"Sygnał strategicznej niepewności". Prof. Zachara-Szymańska o orędziu Donalda Trumpa

Tu Radio RMF24. Donald Trump znów w centrum uwagi po orędziu, które miało uspokoić opinię publiczną, no a pojawiło się więcej pytań niż odpowiedzi. Z jednej strony padły kolejne groźby wobec Iranu i zapowiedzi do kończenia dzieła. Z drugiej nie wybrzmiało jasno ani to, jaka jest strategia USA wobec wojny na Bliskim Wschodzie, ani co dalej z relacjami Waszyngtonu z sojusznikami. Do tego dochodzi kwestia otwarcia ciśnienia Ormus i sugestia Trumpa o możliwym wycofaniu USA z NATO. Naszym gościem w Radiu RMF24 jest teraz pani prof. Małgorzata Zachara-Szymańska z Katedry Amerykanistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Witamy serdecznie. Dzień dobry. Porozmawiamy o tym, czy Stany Zjednoczone nadal są przewidywalnym filarem Zachodu i co ta sytuacja oznacza dla Europy, Polski i bezpieczeństwa światowej gospodarki.

W zasadzie Stany Zjednoczone chyba nie mają problemu, z jakim mierzy się Europa. Stany Zjednoczone nie mają takiego problemu, dlatego że są Energetycznie samowystarczalne, ale na papierze, dlatego że tam króluje gaz łupkowy. 60% światowego rynku tego gazu, handlu tego gazu należy do Ameryki właśnie, do Kataru, z którego dostawy zostały zablokowane ze względu na blokadę ciśniny Ormus i do Australii. Natomiast to nie jest tak, że pojawia się na światowym rynku luka i Stany Zjednoczone natychmiast dzisiaj już albo z wczoraj na dzisiaj mogą tę lukę zapełnić, dlatego że ta infrastruktura wydobywcza, ona i tak pracuje właściwie na maksymalnych obrotach.

I te straty będą. Natomiast jest istotna różnica pomiędzy percepcją, czyli Amerykanie nie postrzegają wagi i długofalowych konsekwencji tego konfliktu wywołanego przez Amerykę. Podkreślajmy to. Tak samo, w takiej samej mierze, jak czynią to Europejczycy, czy na przykład mieszkańcy Azji, czy na przykład mieszkańcy Indii, które w daleko większym stopniu zależne są od tych surowców, które z Bliskiego Wschodu płyną. I to jest ta różnica, aczkolwiek Amerykanie cierpią, cierpią z powodu wysokich cen, Bo to też jest tak, że są różne rodzaje ropy naftowej i to, co wydobywa się na Bliskim Wschodzie, to jest trochę inny typ ropy niż to, czym dysponują inne źródła.

Czy raczej spodziewa się, że właśnie będzie decyzja odmowna i w związku z tym będzie miał taką amunicję, żeby uderzać w NATO? Myślę, że nawet nie chodzi o to, żeby uderzać w NATO, bo ta groźba się pojawia i to jest groźba, która ma swój długi cień. To znaczy, to jest też sygnał do Rosji i do Chin o tym, że ten sojusz, on jest osłabiany, osłabiany przez Tego sojusznika, który jest kluczem, no bo Stany Zjednoczone są najsilniejszym państwem militarnie w sojuszu. Natomiast Donald Trump potrzebuje reakcji ze strony Europejczyków dlatego, że kiedy ona się pojawi, to on będzie mógł tą reakcją rozgrywać w kwestii odpowiedzialności.

Proszę zauważyć, że on już teraz mówi, że właściwie my nie chcieliśmy tej wojny, w związku z czym, domyślamy się, zamknięcie ciśniny Ormus i to ktoś inny powinien się tym zająć, czyli ta odpowiedzialność nie leży po naszej stronie. Tylko po stronie tych, którzy się uchylają od aktywności w tej chwili, czyli tych Niemców, Brytyjczyków, czy Francuzów, czy Polaków na przykład. I to jest też kłopot w sposobie postrzegania tego sojuszu. Dlatego oczywiście, że te państwa, z którymi Ani atak nie był uzgadniany państwa NATO, ani jego przebieg nie był ustalany, ani nie zrobiono żadnego takiego briefingu strategicznego, który pokazałby sojusznikom, że ten atak jest w jakiś sposób umotywowany nawet danymi, do których być może opinia publiczna nie ma dostępu, a źródła wywiadowcze mają.

Nic takiego się nie zdarzyło, więc teraz sojusznicy Sojusznicy zadają pytanie słuszne, zasadne. Zawsze ono historycznie było zasadne, ale Donald Trump za zasadne jej nie uznaje. Dlaczego my mamy sprzątać po Amerykanach? No tak czy inaczej Donald Trump czuje się tutaj trochę pozostawiony w samotności. I pytanie, czy te sugestie Trumpa o wyjściu USA z NATO mają coś wspólnego z jakimś realizmem politycznym? Czy to jest jednak straszenie i Europejczycy też wiedzą, że to jakaś bajka? Jak pani to odbiera? Na poziomie proceduralnym to jest bardzo trudne, dlatego że nie chcą tego sami Amerykanie. Amerykanie, jest duże niebezpieczeństwo, że po tej wojnie, kiedykolwiek ona się zakończy, jakkolwiek ona się zakończy, oni będą czuli się osłabieni, a nie wzmocnieni, dlatego że w tej chwili, w tym punkcie, w którym jesteśmy, Amerykanie tę wojnę przegrywają.

Więc czy IMSO już również jest potrzebne? Oczywiście, że tak. Proceduralnie to będzie trudne, dlatego że sam amerykański kongres w 2023 roku przyjął ustawę, że prezydent, i to była reakcja na groźby Trumpa z pierwszej kadencji, prezydent jednostronnie nie może wypowiedzieć członkostwa Stanów Zjednoczonych w NATO. Może to zrobić wyższa izba kongresu większością 2-3 głosów, a tych takiej większości Trump miał nie będzie. To jeszcze na koniec zapytam Panią o kwestię polską. Tutaj raczej od nas się nie oczekuje jakiegoś wielkiego zaangażowania. Byłyby podobno, chociaż nie jest to absolutnie potwierdzone, zapytanie o nasze baterie Patriot.