Rok 1988

Dwa na pewno. Może rzeczywiście trzy będą, bo kurczę, w sumie nie było tak dużego wyboru jednak. U mnie od razu powiem, nie ma żadnych automatówek, nie ma żadnych gier z salonów. To są same tytuły z Commodore'a, z ZX Spectrum i z Amigi. Oczywiście były też na innych platformach, natomiast jawnie grałem na Commodore'ze, na ZX Spectrum'ie lub na Amidze. Mam tak naprawdę na liście znacznie więcej gier. Przyciąłem ją. Sama pierwsza czwórka jest w zasadzie bez zmian. No pierwsza piątka jest bez zmian. No może pierwsza szóstka. Ale im wyżej, tym mam większy problem i tak naprawdę mam tych tytułów 11.

Więc po prostu może wspomnę o tym, co jest u mnie na tej granicy, żeby może też otworzyć komuś pudełko wspomnień w głowie. Mam zaczynać? No, w sumie może tak zrobimy. To ja podam dwie tytuły. Jeden szybciutko powiem. Powiem to, co jest po prostu na granicy. Dwa tytuły mi się biły od miejsca dziesiąte i jeden wypadł poza dziesiątkę, ale jest warty sprawdzenia. To jest Io. Od Firebird na Commodore 64. Znakomita strzelanka, która, co ciekawe... była strzelanką niewymagającą stacji zysków, bo wiele strzelanek, takich rozbudowanych, że się leci w bok, a to jest taka w stylu R-Type, w stylu Katakis, no to były wieloetapowe tytuły, które nie mieściły się całe w pamięci, nie mieściły się na taśmie, a EOS ze znakomitą grafiką...

I wyobraź sobie, że jak można było tę grę kupić na giełdzie, to wersja Commodore'a była pocięta właśnie, a wersja na ZX Spectrum była w całości. Można było kupić w całości, po prostu wczytywało się kolejne etapy. z taśmy, ale płynnie. Także po prostu było press play on tape i kolejny etap się wgrywał. Zachowywaliśmy zdobyte rzeczy i stan zdrowia. Natomiast można było rzeczywiście w wersji na ZX Spectrum przejść całość i choć grafika była monochromatyczna. Czarno-biała. Czarno-biała to super była. Naprawdę znakomita. Wyższy poziom szczegółów wydaje mi się niż na Commodore 64. Ale tak, gra ważna, lepsza niż jedynka technicznie, ale moim zdaniem jedynka jednak robiła większe wrażenie, bo to był pierwszy taki tytuł i zobaczenie jedynki to było tak, o mój Boże.

No tak, ale tutaj zgody między nami nie będzie na pewno, bo ja jednak wstawiam dużo, dużo wyżej. Domyślam, że będzie w pierwszej trójce i u Ciebie może nawet na pierwszym miejscu. i zdecydowanie lepsza od jedynki. Po prostu ja na tę grę chorowałem. To jest w ogóle moja ulubiona gra z Commodore 64. No co ty? No dobra, to już wiecie, gdzie jest nam, na którym miejscu jest ta gra. Ale zdradziłeś. Nie zdradziłem, myślę, że każdy, kto ogląda te odcinki retro, podejrzewał, jak rozmawialiśmy choćby w poprzednim odcinku o The Last Ninja 1, który każdy chyba się już spodziewał, że będzie bardzo wysoko u mnie. Dwójka. Absolutnie fenomenalna gra. Uwielbiam, uwielbiam po prostu wspominać to, jakie miałem wtedy odczucia, kiedy faktycznie w to grałem.

Oczywiście pierwsza wersja Commodore. 64. Tak jak i u Ciebie pocięta. W sensie po prostu wgrywały się kolejne etapy osobno. Myślę, że gdybyśmy mieli oryginalną grę, tylko właśnie nie w wersji turbo, tylko tak, bo tak były wydawane też gry na Commodore 64, to działałoby to podobnie tak samo jak na Spectrumie. To znaczy w pewnym momencie włączałbyś play i wgrywałoby się kolejny segment i to tak by działało. Takie mam wrażenie. Ale nigdy nie miałem oryginalnej wersji tej gry na Commodore'ze. Gra, którą musiałem zobaczyć na Amidze, no bo oczywiście lepsza gra fan na Amidze i na Atari ST, ale jedna rzecz, o której wspomniałeś, muzyka. Co ciekawe, w różnych wersjach gry była różna muzyka, w sensie skomponowana przez zupełnie innego człowieka.

