Raport o stanie świata - 22 listopada 2025

Na Słowacji kredowa rewolucja. Protest ucznia z Popradu przed rocznicą aksamitnej rewolucji stał się zarzewiem antyrządowych wystąpień. Dlaczego Słowacy nie lubią premiera Fico? Prezydent Załęski zapowiada negocjacje z Donaldem Trumpem w sprawie planu zakończenia wojny w Ukrainie, jaki Amerykanie uzgodnili z Kremlem. Od wielu miesięcy rosyjskie drony i pociski manewrujące uderzają w cele na terytorium całego kraju, w tym na infrastrukturę krytyczną i obiekty cywilne. Jaki jest cel rosyjskiej kampanii dronowej? Prezydent Trump podpisał przyjętą przez obie izby kongresu ustawę nakazującą ujawnienie rządowych dokumentów dotyczących działalności przestępcy seksualnego i pedofila Jeffrey'a Epsteina. Dlaczego Trump zmienił zdanie w tej sprawie i czy rzeczywiście dojdzie do ujawnienia dokumentów?

Za wiele ze strzeleń dronów odpowiadają mobilne jednostki mierzące do nich nawet ze zwykłych karabinów. Dla Raportu o stanie świata Marcin Żyła. Prezydent Trump podpisał przyjętą przez obie izby kongresu ustawę nakazującą ujawnienie rządowych dokumentów dotyczących działalności przestępcy seksualnego i pedofila Jeffrey'a Epsteina. Trump dokonał w ostatni weekend znaczącej zmiany wobec tej sprawy, godząc się na ujawnienie dokumentów. Pod presją rodzin ofiar Epsteina i członków własnej partii akta sprawy muszą zostać udostępnione dla opinii publicznej przez prokurator Pam Bondi w ciągu 30 dni.

Wyjątek mają stanowić dokumenty związane ze sprawami, wokół których toczy się dochodzenie, co dla sceptyków jest sygnałem, że nie wszystkie dokumenty tej głośnej sprawy zostaną ujawnione. Gościem raportu jest dr Marcin Fatalski, amerykanista z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Witam cię, dzień dobry. Dzień dobry. Rodzina jednej Zofia Repstina, Virginia Dufresne, która zresztą popełniła samobójstwo w tym roku, mówi, że to jest wydarzenie o znaczeniu fundamentalnym. Czy tak jest rzeczywiście? Jeżeli tak, to dla kogo to będzie fundamentalne? Jest fundamentalne w tym sensie, że dokonuje się przełom, gdyż zaczyna się proces ujawniania tych dokumentów, pytanie rzeczywiście, czy ta rzecz przyniesie tyle, ile ludzie sobie po niej obiecują.

I teraz zależy właśnie, co kto sobie obiecuje. Pierwsza sprawa to oczywiście ofiary Epsteina i tej szajki, czy grupy ludzi, którzy korzystali z jego usług, tudzież przysług. Pytanie, czy doczekają się sprawiedliwości, sprawiedliwości rozumianej jako rozliczenie tych, którzy pozostawali w związku z tym przestępcą i którzy pozostają właśnie poza ich przekonaniu odpowiedzialnością, to znaczy nie ponieśli żadnej odpowiedzialności. Druga sprawa to jest kwestia polityczna i tutaj można by się odwołać do słów jednej właśnie z osób, które przyszły na kapitol, no bo pamiętajmy, że te wydarzenia mają dramatyczny charakter. Tam przychodzą do kongresu ludzie, którzy demonstrowali, domagając się właśnie przyjęcia tego rodzaju uchwały.

W tym sensie także, że pozwalają sobie na rzeczy, które po pierwsze są karalne, po drugie obrzydliwe moralnie, a za które nie ponoszą żadnej odpowiedzialności. Trump, który się... przeciwstawiał temu, znalazł się w dość kłopotliwej sytuacji, dlatego że tuż nie tylko oczekiwania opinii publicznej wchodziły w grę, ale także tych przedstawicieli ruchu MAGA, którzy byli na kapitolu i którzy wchodzili z nim w spór. To jest ciekawe zjawisko i warto bym się przyjrzeć, dlatego że mówi się o tym, iż prezydent zdominował partię republikańską. Prawda. Święta prawda. Tylko nagle się okazuje, że jest taka część partii republikańskiej, która może nie jest większością w tej partii na kapitolu, ale która mówi wyraźnie, my nie będziemy szli tą ścieżką, w której ta kwestia jest jakby kalkulowana, prawda, bo tam argumenty, czy to speakera Izby Reprezentantów, czy prezydenta Trumpa były tego rodzaju, że ujawnienie tych dokumentów nie zabezpiecza praw tych, którzy mogliby paść ofiarą niesłusznych oskarżeń, że może pojawić nazwisko, które po prostu pojawi się w tych dokumentach, aktach, jakie można by nazywać Epstina.

