Św. Hildegarda na Biennale w Wenecji
Tegoroczne Biennale w Wenecji jest wyjątkowe - watykański namiot poświęcony został św. Hildegardzie z Bingen. Jak to się stało? Dlaczego Watykan tak bardzo podkreśla wyjątkowość średniowiecznej Mniszki?Rozmowa z ks. Prof. Wieslawem Hudkiem.
Medycyna Hildegardy z Bingen. Elżbieta Ruman, zapraszam. Witam, witam, witam, witam serdecznie. Ogromnie się cieszę, że mogę być dzisiaj z Państwem, że wracam, że wróciłam szczęśliwie zza oceanu i znowu na polskiej ziemi i znowu w ulubionym, fantastycznym Radio Wnet. Dobry wieczór. Nazywam się Elżbieta Ruman i jestem tutaj z wami, bo rozmawiamy o Hildegardzie Zbingen, o jej dziele, o jej niezwykłych, mistycznych wizjach i o współczesnym świecie Hildegardy Zbingen, który jest bardzo, bardzo, bardzo ciekawy.
Ostatnie dwa tygodnie miałam wielką przyjemność gościć w Stanach Zjednoczonych, które pragną Hildegardy, pragną tak bardzo i tej wiedzy i tych dzieł Hildegardy, które nagle odkrywają nowe przestrzenie, pokazują nowe spojrzenie na otoczenie, na świat, na człowieka. i na to, co jest z człowiekiem powiązane, na całą naturę. To była wielka przyjemność dla mnie, spotykanie się z Polonią w kilku różnych ośrodkach i w Nowym Jorku i w okolicach tego wspaniałego miasta. Tym bardziej, że wiele osób, były to osoby już znajome, osoby, które przybywają do nas do Polski, które bywają na konferencjach, spotkaniach, postach i które słuchają Radia Wnet.
A więc pozdrawiam serdecznie. bo wszyscy zaproszeni do Radia Wnet obiecywali, że będą z nami na łączach i będą z nami w czasie środowych audycji. A więc pozdrawiam wszystkich i w Polsce, i w Stanach Zjednoczonych, którzy podążają za nami, z nami, razem ze mną, z moimi gośćmi szlakiem Hildegardy z Bingen dzisiaj. Jesteśmy tutaj, jesteśmy w Polsce, ale jednocześnie zrobimy mały wyskok na południe, ponieważ Biennale Sztuki w Wenecji to pierwszy raz miejsce, w którym pojawia się Hildegarda Zbingen, tak zwany namiot Hildegardy Zbingen, tworzony przez Watykan z kuratorem watykańskim.
No niesłychane, wspaniałe, całkowicie nowe i o tym, Już za chwilę będę rozmawiać z Kjendzem, profesorem, znawcą dzieł Hildegardy, a później świat, otoczenie, natura, to co wyrasta nam tutaj dzisiaj niemal na naszych oczach dotykalnie, czyli nasz wspaniały, cudowny pion, który Hildegarda właśnie w maju radzi zbierać, wyciskać, przetwarzać. Jak i dlaczego? O tym z panią dr Małgosią Stępińską i panią Kariną Kąpała, która jest praktykiem i znawczynią tych różnych hildegardowych rzeczywistości. A więc proszę Państwa, Bądźcie Państwo z nami. Za chwilę Wenecja, Biennale Sztuki i namiot, batykański namiot poświęcony Hildegardzie Zbingen w rozmowie z księdzem profesorem Wiesławem Chudakiem, który mam nadzieję za chwilę już będzie z nami.
A teraz Grechuta i dni, których nie znamy. To jest czas na Hildegardę Zbingen i tak właśnie uznał Watykan i Kongregacja ds. Kultury, ponieważ na Biennale Sztuki w Wenecji pojawił się watykański namiot poświęcony Hildegardzie Zbingen. Wydarzenie zaskakujące, wydarzenie niezwykłe, szczególnie dla nas hildegardowych ludzi. 61. Biennale Sztuki w Wenecji, które rozpocznie się 9 maja, a więc już tuż, tuż. Tam stolica apostolska bierze udział w tym wydarzeniu z własnym pawilonem poświęconym Hildegardzie z Bingen.