Matt Gray, który przygotował muzykę do Last Ninja 2 wersji na Commodore 64 całkiem niedawno, miałem kiedyś tę płytę już pokazać, przygotował nową wersję tych kawałków. I są fenomenalne. Po prostu nagrane przy użyciu... Tak jak się dzisiaj robi muzykę, czyli elektronicznie, ale są też instrumenty typu gitara. Polecam. Na Spotify powinny być chyba wszystkie numery, bo przez pewien czas, kiedy ta płyta była dostępna w sprzedaży, bo to zakładam jakiś ścisły limit, to nie było tych kawałków na Spotify, ale chyba są już wszystkie. A jeśli nie ma wszystkich, to na pewno część. Kawałek z kanałów, po prostu jeden z moich ulubionych utworów w historii gier komputerowych. Jest fenomenalny. No to Katod też piękne wersje zrobił.

Tak, jak byliśmy na Retrosferze teraz, to dygresja malutka, jak byliśmy na Retrosferze i był koncert Katoda, to ja siedziałem na zewnątrz i dosłownie tylko dwa dźwięki usłyszałem pierwszego numeru, właściwie z pierwszego etapu, z Central Parku The Last Ninja, to właśnie mówię zgromadzony, o, Last Ninja, a za chwilę dosłownie, nie wiem, pięć sekund później przybiega Rysiek i mówi, ej, Last Ninja. Mówię, słyszę. Grało ten pierwszy charakterystyczny bardzo numer z Central Parku. Uwielbiam. Naprawdę uwielbiam. Polecam tę płytę też, żeby sobie odsłuchać. I porównajcie sobie, jak to brzmiało na Commodore 64. To poczujecie różnicę, jak w tamtym czasie, biorąc pod uwagę tak ograniczone środki, jakie były w tworzeniu muzyki, można było stworzyć coś tak kapitalnego, że się zapamiętało to na lata.

No ale wiesz, SID, czyli układ dźwiękowy Komodorze 64, to jest coś nieprawdopodobnego. Co można było z niego wycisnąć i co nadal ludzie wyciskają. Przecież tam Katod grał na Komodorze 64. specjalnie zmodyfikowanego Commodore 64 i grał normalnie na klawiaturze Commodore 64, mając oczywiście podpiętą tę klawiaturę bezpośrednio w programie pod wywołanie dźwięków SID-a. I to były dźwięki normalnie z Commodore 64. Brzmiały świetnie. Plus oczywiście on do tego dorzuca swoją gitarę, bo jest wymiataczem gitarowym. No tam Solo chyba nawet miał takie swoje trochę zmienione.

Popatrzyłem sobie na te screenshoty ze ZX Spectrum wersji. Powiem Ci szczerze, dowiedziałem się od Ciebie w ogóle, że taka konwersja istniała. No, ale moim zdaniem bardzo dobra konwersja była. Bardzo dobra konwersja była. Wygląda praktycznie identycznie, tylko czarno-biała. Widziałem ją na giełdzie na Grzybowskiej w Warszawie, z której te giełdy przywiozłem jeszcze jedną grę z tamtego roku i ta gra jest trochę wyżej u mnie. Trochę wyżej. Ok. Ja tylko jeszcze dodam, że jest to dla mnie absolutny sztos i cieszę się, że w swoim życiu miałem okazję po prostu się, mówiąc kolokwialnie, jarać tym tytułem wtedy, kiedy po prostu miałem Commodore 64.

