#277 Zabór pruski – rozwój i dokręcanie śruby | prof. Przemysław Matusik

Bardzo taki, no jakoś działający na wyobraźnię. Natomiast dla samego miasta, no to mówię, ten krótki okres nie był zbyt szczęśliwy. Ono było przytłoczone tymi rozmaitymi obciążeniami, ciężarami, które wynikają z położenia tego miasta. Żeby nie było wątpliwości, Dąbrowski, ten Dąbrowski, ten od naszego hymnu, a księstwo warszawskie trwa do 1815 roku. Tak, ale tu już w 13 roku wkraczają tutaj Rosjanie. Na początku, no bo to jest ta klęska roku 12. Wycofywanie się, najpierw ten powrót zniszczonej wielkiej armii, później wycofywanie się wojsk księstwa warszawskiego. Na ich miejsce wkraczają Rosjanie, tu już na początku roku. Przejmują miasto przez następne właściwie 2,5 roku, bo tak to trzeba widzieć.

Oni tutaj zarządzają dopiero w czerwcu 15 roku, kiedy już po zawarciu tych traktatów między Rosją i Prusami w czasie Kongresu Wiedeńskiego na powrót wracają tutaj Prusacy, obejmują miasto, przynosząc deklarację królewską, że król pruski wszystko tu Polakom wybacza, no bo to była zdrada przecież, to co się stało w 1806 roku i że zaczynamy wszystko od nowa. No i dlaczego taki uprzejmy był, bo przecież nie z miłości? No bo taki był polityczny układ, taka była polityczna atmosfera. Takie były też rozstrzygnięcia Kongresu Jedeńskiego, które tam mówiły o tym, że trzeba Polakom zapewnić możliwości rozwoju. No i skoro część księstwa warszawskiego, która przypadła Prusom, czyli te dwa zachodnie departamenty, Bydgoski i Poznański, tam z pewnymi dodatkowymi kawałkami, no to tu król pruski musiał zachowywać się oględnie wobec tej polskiej ludności, więc początkowo to rzeczywiście jest tam szereg gestów, sama konstrukcja tego wielkiego księstwa poznańskiego, które powstało z tych dwóch właśnie

Tam ksiądz prefekt gimnazjum Marii Magdaleny, ksiądz Adam Loga ginie w bitwie pod Szablami. To są takie poznańskie historie. I dla Prusaków to jest zdziwienie? Tak. Oni są lojalistami i oni oczekują, że ich poznańscy poddani, którzy złożyli przysięgę na wierność królowi pruskiemu, nie będą pakowali się w awanturę polityczną, która ich nie dotyczy. Tak to widzą. No bo powstanie listopadowe to jest coś, co dotyczy jakichś Polaków tam w Królestwie Polskim i Polaków i Rosjan. Natomiast ci tutaj, oni są poddani pruskimi i oni nie powinni w tym brać udziału. Tym bardziej, że Rosja jest krajem sojuszniczym, żyjemy w przyjaźni z carem, więc tego rozdziałania mają charakter wrogi i tego król pruski nie będzie popierał.

Ale skąd ten pomysł? To jest tak, że lubimy się z carem, ale trzeba na niego uważać? Tak, dlatego że wiek XIX to jest właśnie takie stulecie, w którym my się możemy z carem lubić i on jest naszym kuzynem. Natomiast swoje robimy, no to wiadomo, że jeśli mamy gdzieś tam na wschodzie granicę, no to nie ma tak, że tę granicę zostawimy bez ochrony, uważając, że za tą granicą jest jakieś przyjazne państwo. I Pruscy wojskowi wymyślają to i to w latach 20. zaczynają to realizować. Taki łańcuch twierdz, który powstaje na tych wschodnich granicach w odległości kilkudziesięciu kilometrów od granicy z Rosją. No i w przypadku Poznania to jest tak, że ta budowa zaczyna się w roku 1828. Ona ma też pewne znaczenie psychologiczne dla tych polskich elit miejscowych, Wielkiego Księstwa, dlatego że