Dzień Sybiraka. „To nie jest cyfra, to jest człowiek”

I to był hymn Sybiraków, a z nami na łączach dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru, pan Wojciech Śleszyński. Dzień dobry. Dzień dobry. Dziś chyba najważniejszy dzień dla państwa muzeum. Jakie są plany, czy jakieś obchody są organizowane dziś 17 września w muzeum? Najważniejszy dzień, myślę, że dla wszystkich Sybiraków, bo to Międzynarodowy Dzień Sybiraka, dla nas, dla Muzeum Pamięci Sybiru, najważniejszej placówki Mianowicie w całym świecie, która zajmuje się deportacjami sowieckimi na wschód, ale także carskimi. Także rocznica piąta, piąta otwarcia muzeum. Także setki tysięcy osób już przewinęły się przez Muzeum Pamięci Sybiru, które warto przypomnieć w 2024 roku było najlepszym muzeum w Europie.

Co nowego z tych dokumentów można się dowiedzieć? Czy to jest jakaś wiedza nowa, którą dzięki uzyskaniu dostępu do tych dokumentów pozyskaliśmy? Panie redaktorze, każde dokumenty poszerzają naszą wiedzę. Dzięki tym dokumentom w ogóle możemy więcej się dowiadywać. Bez tych dokumentów tak naprawdę nasza wiedza będzie stała, będziemy treptali, mówiąc kolokwialnie, w miejscu. Natomiast jaką wartością są te dokumenty? Każdy, niezależnie od tego, czy mieszka w Polsce, czy mieszka za granicą i jest potomkiem Sybiraków albo w ogóle interesuje się tym tematem, Dzięki wyszukiwarce, która współpracuje ze sztuczną inteligencją, niezależnie w jakim języku zadałby pytanie, ta wyszukiwarka w dokumentach pisanych cyrylicą po rosyjsku, wyszukuje odpowiednie fragmenty, które mogą potencjalnie go dotyczyć.

Czy my w 2026 roku możemy powiedzieć, ilu było Sybiraków i ile osób można takim mianem nazwać? Ilu osób to dotyczyło, te wywózki? Panie Rektorze, to wszystko zależy od tego, jak sprecyzujemy pytanie. Bo jeżeli mówimy o Sybirakach od końcówki XVII wieku, no to wiadomo, że jest trudno ustalić. Jeżeli Pan myśli o czterech największych deportacjach w latach 1940-1941, to dzisiaj możemy odpowiedzialnie operować liczbą, podkreślam, co najmniej 340 tysięcy. Podkreślam co najmniej, dlatego że nie mamy dostępu To nie znaczy, że to były wszystkie osoby represjonowane.

Czy jakaś jest cały czas relacja z tymi Sybirakami? którzy w 2026 roku jeszcze tutaj z nami są i te wspomnienia mają. Jak to wygląda? Panie redaktorze, szanowni państwo, my ślicznie współpracujemy ze Związkiem Sybiraków. Wspominałem wcześniej, że wczoraj w Sejmie RP otwieraliśmy portal i na tym otwarciu właśnie był prezes Główny Związku Sybiraków, który przyjechał specjalnie z Gdańska, pan Kordian Borejko. Dzisiaj nie wyobrażamy sobie, Że o 12 przed Muzeum Pamięci Sybiru nie będzie Sybiraków. Ale co jest ważne? Kontakt z Sybirakami jest dla nas najważniejszy. Ale my już współpracujemy z drugim, trzecim pokoleniem osób dotkniętych także tą traumą, dotkniętych także tym doświadczeniem, często rozrzuconych po całym świecie.

Zapraszam Państwa na stronę Muzeum Pamięci Sybiru, sybir.białysto.pl, gdzie mamy specjalny portal. Gdzie są relacje osób, zarówno samych Sybiraków, jak i drugiego i trzeciego pokolenia. Bo w tej chwili postpamięć, czyli tak jak zachowaliśmy tą pamięć w różnych częściach świata, zaczyna być równie istotna jak same wspomnienia Sybiraków. Nie możemy o tym zapomnieć. Ciągle musimy pracować i przede wszystkim naszym partnerom z innych krajów pokazywać to nasze doświadczenie. Jaki jest cel końcowy albo cel przyświecający ten najbliższy, który panu dyrektorowi przyświeca, jeśli chodzi o działalność muzeum?