Myślę, że większość Amerykanów ma świadomość tego, że... Nie jest to idealny ojciec rodziny ani mąż, natomiast uważano, że to co robił Trump mieściło się w jakimś, powiedzmy, korytarzu zachowań, które można sobie wyobrazić, jeżeli chodzi o styl życia takiego playboya milionera. Natomiast sprawa Epstina mieści się w kategoriach skandalu, rozumianego jako obraza moralności publicznej. I teraz rzecz polega właśnie na tym, że ci, którzy by mu wybaczyli to zabójstwo na ZUW, odwołam się do tej metafory zabójstwa na Piątej Alei, nie wybaczyliby mu sytuacji, w której on się nie rozlicza z czymś, co uważają za trzątek tej odnowy Ameryki.

których wskazywano by na Trumpa jako osobę, która korzystała z usług kobiet Jeffrey'a Epsteina, nazwijmy to w ten sposób, że te dokumenty po prostu nie zostaną ujawnione? Ja myślę, że nie zostaną ujawnione w tym sensie. Po pierwsze nie wiemy, czy on rzeczywiście dopuścił się czegoś, co mogłoby go skompromitować w sposób doszczętny. Przyznajmy jednak, powiedziawszy to wszystko, co powiedzieliśmy wcześniej o takiej potrzebie odnowy moralnej, że Donald Trump może mieć zdolność do kontrolowania dyskusji wokół tego, choćby poprzez fakt, że sam kazał rozpocząć znów dochodzenie w sprawie Epstina, co sprawia, że część dokumentów może pozostać pod klauzulą tajności do dyspozycji wielkiej ławy przysięgłych, FBI, sądu i tak dalej, prokuratury i tak dalej. Innymi słowy...

Więc myślę, że cała ta koncepcja, czy cała ta sprawa w tej chwili jest w ten sposób rozgrywana przez Biały Dom, przez prezydenta i jego ludzi. aby nie dopuścić do eksplozji. Ja myślę jeszcze jedną rzecz, nie wiem, czy to spekuluje trochę, ale może jest trochę tak, że patrząc na Trumpa, jako na człowieka, który jest liderem amerykańskiego, bo nazwijmy to umownie, przez wszystkie zastrzeżenia wobec terminu, którego użyje populizmu, jest jednocześnie przedstawicielem elit. I myślę, że on uważa, iż taka destrukcja, która by... No bo ta sprawa Epstina, ona ma dużą moc rażenia. Tam przecież pojawiają się różne osoby.

Ale dla jego ruchu politycznego, czy z jego perspektywy, utrata wiarygodności akurat w tym wymiarze, powiązanie go z tą sprawą, podważałoby jego reputację, a on chce teraz już przecież przejść do historii, prawda? Niektórzy twierdzą nawet z jego otoczenia, że on myśli o trzeciej kadencji, to już byłaby temat na odrębną dyskusję, czy to w ogóle jest możliwe. Ale mogą myśleć o różnych rzeczach. Wiemy, że to jest polityk, który się nie ogranicza w swoich koncepcjach. Jeśli tak, czy on myśli o trzeciej kadencji, czy on myśli o przejściu do historii, to nie chciałby, żeby sprawa Epstina za nim się ciągnęła. Tak jak to powiedzieli zresztą ci ludzie, którzy przyszli demonstrować na kapitolu do tych republikanów, którzy tam próbowali oponować. Pamiętajcie, przed wami jest kariera, a ta decyzja, którą teraz będziecie podejmowali, będzie się za wami ciągnęła.

Więc on nie chce, żeby się Epstin za nim ciągnął. Chciałem jeszcze na koniec spytać Cię o coś zupełnie innego, mianowicie o ten rosyjsko-amerykański plan dla Ukrainy. Mówiliśmy wcześniej w programie o jego szczegółach. Trump wie, że Zeleński nie może przyjąć takich warunków. Wszyscy to wiedzą. Więc o co chodzi? Czym ten plan jest dla Trumpa? Ja myślę, że ten plan jest punktem wyjścia być może do dalszych negocjacji. Nadal obstaję przy tezie, że bez zgody Europejczyków, mam na myśli państwa europejskie, tej koalicji chętnych, głównie mocarstwa, Niemcy, Francję, Wielką Brytanię, Włochy, Ukraina się nie ugnie. Myślę, że ten plan jest punktem wyjścia do tego, żeby wynegocjować jakiś rodzaj pokoju.