Tak, tak się składa, że w tym roku Festiwal Twórczości Religijnej, który w międzyczasie się umiędzynarodowił, będzie miał swoją 20. jubileuszową edycję, a od 13 lat w ramach tego festiwalu odbywają się też konferencje naukowe wokół św. Hildegardy z Bingen, no bo był taki moment, w moim życiu, że bardzo mi zależało na tym, aby publiczność festiwalowa, no i w ogóle taka szeroka grupa odbiorców mogła spotkać się, zetknąć z osobą, z twórczością świętej Hildegardesdingen. I tak opatrznościowo się też to złożyło, że to moje pragnienie urodziło się niejako w tym czasie, czy wręcz w tym roku, pamiętnym roku 2012,
kiedy papież Benedykt XVI ogłosił Hildegardę Zbingen czwartą kobietą z tytułem doktor kościoła. Przypomnę, te trzy pozostałe to dwie Teresy, Teresa Sawilla i Teresa od dzieciątka Jezus, no i święta Katarzyna Sieneńska, Hildegarda jak do tej pory jest czwartą kobietą w tym gronie. Co oznacza ten tytuł? Że w dziele czy w dziełach Hildegardy nie ma cienia błędu, że jest to czysta nauka Kościoła, tym więcej warto ją poznawać i po prostu według niej żyć. Jednocześnie dostrzeżono w tym wielkim dziele Hildegardy coś unikalnego, coś wyjątkowego, co ona daje współczesnemu Kościołowi i współczesnym ludziom.
I dlatego też jest to niezwykłe odkrycie i odkrywanie właściwie niesłychanie ciekawej, wybitnej kobiety średniowiecza. Ja mam pytanie. Księże profesorze, to ksiądz szepnął tam na Watykanie, żeby Hildegardy do tego namiotu w Wenecji? No to pytanie jest takie bardzo urocze i bardzo miłe dla mnie. Nie mam takich mocy sprawczych, natomiast jest to spełnienie jednego z moich wielkich marzeń, żeby właśnie Tak jak czynił to papież Benedykt XVI, tak widzę jego następca Leon XIV też idzie w tym kierunku.
Zresztą ten kapitalny tryptyk, który jest tą największą spuścizną Hildegardy, czyli z CIVIAS potem było Liber Vitae Meritorum i Liber Divinorum Operum, to jest taki dorobek, dwunastowiecznego kościoła, który niewystarczająco ciągle jest jeszcze znany, spenetrowany i warto, żeby na różne sposoby, jakie tylko istnieją, chociażby poprzez to Biennale w Wenecji, ale też takie konferencje naukowe, Zresztą moje odczucie jest następujące. Czemu Hildegarda bije w tej chwili rekordy popularności?
A później nastąpiło jakieś tąpnięcie, no i wszyscy trzej zwróciliście się do tradycji, do muzyki religijnej, a pan wręcz do liturgicznej. I wtedy killer tak popatrzył na mnie, uśmiechnął się i tym swoim niskim głosem mówi tak, proszę księdza, jak człowiek jest młody, to jest głupi. A religia, wiara przenosi wartości uniwersalne, ponadczasowe. I teraz przechodząc do Hildegardy, ja myślę, że cywilizacja w ogólności, a jednostki w szczególności,
doszły do jakiegoś muru egzystencjalnego. I świat naznaczony takim wysokim konsumizmem, materializmem, już dalej nie może konsumować, nie myśląc o tym, co duchowe, co pozamaterialne, co jest prawdziwą wartością. I dlatego Hildegarda przynosi cały system wartości. Ona pokazuje... To, co jest sensem, korzeniem życia i dlatego tak wiele osób, a ja się szczególnie cieszę również młodych, w niej znajduje drogę do powrotu do Boga, do szczęścia, do harmonii z samym sobą, ze światem.
z roślinami, ze zwierzętami, z całą naturą. To jest po prostu taki holistyczny program, który Hildegarda nam zostawiła. A muzyka w tym programie zajmuje pozycję szczególną. pozycję szczególną i pozycja szczególna muzyki, a nawet ciszy pod egidą Hildegardy z Bingen, to są jedne z założeń tego pawilonu watykańskiego, a właściwie dwóch miejsc, w których niezwykłe dzieła Hildegardy będą przedstawiane przez współczesnych artystów. I Hans Obrist, kurator watykański, kurator tej wystawy, W wywiadzie dla Vatican News powiedział coś takiego.