Przycisk. Przycisk. Jak pierwszy raz to grałem, to nie mogłem w ogóle zajarzyć, że trzeba w to pięścią uderzyć. Widzisz, takie rzeczy pamiętam. A ile miałem wtedy lat? 9, 10 w tamtym czasie? Bo nie wiem, czy grałem w 88. Ja w to grałem w 89. No ja też myślę, że trochę później. Kiedyś widziałem, że ta gra wyszła w ogóle w styczniu. To też ciekawe. Była na samym początku roku wydana. Nie wiem na ile ta data jest prawdziwa, ale ona była chyba na stronie System 3. Jeszcze ci powiem tyle na sam koniec. 5,5 miliona egzemplarzy podobno sprzedano. Wow. I to na samego Commodora 64 bodajże. Nie wierzę, że 5,5 miliona. Nie wiem ile osób mogło Commodora mieć. Nie wierzę, że tylko na jeden sprzęt. W ogóle to jest liczba niewyobrażalna jak na tamte lata. W tamtych latach

Ja robiłem materiał na przykład o grach D&D i Pool of Radiance, który też wyszedł w 1988 roku i był gigantycznym sukcesem. Gigantycznym sukcesem. Sprzedał się chyba w okolicach 100 tysięcy. Ogólnie kilkadziesiąt tysięcy sprzedanej gry, no to już poławienie się w pieniądzach. Wrzucę Ci to. Retrogamer, osiemnasty numer, strona 57, to jest źródło i to jest na Wikipedii po prostu napisane, ale jest podane źródło, więc nie jest to wzięte z księżyca. Mark Cale z System 3, czyli z firmy, która stworzyła tę grę, twierdzi, że 5,5 miliona kopii poszło na samą Commodore 64. Przy czym Commodora miało wtedy około 20 milionów, co oznacza, że jedna czwarta użytkowników w tego komputera kupiła The Last Ninja II.

Bo jednak ta pierwsza była takim bezpośrednim, przynajmniej na Commodore'ze, przełożeniem z ZX Spectrum. Ta dwójka już troszkę, tak widać, była trochę bardziej dopracowana. Ja ją lubiłem, ale to nie była moja ulubiona odsłona. Ale z racji tego, że pomyślałem sobie przez to, że ktoś nagle zrobił z tego wyzwanie totalne, to stwierdziłem, że jednak dodam. Bo i tak w to grałem. Od razu powiem, że jak wchodzicie do wody, to pamiętajcie, żeby mieć maskę jako ostatni przedmiot w ekwipunku. To jest ważne. Środkowym chyba też nie może być. Musi chyba być ostatni przedmiot w ekwipunku. Później jak zbieracie rzeczy, to ona się będzie przesuwać. Wygląda tak, że podnosicie przedmiot, on się ustawia na ostatnim miejscu w ekwipunku. Podnosicie następny, idzie na środkowe miejsce. Podnosicie następny, idzie na pierwsze miejsce. Podnosicie następny, to wypada z tego ekwipunku.

bo po prostu grałem w nią później. Jest taki jeden tytuł z 1988 roku, który powinienem na tę listę wrzucić zamiast tego Dizzy, ale akurat w tym przypadku wyszedłem z założenia, że jednak wrzucę coś, co faktycznie w tamtym czasie mi zajmowało głowę. Dlatego takie dziewiąte miejsce. Pewnie się jeszcze jakiś Dizzy w przyszłości pojawi, ale to myślę, że tylko jedna odsłona ma szansę, żeby jeszcze zaistnieć. To ja powiem, że większość tych tytułów grałem właśnie w 1988, ale raczej w 1989. Bo tak, ja miałem Commodore 64 pod koniec 1988, ale nie miałem jeszcze wtedy tych wszystkich gier. Zresztą nie było ich też na giełdzie, więc głównie w 1989.

Ja w tę grę grałem bardzo dużo i chyba ją nawet skończyłem. Tam jest ponad 100 etapów. I ostatnio powiem Ci, patrzę na Switchu, jest zestaw gier ze SNESa i zaglądam tam zaciekawiony, patrzę, jest bombuzel. Ja nie wiedziałem, że ta gra wyszła na SNESa wtedy, grałem w nią na Commodore'ze i później też na Amidze, no ale odpalę. No i odpaliłem i tak dwie godziny grałem w tego bombuzela. Grałem, grałem. Taka właśnie gra dla mnie w tamtym okresie. Oczywiście gra logiczna, rosnące w poziomie trudności. Były faktycznie te dwa rzuty, bo standardowy był chyba izometryczny, a ten z góry był poglądowy, żebyśmy mieli mniej więcej sytuację. Działało to bardzo prosto.

