Rządowy program wsparcia górnictwa. "Sytuacja jest dosyć dziwna"

Tu Radio RMF24. Jak już mówiliśmy, rząd przyjął uchwałę w sprawie programu wsparcia sektora górnictwa węgla kamiennego koksującego. Objętych tym programem ma być ponad 4000 pracowników Jastrzębskiej Spółki Węglowej. No i ten program zakłada między innymi urlopy górnicze i jednorazowe odprawy pieniężne dla tych, którzy skorzystają z dobrowolnych odejść. Program ma być realizowany do 2031 roku i kosztować budżet około 560 milionów złotych. Ze mną jest Jerzy Markowski, były wiceminister gospodarki w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza. Dzień dobry panu. Dzień dobry, witam. Czasy są trudne, prawda? Uzbrojenie jest drogie. Wiadomo, ile kosztuje utrzymanie służby zdrowia.

Więc to jest taka dosyć dziwna sytuacja, kiedy koniunktura światowa jest coraz to lepsza, zwłaszcza europejska, a Jastrzębska Spółka Węglowa popada w coraz to większe tarapaty. Więc powiedzmy sobie szczerze, że to jest konsekwencja dwóch rzeczy. Po pierwsze jest to konsekwencja pewnych zaszłości, bo ta spółka była przez lata rządzona przez związkowców i polityków, a nie przez fachowców, którzy mimo iż zarząd teoretycznie powoływany był w celu zarządzania spółką, to jednak był złożony z ludzi o bardzo niskim poziomie kompetencji. Co się im się mści? Wynik finansowy za ubiegły rok jest dramatyczny. 6,3 miliarda. I ktoś sobie wymyślił i teraz wchodzimy do momentu, w którym zaczynam polemizować.

Dochodzimy do momentu, że najlepiej będzie, jeżeli pozbędziemy tą spółkę największych aktywów tej spółki, żeby ratować jej wynik finansowy. Co to znaczy? Spółka już sprzedała na rzecz Agencji Rozwoju Przemysłu doskonałą firmę pod tytułem, która się nazywa Przedsiębiorstwo Budowy Szybów. Firma, która ma olbrzymi rynek zbytu w Europie, a zwłaszcza w Polsce. Firma pozbyła się spółki remontowej, która miała służyć własnemu zapleczu technicznemu Jastrzębskiej Spółki Węglowej i teraz ma się pozbyć Fundamentalnego aktywa, jakim są ludzie, bo uprawnienia do urlopów górniczych, o których Pan mówi, to nie jest żadna pomoc dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej.

Może nazywać to pomoc o tyle, że jeżeli odejdzie 4000 ludzi, to tym ludziom nie trzeba będzie płacić. Ale to będzie 4 tysiące ludzi, czyli 1 piąta zatrudnienia części górnicy Jastrzębskiej Spółki Węglowej, bo łącznie ta część zatrudnia 21 tysięcy ludzi, którzy potrafią pracować w górnictwie przy wydobyciu węgla. I to w sytuacji, Kiedy program strukturyzacji przyjęty przez ubiegłoroczny jeszcze funkcjonujący zarząd zakłada słusznie, że jedynym sposobem na poprawę wyniku finansowego Jastrzębskiej Spółki Węglowej jest wzrost wydobycia. Przypomnę, dziś jest to niecałe 13 milionów ton, z tego prawie 10 milionów ton węgla koksowego, reszta węgla energetycznego.

Także reasumując, Spółka ma się uratować poprzez pozbywanie się swoich największych aktywów. Powiem szczerze, ja tego nie ogarniam. No jasno pan podkreśla, że się pan nie zgadza z taką wizją dalszego rozwoju, czy też zwoju Jastrzębskiej Spółki Węglowej. A proszę jeszcze teraz jako dodatek dla tych, którzy no mało znają się na górnictwie węgla koksującego w szczególności. Mówi pan 10 milionów ton rocznie. Jaka to jest część zapotrzebowania Europy obecnego i przewidywanego? Pomijalna czy bardzo znacząca? To jest bardzo znacząca. Zresztą ten węgiel koksowy znajduje zbyt w własnych koksowniach, których Jastrzębska Spółka Węglowa ma cztery.

oraz w innych koksowniach, należących kiedyś do grupy Mital, mówię o Hucie Katowice, koksownia w Świecie, ale ona już też należy do Jastrzębskiej Spółki Węglowej i jest przedmiotem eksportu. Proszę pamiętać, że po to, żeby wyprodukować Tonę stali to potrzeba prawie 800 kg, czyli prawie tonę węgla kooksowego. Także ta proporcja jest dosyć wymierzalna, zwłaszcza w sytuacji, kiedy światowa produkcja stali przekroczyła miliard sto milionów ton. I tam jest miejsce wszędzie na ten koks, na ten węgiel koksowy, który jest naprawdę o najwyższych parametrach użyteczności technologicznej. I jeszcze jedna uwaga.