W dzisiejszych czasach, gdy jest tak wiele podziałów, tak wiele rozłamów, tak wiele wojen, ważne jest dla nas, aby na nowo zdefiniować wspólnotę. Musimy łączyć ludzi, musimy łączyć dyscypliny, musimy łączyć dziedziny. Dzisiaj chodzi o to, żeby tworzyć konstelację i wierzę, że możemy się tego nauczyć właśnie od Hildegardy, tak mówi Obrist, podkreślając tą niezwykłą różnorodność Hildegardy, która łączy ludzi. Medycynę naturalną z wizjami, która komponuje, która pisze, która też pisała listy, które, jak to Obrist mówi, że w zasadzie Hildegarda podtrzymywała globalną rozmowę przekraczającą granicę XII wieku.
Więc wspaniałe spojrzenie na Hildegardę. Tak, tak. Moje ulubione określenie tej niezwykłej kobiety to renesansowa niewiasta epoki średniowiecza. Zawsze kiedy mam jakieś przedłożenie do grupy, o której wiem, że albo ma nikłe pojęcia, albo żadne, o Hildegardzie, to mówię, że dużo łatwiej wymienić te dyscypliny, którymi się nie zajmowała aniżeli precyzyjnie określić to wszystko, co ją interesowało. Sama o sobie mówiła Femina Inducta, czyli kobieta niewykształcona czy nieuczona, natomiast doskonale wiemy, że
Jedna jest tylko recytowana, to jest rola Diabolusa. Diabeł, oczywiście to wiązało się z teologią muzyki, którą w swoich dziełach podawała Hildegarda. Ona twierdziła, że cały wszechświat, kosmos, To jest jedna wielka harmonia, natomiast jedyne miejsce, gdzie nie ma muzyki, to jest piekło. I szatan nie potrafi śpiewać, on tylko skrzeczy, ryczy, wrzeszczy, ujada. Dlatego w tym Ordo Virtutum Hildegarda swoim siostrom pokazała, codzienny dramat duszy, bo główną bohaterką tego dramatu jest anima hominis, dusza ludzka, która właśnie z jednej strony jest bombardowana przez pokusy szatańskie, a z drugiej strony jest przez te ordo virtutum, ten porządek, cnót, zachęcana do tego, żeby słuchać woli Bożej.
To jest po prostu nasza codzienność, kiedy człowiek staje pomiędzy takimi wyborami, że na przykład uśmiechnąć się do sąsiada albo udać, że się go nie widzi i pokazać mu szlachetną część ciała. To jest ta sytuacja, kiedy możesz komuś wybaczyć albo zacietrzewić się w gniewie i nie podać ręki. I takich dualizmów można by wymieniać bardzo, bardzo wiele. Inny przykład tego pedagogicznego oddziaływania muzyki czy kompozycji Hildegardy to była sekwencja Maryjna Avegeneroza, którą napisała dla swoich współsióstr, aby ze śpiewem na ustach spacerowały po wirydarzu,
Proszę zdradzić, co to był za zespół, który śpiewa tak pięknie Hildegardę i gdzie to było, ten mały, piękny, drewniany kościółek? Tak, dokładnie, dobrze pani zapamiętała. Mamy w naszym dekanacie gorzyckim, to jest dekanat przylegający do granicy czeskiej, taką perełkę późnego średniowiecza, to jest szesnastowieczny drewniany kościółek pod wezwaniem wszystkich świętych i tam właśnie był koncert kameralnego składu Flores Rosarum. To jest zespół specjalizujący się właśnie w śpiewach hildegardowych, założony przez Włoszkę, panią profesor Suzy Ferfolię.