Natomiast wersja arcade najładniejsza. Nie dorównano na Atari ST i chyba na Amigę, bo na Amigę to chyba też wyszło. Wyszło jeszcze na Amigę. Jeśli chodzi, bo to w ogóle na większość platform wyszło. Tak, no to na ZX Spectrum, Commodore 64, Amstrad. Na małe Atari nie wyszło, tak? Bo małe Atari już jednak na zachodzie całkiem umarło. Tak mi się przynajmniej wydaje. Nie kojarzę, bo odbis było na małe Atari. Na duże Atari jest, na Amiga jest. Ja pamiętam, byłem bardzo zawiedziony wersją na Commodore 64, bo widziałem obrazki z wersji ZX Spectrum i te postacie były znacznie takie większe, bardziej przypominające automaty, a na Commodore 64 to gorzej wyglądało. No, jeśli chodzi o te takie domowe platformy, no to trzeba było faktycznie szukać wersji na Amigę albo na Atari ST.

To już pewnie tytuł, który jest duża szansa, że się znajdzie u nas wspólnie na listach, chociaż w sumie nie wiem. Zobaczymy. To dziewięćdziesiąty rok chyba już będzie. Golden Axe? Nie, chyba osiemdziesiąt dziewięć na automatach, tak mi się wydaje. Na pewno Golden Axe na automatach nie grałem. Grałem w niego na Commodore 64, bo też wyszedł i grałem w niego na pewno na Amiza. Natomiast na automatach to na 100% nie. Ja bym w ogóle tutaj na przyszłość optował, bo będzie też sporo tych tytułów automatowych, że jednak często te automatowe wersje to są gry... Może miałeś styczność z Altered Beast wtedy na automatach, ale ja często te wersje automatowe widziałem znacznie później, albo nawet nie wiedziałem, że istnieją.

Chociaż czasami było tak, że jak się przeglądało zagraniczną prasę, to pamiętam właśnie o Altered Beast pod tym względem, że była reklama gry, był obrazek z wersji automatowej, arcade i były później niżej obrazki z każdej innej wersji, na którą grę można kupić. ZX Spectrum, Commodore, Atari ST, Amiga. Można było sobie porównać. To był w ogóle taki dość często spotykany przykład reklamowania, że wtedy większość gier, które wychodziły, były multiplatformowe. Tych platform było dużo, różniących się znacznie, więc można było od razu porównać różnice pomiędzy taką wersją z ZX Spectrum, Amstradem, Commodorem, oczywiście tylko na zdjęciu, bo...

Pamiętam, jak we Wrocławiu na giełdzie chodziłem pomiędzy stanowiskami z Commodore 64 i się pytałem, czy nie chcą wziąć ode mnie. Nikt nie chciał. Nikt nie chciał tego wziąć, bo mieli chyba już po prostu pocięte. I jako, że ta gra zajmowała całą stronę taśmy, to był tytuł nieekonomiczny po prostu. Ja mówiłem, że przecież tutaj można wybrać postać od początku, można przechodzić te etapy tak, jak powinno to być naprawdę, no ale niestety nie znalazłem zainteresowania wśród sprzedawców na giełdzie we Wrocławiu. No i tę taśmę

Powiem Ci tak, ostatnio przygotowywałem materiał o grach Conanowych u siebie. I wspomniałem o Barbarzyńce, no bo mimo że tam nie ma Konana, to tym Konanem zieję. I jak odpaliłem na chwilę Barbarzyńce na Commodore 64, mam taki zestaw wszystkich gier z Commodore 64, to... No to troszkę pograłem. To jest dobra gra. To jest nadal dobra gra i u mnie jest wysoko z tego powodu, że może nie jest najwybitniejszą grą, ale jest grą dobrą, plus wywołuje bardzo określone wspomnienia z tamtych czasów. No to tak jak u mnie z tym Altered Beast na przykład. Zresztą z kolejnymi grami też tak będzie poniekąd, przynajmniej z częścią.

Jeśli ktoś pamięta pierwszy Top Secret, czy też zerowy Top Secret w zasadzie, to Kabal jest na okładce. Ten wojownik z kabala, oczywiście w bandanie, otwarta gęba, nawołuje do nas, żeby iść za nim. Oczywiście grałem dwie wersje na ZX Spectrum i na Commodora, one nie były szczególnie dobre. Ta z ZX Spectrum chyba była lepsza, większe postacie trochę. Ale to oczywiście znam. Bardziej robił wrażenie na mnie ten plakat z gry, ale w dziesiątce mnie nie ma. Chociaż to oczywiście kolejne twórcze rozwinięcie pomysłu z Operation Wolf.