Jastrzębska Spółka Węglowa z nazwy węglowa, ale tak dokładnie, To prawie nie wydobywa węgla energetycznego, czyli innymi słowy ten węgiel, który tam się wydobywa, ten węgiel koksowy nie ma żadnego, dokładnie żadnego znaczenia dla dostatku energetycznego, bezpieczeństwa energetycznego państwa polskiego, bo on jest po prostu energetycznie bezużyteczny. Tak jest, a tu jedna czwarta wydobycia to tylko ten węgiel energetyczny. Dobrze, podkreśla Pan, że mamy taki czas, kiedy przemysł stalowy europejski może odżyć. No warto tu jeszcze chyba dodać, że Unia Europejska wprowadza też takie instrumenty, które, mechanizmy, które nakładają na stal sprowadzaną spoza Unii, co było znaczącym Znaczącym czynnikiem osłabiającym tą europejską produkcję nakłada mechanizmy, w tym opłaty emisyjne, prawda, które powodują, że ten import się zmniejsza, prawda?

Tak, ale jednocześnie, ale proszę, niech pan pozwoli i to jest dobry moment, żebym to uzupełnił. Nakłada podatek z tytułu emisji dwutlenku węgla w czasie produkcji na towary importowane spoza Unii Europejskiej, a jednocześnie, a jednocześnie Wprowadza proszę pana zabójczy, powtarzam zabójczy dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej podatek z tytułu emisji metanu przy wydobyciu węgla. Ten podatek wchodzi w dwóch etapach, w roku 2027 i w roku 2029. Skala tego podatku uczyni węgiel wydobywany w Jastrzębskiej Spółce Węglowej zupełnie Bez szans na zbyt w UE.

Koszty wydobycia węgla koksowego wzrosną o prawie 30%. I to w sytuacji, paradoksalnie, kiedy ta sama UE nazwała węgiel koksowy Produktem strategicznym dla gospodarki Unii Europejskiej. Wie Pan, tu każdy ruch się wyklucza. To wszystko świadczy o tym, że poruszamy się właściwie po omacku, likwidując swoje fantastyczne aktywo. Jeszcze jedno zdanie Panu pozwolę powiem. Jeżeli by Jastrzębska Spółka Węglowa przestała być podmiotem żywym, czyli funkcjonującym, to bezużytecznie stają się cztery nowoczesne koksownie w Polsce, a łącznie ich posiadamy sześć. I bezudetektyczne staje się 5 kopalń w Polsce, nowoczesnych kopalń, z których łącznie w Polsce mamy 17.

No wie pan, dramat gospodarczy na skutek braku wizji. Ale nie ma nadziei na to, że te rozwiązania dotyczące emisji metanu zostaną zmienione, no bo z tego co pan mówi, to rzeczywiście wygląda, no wyziera taki zupełnie niespójny obraz. Panie redaktorze, one zostały uchwalone dwa lata temu i wszyscy polscy europarlamentarzyści chwalili się, że je uchwalono, ale ze zwłoką o jeden rok. Karę dożywocia dla dziewięćdziesięciolatka zamienił na karę śmierci. No, przepraszam za drastyczny przykład, ale to nie ma żadnego znaczenia. Na chwilę odchodząc od głównego tematu naszej rozmowy, czyli losu Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Skąd Unia Europejska ten węgiel koksowy dla przemysłu hutniczego ma brać, jeśli JSW dostarcza jedną czwartą zapotrzebowania pokrywa?

Panie redaktorze, światowe wydobycie węgla kamiennego w ogóle w świecie w tym roku przekroczy 8,7 miliarda ton. 8,7 miliarda ton. W obrocie światowym, na rynkach światowych jest miliard 400 milionów ton. A wydobycie węgla w Jastrzębskiej Spółce Węglowej to jest tylko 13 milionów ton. No tak, ale tego kupującego, prawda? I ten węgiel można wszędzie kupić. Najbliżej Polski węgiel koksowy wydobywany jest jeszcze w Europie, w Kazachstanie. Bo w Europie już nikt nie wydobywa węgla, w Unii Europejskiej nikt nie wydobywa węgla kamiennego, a koksowy jeszcze do stycznia wydobywano w Czechach, ale też już skończyli.

Więc odpowiadając na Pańskie pytanie, skąd go wziąć? Kupić w Kazachstanie. Jadkoś zastanawiamy, jaki cel ma szeroko reklamowane sprowadzanie produkcji ważnej dla przemysłu zbrojeniowego do Europy, skoro surowiec do tej produkcji i tak trzeba by sprowadzać z Kazachstanu. No nie ma sensu. Jak tak jest. Dobrze, wracając do Jastrzębskiej Spółki Węglowej, skoro tutaj mamy jasny obraz, czy Pana zdaniem te pieniądze wydane na te odprawy lepiej byłoby wydać na podtrzymanie działalności Jastrzębskiej Spółki Węglowej, tak żeby mogła, no, mieć przyszłość, że tak powiem, w mniej czarnych barwach rysowaną? Panie redaktorze, ta spółka i tak otrzymuje olbrzymie pieniądze, bo po pierwsze ta spółka dostała pieniądze z Agencji Rozwoju Przemysłu za to, że sprzedała do tej agencji, mówię agencji państwowej, dwa istotne dla swoich aktywów podmioty, Przedsiębiorstwo Budowy Szybów i Zakład Remontowy.