Ona jest w tej chwili pracownikiem naukowym Uniwersytetu Papieskiego w Krakowie. I tak się zdarzyło, że poznaliśmy się rok przed tym wielkim faktem, o którym już wspominałem, ustanowieniu przez papieża Benedykta XVI Hildegardy doktorem kościoła, a wtedy na festiwalu był rok zieleńskiego i Suzy przyjechała z zespołem Kolegium Zieleński z Krakowa, była akompaniatorką I dopiero po zakończeniu festiwalu przeczytałem bardzo wnikliwie jej biogram i znalazłem tam jedno maleńkie zdanie, że specjalizuje się w śpiewach świętej Hildegardy.
No więc wziąłem telefon, zadzwoniłem i mówię... Słuchaj, no ja marzę o tym, żeby Polska doczekała się wykonania, w pełni wykonania Ordo Virtutum. No i wspólnymi siłami zaprosiliśmy też do współpracy osoby ze Szwajcarii, z Francji. Jedna członkini zespołu Flores Rosarum była wówczas Meksykanką. Więc to było naprawdę wielkie przedsięwzięcie, wielkie wydarzenie. Kościół pękał w trwach. No a ja mam taką osobistą satysfakcję, że Ten koncert, ten wieczór uwieczniła Telewizja Trwam i z tego, co wiem, systematycznie to nagranie jest powtarzane, odtwarzane i częstokroć telewidzowie mają szansę i zobaczyć, i usłyszeć ten cud fenomenu muzyki świętej Hildegardy Spingen.
Piękne wydarzenie, piękna historia i mam nadzieję, że przy kolejnym festiwalu, jeżeli będą wykonywane utwory Hildegardy, to ksiądz profesor Radio Wnet zaprosi. Przyjedziemy i będziemy nagrywać na falach eteru. udostępniać te przepiękne utwory, bo niewiele mamy takich dobrych nagrań. Ja prosiłam kolegę realizatora, którym dzisiaj jest Szymon Christianus, pozdrawiamy Szymona, żeby przygotował pieśń, którąś z pieśni Hildegardy, które mamy gdzieś w naszej bazie, ale wykonanie takie, jakie słyszałam właśnie tam w czasie festiwalu organizowanego przez księdza, no to było wykonanie przepiękne i takie by nam się na pewno przydało.
w bazie przydało, żeby te pieśni Hildegardy mogły brzmieć dlatego, że wracam do Wenecji, jeszcze jeden skok do Wenecji. Ucho jest okiem duszy. Taki jest tytuł, taki tytuł nadał pawilonowi beneckiemu pisarz i filmowiec niemiecki Aleksander Kluge. On właśnie stworzył taką monumentalną instalację filmów i obrazów dla pawilonu Hildegardowego. Dwanaście stanowisk, trzy pomieszczenia. No i nadał taki tytuł. Ucho jest okiem duszy. Kiedy przeczytałam tak na początku, rzucając okiem na informacje watykańskie, mówię, co za dziwny tytuł.
No przecież Hildegarda na pewno nigdy tak nie powiedziała, nie napisała, że ucho jest okiem duszy. A tymczasem jest to już gdzieś tam przetrawione przez przeżycia i spojrzenie współczesnego twórcy, który wymyślił nazwę, zaprojektował pawilon i zmarł. Także Aleksander Kluge... Zmarł w ubiegłym roku, a więc jego pracę można oglądać w czasie tego Biennale w tym hildegardowym namiocie w kompleksie Santa Maria Auxiliatrice w Castello. I to jest jedno z miejsc, bo są takie dwa miejsca, w których w Wenecji można te cuda hildegardowe oglądać w wykonaniu właśnie współczesnych
artystów, ale to zdanie, ucho jest okiem duszy, tak się zaczęłam zastanawiać nad tym. No coś w tym jest, książę profesorze, ta muzyka, która mówimy, że odbieramy ją uchem, ale ona to jest taka muzyka, która trafia prosto do duszy. Tak, ja powiem, że mnie ten tytuł absolutnie nie dziwi, nie zaskakuje, bo on bardzo trafnie, w bardzo pojemny, oszczędny sposób pokazuje fenomen Hildegardy, jej dzieła, właśnie tej holistycznej wizji świata, człowieka, Pana Boga, natury, całej rzeczywistości, która nas otacza.
