27.08.2026 Radiowy Przewodnik Festiwalowy - Marta Wróblewska

I wiesz, ja to widzę, ja to widzę wszędzie. Ja to widzę, wiesz, w puszczy, która wysycha, Południowych gatunkach, które wchodzą do Polski, a wraz z nimi różne często niefajne rzeczy, jak nowe choroby, nowe pasożyty. Widzimy dramatyczny brak wody w wielu miejscach. To jest, wiesz, no teraz płynęłem Bugiem, to jest po prostu rzeka, która właściwie na swojej większości ma głębokość 20-30 cm w tej chwili. A to powoduje, że rośnie temperatura tej wody, więc będą wymierać i ryby, i mięczaki, i tak dalej, i tak dalej, i tak dalej. Więc my mamy bardzo, bardzo poważny problem. Do tego będziemy mieli i mamy ciągle związane ekstremalne zjawiska, bo to jest tak, że jednego dnia albo w jednej części kraju możemy mieć potworne upały, a w drugiej części możemy mieć wichury i kataklizmy. I ja uważam, że jako ludzkość w ogóle stoimy przed najpoważniejszym wyzwaniem w naszej historii, bo to jak nasza cywilizacja powstała,

Właściwie może nie jako ludzkość, bo ludzkość może jakoś przetrwa na zasadzie jakiegoś Mad Maxa, ale nasza cywilizacja powstała w bardzo, bardzo określonych warunkach. To jest holocen, to jest bardzo stabilny klimat, bardzo stabilne warunki przyrodnicze. To pozwoliło nam produkować żywność. Nadprodukcja żywności pozwoliła nam to, że zamiast być wszyscy łowcami, zbieraczami, teraz Jesteśmy dziennikarzami, ktoś jest lekarzem, ktoś jest policjantem, ktoś jest strażakiem, ktoś jest pisarzem, ktoś jest piekarzem, więc jakby to jest potworne zagrożenie cywilizacyjne, też takie pełzające i też z historii wiemy, że nawet bardzo niewielkie wahnięcia klimatyczne mogą napędzać różne procesy polityczne i to jest to, czego ja się tak naprawdę najbardziej boję. Że na przykład ciągła susza może w końcu spowodować wzrost cen żywności, inflację i dojście ruchów populistycznych do władzy, rozpad Unii Europejskiej.

No właśnie, z tym rozpadem Unii Europejskiej często o tym rozmawiamy i często o tym słyszymy. Znaczy słuchaj, Unia Europejska, cokolwiek byśmy o tym nie mówili, jest najlepszym miejscem do życia na tej planecie, najbardziej poukładanym, najbardziej sensownym. Te wszystkie regulacje, o których tak wszyscy się tam psioczą, no to są de facto rzeczy, które chronią słabszych. No ja w życiu nie chciałbym mieszkać w Ameryce. Ameryka już powoli odkrywa, to jest też bardzo ciekawe, że w tej chwili tego jeszcze nie widać w Europie, ale w Ameryce się pojawia coraz większy ruch na rzecz właśnie walki z bogaczami, walki z miliarderami, wręcz przeciwnie, nie deregulowania, tylko regulowania tego wszystkiego i myślę, że to do nas dojdzie. My jesteśmy w Europie w komfortowej bardzo sytuacji jeszcze wciąż. Ale Unia jest czymś naprawdę wspaniałym, że kraje, które 100 lat temu mordowały się nawzajem, teraz współpracują.