Po drugie, niedawno rząd uchwalił możliwość udzielenia poprzez Agencję Rozwoju Przemysłu pożyczki dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej na to, żeby się, no mówiąc na skróty, jakoś zmodernizowała, ale nie w zakresie technologicznym, bo to jest naprawdę nowoczesna firma, proszę pana, tylko żeby się zreformowała. A zapewniam pana, że tam jest co reformować. Ja akurat nigdy nie pracowałem w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, ale wybudowałem kopalnię budyń, która jest częścią Jastrzębskiej Spółki Węglowej i wiem chociażby na tym przykładzie, że jest co reformować. Tam mamy dzisiaj skutek potężnego rozdźwięku pomiędzy kosztami wydobycia, a proszę Pana wydajnością.

Proszę zwrócić uwagę, że dwa lata temu, trzy lata temu, kiedy tą spółką zarządzali sami związkowcy i politycy, proszę Pana, wydajność tam spadła o 30%, a koszty wzrosły o 60%. Do tego nie wytrzyma żadna firma. Do tego jeszcze Skarb Państwa. Wtedy, kiedy była olbrzymia koniunktura na węgiel z tytułu rozpoczęcia wojny na Ukrainie i ceny węgla koksowego szybowały do kwoty 450 dolarów za tonę, Obalczył tą spółkę jedyną, jedynym przypadkiem w historii polskiego przemysłu, tak zwanym jednorazowym podatkiem z tytułu ponad, znaczy nadzwyczajnych wynagrodzeń w płacie miliarda czterdziestu milionów złotych. Nikt takiego podatku nie zapłacił z tytułu koniunktury.

Ja rozumiem, że można podatek płacić Z tytułu przychodów, z tytułu uzyskania wyniku, państwo ma narzędzia w postaci dywidendy, no ale tu wymyślono taki jeden przypadek, żeby jeszcze ten milion trzysta zdać. I tego po prostu generalnie dzisiaj wszystkiego brakuje, już mówiąc o tym, że zaciągnięto jeszcze kredyt, Na milion czterysta milionów złotych konsorcjum, które dzisiaj zażądało, ażeby ten kredyt został zagwarantowany wokół małnego wyniku finansowego, bo przypomnę jest strata, majątkiem na aktywach Jastrzębskiej Spółki Węglowej i właśnie w ten sposób została niejako postawiona w zastaw kopalnia węgla kamiennego Budryk. No i część kopalni Piówek, czyli kopalnia Borynia.

Trzy lata temu ta spółka miała olbrzymi zysk. Odżywi zysk wynikający z właśnie tych cen węgla, które wystrzeliły o 250-300% po wybuchu wojny w Ukrainie. I wszystkim się wydawało, że tak będzie zawsze. Nie, nie jest zawsze. Bo kiedyś koniunktura się skończyła, ceny węgli spadły o co najmniej 70%. Wróciliśmy do rzeczywistości i w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, która ma najwyższy stopień metanu w Polsce, pracuje na największych głębokościach w Polsce, przypomnę kopalnia Budzyń, która jest poziom 1290, wie Pan, musi się borykać z tymi trudnościami, z których potrafi wyjść tylko jedną metodą.

Wie pan, no to naprawdę nic nie zmienia, niczego nie daje, to tylko odracza katastrofę. Ja panu powiem zupełnie szczerze, wie pan, ta frywolność w stosunku do Jastrzębskiej Spółki Węglowej może się bierze z dwóch okoliczności. Pierwszy to taki, że ten węgiel nie ma żadnego znaczenia dla celów energetycznych, a węgiel koksowy można kupić w całym świecie. Natomiast zapomina się o tym, że jest to 30 tysięcy miejsc pracy w samej spółce, które odtwarzają w otoczeniu około 100 tysięcy następnych i gdyby ten podmiot przestał funkcjonować, no byłby to dramat gospodarczy dla gospodarki śląska. Ale proszę pana, proszę mi wierzyć, ten potencjał, który tam jeszcze jest, I gwarantuje to, że z tego problemu i z tego kłopotu można wyjść.

No tyle z tego, że trzeba zacząć na ten temat poważnie rozmawiać i to nie w radiu, ale z decydentami. Zauważał Jerzy Markowski, były wiceminister gospodarki w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza. Rozmawialiśmy o odprawach dla górników w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, no i szerzej o sytuacji w tej spółce i w ogóle o branży węgla koksującego, który jest bardzo ważny dla produkcji hutniczej, która z kolei jest teraz bardzo ważna dla produkcji zbrojeniowej. Bardzo dziękujemy za tę opinię. Pozdrawiam. Dziękuję.