No a jeśli chodzi o muzykę, no to to jest niezwykle wymagająca strefa, jeśli chodzi o wykonawców, wokalistów, bo powiedzmy tak obrazowo, jeżeli przeciętnie, współcześnie śpiewy, które my wykonujemy w kościele obejmują jedną oktawę, czyli to jest odległość ośmiu dźwięków, no to kompozycje świętej Hildegardy często sięgają trzech, a nawet trzech i pół oktawy. To naprawdę jest niezwykle wymagające dla dla śpiewaczek, śpiewaków. Stąd Hildegarda wymaga od tych, którzy mają wykonywać jej pieśni szczególnych umiejętności.
A ja korzystając z tego, że został wywołany temat utworów festiwalu, chciałbym bardzo serdecznie zaprosić radiosłuchaczy na 20. edycję festiwalu, inauguracja 7 sierpnia w Kościele Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach, a 19 września, czyli dwa dni po liturgicznym wspomnieniu św. Hildegardy, odbędzie się 13. konferencja naukowa jej poświęcona, ale dzisiaj nie będziemy się wdawali w szczegóły. Jeżeli jesteście Państwo w stanie zapamiętać bardzo prosty adres strony festiwalowej. To jest skrót od tych trzech słów FEA, FIDE DAMORE, FEA, myślnik sztuka.pl.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Elżbieta Ruman przedstawia gościa, profesora Wiesława Chudeka, który rozmawia o Hildegardzie z Bingen i jej znaczeniu w współczesnym świecie.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek opowiada o znaczeniu Hildegardy z Bingen w współczesnym świecie i jej wpływie na kulturę.
Ksiądz profesor opisuje watykański namiot na Biennale w Wenecji, poświęcony Hildegardzie z Bingen, i jego znaczenie dla współczesnego Kościoła.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek omawia rolę muzyki i wartości Hildegardy w jej dziełach i jej wpływ na współczesne społeczeństwo.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek opowiada o różnych dziedzinach, w których Hildegarda pracowała, i jej wykształcenie w kontekście XII wieku.
Ksiądz profesor opowiada o muzyce Hildegardy i wspomina o koncercie wykonanym przez zespół Flores Rosarum w Gorzowie Wlkp.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek opisuje monumentalną instalację filmową w Wenecji, stworzoną przez Aleksandra Kluge'a, poświęconą Hildegardzie.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek przedstawia festiwal Twórczości Religijnej i Festiwal Hildegardy, który ma miejsce w Gorzowie Wlkp.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek podziękowuje za rozmowę i zachęca słuchaczy do odwiedzenia strony festiwalowej.
Ksiądz profesor Wiesław Chudek i doktor Małgorzata Stępińska omawiają przykłady Hildegardowej muzyki i jej znaczenie.
Pani doktor Małgorzata Stępińska opowiada o przygotowaniu eliksiru pionowego według receptury Hildegardy Zbingen, w tym wyciskaniu soku z młodych pędów pionu i dodawaniu go do gotującego się wina z miódem pszczelego.
Pani doktor Małgorzata Stępińska podsumowuje korzyści z przygotowywanego eliksiru pionowego i rekomenduje go do użycia przez całe rok, aby utrzymać równowagę wewnętrzną.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Tegoroczne Biennale w Wenecji jest wyjątkowe - watykański namiot poświęcony został św. Hildegardzie z Bingen. Jak to się stało? Dlaczego Watykan tak bardzo podkreśla wyjątkowość średniowiecznej Mniszki?
Rozmowa z ks. Prof. Wieslawem Hudkiem.