Mentionsy Mentionsy
Rozmowy w Radiu RMF24
Rozmowy w Radiu RMF24

Teheran bez wody. Iran rozważa budowę nowej stolicy

05.10.2025 ·12 min 51 s

Kryzys wodny w Iranie osiągnął punkt krytyczny. Prezydent Masud Pezeszkian ogłosił, że przeniesienie stolicy z Teheranu "to już konieczność, a nie wybór". "To nie tylko brak wody, ale też zagrożenie sejsmiczne i potrzeba otwarcia na Zatokę Perską" - mówił w rozmowie z Kubą Śliwińskim w Radiu RMF24 dr Jakub Gajda, iranista z Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego. Jego zdaniem to logiczny krok, choć realizacja może zająć wiele lat.

Kazimierza Pułaskiego. Dzień dobry. Dzień dobry panie redaktorze, dzień dobry państwu. Jak pan ocenia w ogóle realność pomysłu przeniesienia stolicy Iranu z Teheranu? Przeniesienie stolicy z Teheranu to jest de facto wybudowanie nowej stolicy, nowego miasta w jakimś zdecydowanie bardziej dogodnym, nie tylko ze względu na zasoby wodne, ale przede wszystkim strategicznie miejscu i taki jest generalnie cel. Teheran rozrósł się niesamowicie przez ostatnie dziesięciolecia i zwyczajnie te problemy, na tym terenie już wcześniej były, zdecydowanie się pogłębiły, pogłębiają się właściwie z roku na rok, a kwestia niedoboru wody nie jest niczym dziwnym w metropolii, która ma prawie 13 milionów mieszkańców, a mówi się o tym, że nieoficjalnie jest tych mieszkańców zdecydowanie

jeżeli zliczymy chociażby ludzi, którzy każdego dnia dojeżdżają do Teheranu do pracy i rzeczywiście Teheran jako takie serce Iranu gospodarcze, polityczne i właśnie demograficzne, moglibyśmy powiedzieć, już zwyczajnie nie jest w stanie funkcjonować jako miasto, które jest niesamowicie obciążone właśnie przez przede wszystkim mieszkańców, którzy wodę zużywają, ale to jest tylko jedna z kwestii, które są istotne w tej inicjatywie przeniesienia stolicy w inne miejsce, bo należy tutaj też jak najbardziej powiedzieć o tym, że od dłuższego czasu mówiło się o problemie Teheranu również z tym, że leży na terenach sejsmicznych.

ale to miasto zwyczajnie nie miałoby dobrych perspektyw. A jeśli chodzi o tę trzecią właśnie, o której wspominałem już wcześniej, destynację gdzieś w okolicach Zatoki Perskiej, tutaj nie mówi się jeszcze konkretnie, w którym to miałoby być miejscu, no to to jest myślę w tym momencie zdecydowanie najmocniejsza opcja, mówiąc kolokwialnie, i ona najprawdopodobniej wygra, jeżeli rzeczywiście dojdzie do takiej ostatecznej decyzji o przeniesieniu stolicy. Panie doktorze, zatrzymajmy się na moment przy samym kryzysie wodnym w Teheranie. No i pytanie, czy ten kryzys wodny dotyczy wyłącznie Teheranu, czy to jest jednak problem dotyczący całego Iranu? I pytanie, czy ma pan być może dostęp do danych, które mówią o na przykład zapasach wód, suszach i opadach?

A tutaj właśnie wracając jakby jeszcze do tej kwestii stolicy, Iran opracował własną też technologię odsalania wody morskiej i myślę, że jeśli mamy tutaj taką propozycję związaną z tym, by przenieść stolicę na południe, to też może się wiązać z tym, że po prostu w ten sposób te zasoby wodne dla nowej stolicy mogłyby być zapewnione. A jak samo społeczeństwo w Iranie reaguje na ten pomysł przeniesienia stolicy? Czy to jest wytłumaczone w taki sposób, że rzeczywiście społeczeństwo rozumie, sytuacja jest jaka jest, po prostu trzeba się z tym pogodzić? Czy absolutnie nie? Teheranowi na pewno przydałby się taki oddech.

Teheran to jest wielkie miasto, tamten patriotyzm lokalny też jest bardzo istotny, no i to jest takie, tak jak powiedziałem na początku naszej rozmowy, bijące serce Iranu w tej chwili. Zdecydowanie największe miasto, bo te kolejne miasta irańskie są kilka, nawet kilkanaście razy mniejsze od samego Teheranu. I rzeczywiście, jeżeli spojrzymy na tę populację w skali całego kraju, no to prawie tam jedna czwarta, jedna piąta ludzi w Iranie jest związana z Teheranem. Niekoniecznie mieszka w samym Teheranie, ale pracuje i jest to po prostu takie ścisłe... Ściśle powiedzielibyśmy centrum, jeśli chodzi o kwestie wszelkie związane z gospodarką i potrzebne wręcz jest w Iranie to, aby stworzyć jakąś też przeciwwagę dla tego Teheranu, zmienić troszkę tę koncepcję, która była wdrażana przez dziesięciolecia, kiedy Teheran rósł właściwie bez żadnej kontroli.

No bo zwyczajnie to miasto potrzebuje już, nie jest w stanie rozrastać się bardziej bez właśnie narażania obywateli tego miasta, mieszkańców tego miasta, bez narażania firm, które działają w tym mieście na problemy rozmaite czy to z niedoborami wody, czy to z niedoborami prądu i generalnie taka sytuacja jest całkiem logicznym w tym momencie krokiem, jeśli chodzi o działania władz, bo te dane, do których ja dotarłem, jeśli chodzi o sam Teheran, tutaj nie mówię o skali Iranu, ale mówię o sam Teheran i o tych... zbiornikach w górach Elbrus, które na północ od Teheranu zapewniają jakby wodę stolicy Teheranu.

Jak to wszystko może wyglądać? To jest rzecz, którą ciężko jest przewidywać w obecnej sytuacji, w jakiej jest Iran, no bo tutaj, tak jak mówiliśmy wcześniej, to nie jest jedyny problem Iranu. Iran ma w tym momencie ogromny skok, jeśli chodzi o inflację, zapowiadana jest denominacja Riala wreszcie i to środowisko międzynarodowe jest delikatnie mówiąc bardzo nieprzychylne Teheranowi, więc koszty, które musiałby Iran ponieść w związku z przeprowadzeniem tych wszystkich instytucji państwowych, z wybudowaniem nowego miasta de facto, to są tak potężne koszty, że trudno mi jest przypuszczać, by w najbliższym czasie już takie działania zostały

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.