiecu słychać było skandowanie tłumu Wiesław Wiesław, nie słychać było w tej części nagrania skandowania uwolnić Prymasa, bo też trzeba powiedzieć, że bezpośrednią konsekwencją tych wydarzeń w Warszawie było zakończenie internowania Prymasa Polski. Decyzja jest podjęta, ale Gomułka uważa, że trzeba zachowywać się w sposób szalenie spokojny i że uwolnienie, że nagromadzenie tych ważnych wydarzeń może te emocje społeczne wzmóc.

To znaczy popieramy Gomułkę. Pierwszy raz, ale nie ostatni. W 1968 roku również Nowak będzie uczestnikiem rozgrywki w Warszawie. Tak, a lada moment, bo to są pierwsze miesiące 1957 roku, radio zostaje postawione wobec zagadnienia, którego nie będzie potrafiło zrozumieć, bo nie będzie miało danych ku temu, to nie jest żaden zarzut. I także nie będzie znało perspektywy tego zagadnienia, mianowicie przed problemem, który określamy dzisiaj mianem odchodzenia Gomułki od Października. Mamy w 22 stycznia wybory do Sejmu. Radio namawia, czy też można użyć takiego sformułowania, do głosowania bez kreśleń. To poparcie udzielane Gomułce przez Nowaka jest utrzymane.

Jak traktować październik? Tak, na początku marca 1957 roku jest taka konferencja pod Monachium, w takim ośrodku wypoczynkowym. Dyrektor Nowak zdecydował się zabrać tam redaktorów. Mających bezpośredni wpływ na treść programu. No i właśnie jest zachowany scenogram bardzo interesujący z tego spotkania. Co się dzieje? Mówiąc o Wolnej Europie, może pamiętajmy o jednej rzeczy. Mianowicie to są źródła informacji, to znaczy skąd radio czerpie. Analizuje prasę, analizuje Polskie Radio, nasłuch, korzysta z korespondencji, które przysyłają korespondenci placu zagranicznych. Ale przecież nie wszystkie te źródła, jeśli chodzi o pewien Pierwsza rocznica października.