Pamiętajcie, byłem dzieciakiem. No. Dobra. No to miejsce szóste. Miejsce szóste to jest gra, która rozpalała moją wyobraźnię. Jak tylko zobaczyłem chyba w piśmie Powerplay niemieckim reklamę tej gry i widziałem też ekrany. Jeszcze chyba nie było ekranu z Amigi. Nie, był też ekran z Amigi. Ja oczywiście chciałem Amigę, tylko mógłbym marzyć. Tę grę odpaliłem najpierw też nie u siebie, tylko u kolegi na Commodore 64, bo była całodyskowa wersja. Chyba była też dostępna wersja taśmowa, ale nie w Polsce. Gra miała też wersję na ZX Spectrum. Ja im krążę wokół tytułu, bo to jest tytuł, który później zainspirował mnóstwo innych gier. Bardzo ważna gra.

Hmm... Nie. Dobrze, no to chyba w nią nie grałeś. Jest to gra, która wyszła w 1988 najpierw na Atari ST, a później na wszystkie platformy i w wersji chyba na ST i na Amiga miała muzykę skomponowaną przez Jean-Michel Jara. Chyba na Commodore 64 też. Jest to gra o poszukiwaniu cywilizacji, o tłumaczeniu, o języku, o fraktalach. Nazywa się Captain Blood. Aaa, okej, no to grę znałem, ale stary, związek z Żarem? Tak, tam muzykę robił, to jest gra francuska i Żar, będąc wielkim miłośnikiem nowych technologii, skomponował muzykę do tej gry.

generowanych właśnie i my poznawszy najpierw jednego obcego, musimy wydostać z niego informacje o współrzędnych do kolejnych planet. Jak podróżujemy z planety do planety, rozmawiając z rozmaitymi obcymi, najpierw jednak musimy zrobić skan planety, który jest przedstawiony w formie takiego... rysowanego fraktalami wzoru. Kucze, robiło to tak kosmiczne wrażenie wtedy, że człowiek, że siedziałem zgapiony. Ja najpierw na Commodore 64 grałem i to była gra, która działała z taśmy. I nie chciało mi się po prostu wierzyć, że taka grafika jest. Plus, jak się dochodziło do obcych, to był na potrzeby tej gry opracowany specjalny język takich piktogramów do porozumiewania się.

Kosmos, no. Jakby nie było. Ale wiesz, technicznie też. Dwie dyskietki w wersji Amigowej. Taśma na ZX Spectrum, na Commodora i na Amstrada. Była też wersja dyskietkowa na Amstrada 6128. Ale wiesz, zawrzeć to wszystko, osiągnięcie techniczne ogromne. Zresztą porównasz zaraz z moim miejscem piątym, to będziesz widzieć, na czym polega różnica, jeśli chodzi o to, co ogrywają. Robocop. Okej, to był 88? Tak, 88 Arcade. Znów wybrałem pierwszą wersję. Ostatnia gra z automatów, która jest u mnie na liście. Uwielbiałem ten tytuł. Bardzo ładna gra była. Bardzo ładna. Ja pamiętam, widziałem, jak wygląda na automatach i jak zobaczyłem wersję z X-Pectrum, to byłem troszkę rozczarowany.

Klękał, tak. Klękał. Mógł skakać i teraz weźmy te gry Tejonu nowe, gdzie po prostu poruszasz się. No to i tyle. Fantastyczna gra, fantastyczna strzelanina. W ogóle tam były fajne patenty, była taka zgniatarka, pamiętam jak się chodziło po tej chyba fabryce, co się zasuwało do góry. To jest jedna z tych gier, jak będę robił ścinki, to mi sprawi dużą radość, bo oczywiście wybiorę wersję z automatu. Tak, zdecydowanie. Arcade, Robocop. Jedna z moich ulubionych gier z automatów. Doceniam, natomiast ja w nią grałem, na pewno nie w automatach, na pewno grałem wersję na ZX Spectrum i Commodora 64, no ale to nie były tak świetne konwersje, by spowodować, że umieszczę na liście.