Jest takim naprawdę najlepszym miejscem do ziemi. To, że wszędzie tutaj możemy pić kranówę, jest czymś niesamowitym. To, że mamy system ochrony przyrody, który politycy niestety chcą rozmontować. To, że nie mamy granic, to, że mamy wiele rzeczy jeszcze do zrobienia. Ale to jest najlepsze miejsce do życia i w tej epoce, gdzie mamy takie globalne zagrożenia, takie jak właśnie katastrofa klimatyczna, czy też oszalałe po prostu potęgi typu Chiny, typu Rosja, typu Stany Zjednoczone, które mają potworne problemy. Nieważne, czy tam jest Donald Trump, czy nie ma go. No to po prostu ta Unia się jawi naprawdę w tej chwili jako takie najlepsze miejsce do życia na świecie i najlepiej sobie radzące wbrew pozorom z tymi globalnymi wyzwaniami.

Więc ludzie, którzy chcą zdemontować Unię Europejską, wydaje mi się, że to są ludzie, którzy uderzają takie najbardziej podstawowe bezpieczeństwo, szczególnie takich krajów jak Polska. Bo my nie jesteśmy krajem na obrzeżu, my jesteśmy krajem wciąż się jakby jeszcze rozwijającym, chociaż w porównaniu z prawdziwymi rozwijającymi się krajami to jesteśmy bardzo rozwinięci. Więc to uderzanie, jeżeli Unia by się rozpadła, no to my jesteśmy w piersi w kolejce do zarżnięcia. Czy to przez wielkie potęgi militarne, czy to przez wielkie potęgi gospodarcze, typu wielkie koncerny i tak dalej. Mówimy o próbie rozmontowania systemu i Unii Europejskiej, a ja bym się też chciała troszkę skupić na obaleniu kolejnej teorii. Obaleniu teorii, że lasy przestały być wycinane i puszcza jest pod całkowitą ochroną i przecież nikt jej nie ruszy.

I jak długo za tym nic nie idzie, to nie jest żadna wiążąca rzecz dla, nie wiem, chociażby nadleśnictw, tak? Więc jeżeli nie będzie na terenie puszczy, ja chciałbym, żeby był jeden rezerwat. Tak, jeden duży rezerwat. Jeżeli nie będzie wreszcie podpisanego, nie wiem co się dzieje, planu zarządzania dla obszaru Natura 2000. Nie wiem, ten plan jest już gotowy, od pół roku leży w tym ministerstwie, po prostu cisza zapadła, tak. Jakby nie ma rozszerzonej otuliny na całą Puszczę Parku Narodowego. Nie ma strefy ochrony zwierzyny na terenie całej Puszczy, co by wiązało się z tą otuliną. Nie ma po prostu wielu rzeczy, więc to, że pani minister Kloska i pan minister Dorożała machają planem UNESCO, który de facto właśnie, tak jak mówię, i tak został poprawiony bardzo przez ekspertów Światowej Unii Ochrony Przyrody w stosunku do tego, co oni wysłali, czym się bardzo oszczycili, no to ten plan będzie nic nie wartym papierem, jeżeli nie pójdą zatem rozwiązania i krajowe, i europejskie, a na razie nie idą, więc jakby jestem pełen, pełen obaw.

Ja powiem tak, to musi się skończyć jakąś katastrofą ekologiczną i to nie ma w ogóle, my sobie nie jesteśmy w stanie wyobrazić konsekwencji, jakie będzie to niosło. Dla Rysia myślę, że to dla Rysia może oznaczać wymarcie w Puszczy Białowieskiej, natomiast jedyne wyjście, Naprawdę jedyne wyjście. Ludzie czasami się pytają, dlaczego ja wspomagam Ukrainę. Wspomagam z czystej przyzwoitości, ale też z takiej, można powiedzieć, nazwijmy to w cudzysłowie egoistycznego spojrzenia na świat. Znaczy jedyna szansa na to, że ten mur kiedyś zniknie, to jest to, że Ukraina wygra wojnę, Putin się skończy. Jak się skończy Putin, skończy się Łukaszenka. Mam nadzieję, że i Ukraina, i Białoruś wtedy wejdą do Unii Europejskiej, a ja będę sobie chodził po tej puszczy po prostu jak dzisiaj chodzę, nie wiem, w Bieszczadach na słowacką stronę.