#303 Na czym opiera się wartość pieniędzy? | dr Piotr Dąbrowski

I trochę chciałabym wrócić tutaj do tej głównej myśli, czyli hasła pieniądza, wartości pieniądza. Był kryzys w 2008 roku, a bitcoin, ta słynna i słynniejsza kryptowaluta, powstała jako bunt przeciwko temu systemowi finansowemu, prawda? Tak jest, chociaż nie była pierwszą taką walutą. Ale najsłynniejszą jest. Czy największy sukces odnoszącą? To odniosła największy sukces, stała się bardzo popularna. Natomiast nie mówmy, że jest to odkrycie na miarę prochu czy koła. Zdecydowanie nie. Tak oczywiście jest to sprzedawane w mediach. Media oczywiście za reklamą gdzieś idą, dostawców tego typu usług. Natomiast nie możemy powiedzieć, że jest to jakaś rewolucja na skalę taką, no właśnie, jak wspomniany projekt. No dobra, to co to było w takim razie? To proszę nam to uporządkować. No wcześniej mieliśmy na przykład taką walutę jak e-gold.

I to była taka koncepcja, o wracając do naszego pierwotnego wątku, to była taka koncepcja w latach 90-tych powrotu do waluty emitowanej na bazie złota. No i wszystko bardzo fajnie wyglądało, jeszcze wtedy rynek internetowy się rozwijał, więc płatności były bardzo ograniczone, a e-gold miał je przyspieszyć. I faktycznie firma, która to stworzyła deklarowała, że posiada zasoby złota i na tej podstawie emituje pieniądz. Problem jest taki, że ona tylko obiecywała to. A w rzeczywistości tego nie spełniła. Że nie miała tego złota? Trochę miała, ale nie tyle, ile obiecywała. A potem się okazało, że jeszcze jakieś szemrane powiązania się tam pojawiły. No więc to upadło. I znowu też spowodowało, że to zaufanie do takich systemów, niezależnych systemów rozliczeń spadło. No i potem nam się pojawia ten bitcoin. Ale przecież bitcoin właściwie jest połączeniem, jak nazwa wskazuje, kryptowaluty. No więc kryptografii, czyli tej całej, można powiedzieć, nauki związanej z szyfrowaniem.

Ale to przecież też nic nowego. Każda nasza karta płacnicza wykorzystuje dokładnie te mechanizmy. a przecież kart płatniczych używamy od wielu, wielu lat. No i waluta jako środek płatniczy. Natomiast pytanie jest, na ile dany środek płatniczy stanie się popularny. No akurat Bitcoin się przyjął. Rzeczywiście się przyjął i jest używany, chociaż po pierwszym takim zachłyśnięciu, a największe takie zachłyśnięcie mieliśmy w okolicach 2015-16 roku. To faktycznie jest ten okres pierwszego wystrzału istotnego cenowego, kiedy zaczęło to się popularyzować. Natomiast od tamtego momentu minęło już 10 lat I owszem, kryptowaluty się popularyzują, ale nie w takim stopniu, w jakim zapowiadano. To nie jest tak, że nam przejęły system finansowy. To nie jest tak, że wszystkie płatności robimy w Bitcoinie. To też nie jest tak, że wszyscy akceptują płatności czy w Bitcoinie, czy w ogóle w kryptowalutach, ale poniekąd oczywiście Bitcoin stał się takim trochę synonimem kryptowaluty.

Taki paradoks mamy. Naprawdę mogą być zagrożeni, bo jesteśmy w stanie w podobny sposób działać. Mogą stanowić przez tzw. smart kontrakty zastąpienie pewnych umów nawet handlowych. Moglibyśmy to realizować na tej podstawie i są do tego już istniejące konstrukcje. Takie umowy mogłyby być właśnie w ten sposób zawierane. To jest fantastyczna część. Ona rzeczywiście jest nowatorska. Natomiast z perspektywy inwestora Bitcoin i pozostałe instrumenty nie są absolutnie niczym nadzwyczajnym. To jest taki sam instrument jak każdy inny. Ale fani Bitcoina mówią o nim, że to jest cyfrowe złoto właśnie. Wracając do tego, że przypomnijmy, że w tym kodzie jest zapisany limit, ile można wykopać Bitcoinów i to ma być 21 milionów. No więc ma być ten ograniczony zasób, czyli wrócilibyśmy do racjonalnego oparcia wartości o coś ograniczonego.

Taka była koncepcja, ale czy ona się przyjęła? Biorąc pod uwagę, że Bitcoin pierwotnie kosztował mniej niż 1 dolar, istotnie mniej, a dzisiaj to jeszcze niedawno przecież operowaliśmy na poziomie 100 tysięcy. Za jednego Bitcoina. Tak jest, no teraz trochę powiedzmy tam spadło, ale dalej mówimy o gigantycznym rozstrzale, więc stabilność tej waluty jest, mówiąc delikatnie, wątpliwa. to oczywiście nie znaczy, że jest źle z perspektywy rynku finansowego. Jak coś się rusza i skacze góra-dół, to jak najbardziej ma to... Tak, ale to się tutaj zgubiłam, bo pan mówił przed chwilą, że takie wahania kursów nie są niczym dziwnym na rynku finansowym, a tutaj jednak pan mówi, że w bitcoinie to jest jakby mała wiarygodność tego. To znaczy, jeżeli chcemy to traktować jako, że oprzemy teraz na tym naszą gospodarkę, że... Czyli nie jako narzędzie inwestycyjne.

Tak, nie jako narzędzie inwestycyjne, tylko jako narzędzie właśnie takiej stabilności, Czyli zapłaciłabym panu kelnerowi w kawiarni tam jedną milionową bitcoina wczoraj i to by kosztowało ileś, a na następnego dnia by to spadło. I właściciel kawiarni próbuje się rozliczyć, a nie ma za co czynszu zapłacić, tak? Dokładnie. Albo jest pięć razy bogatszy. No też tak może być oczywiście, prawda? Już go nie ma. Tak, natomiast to właśnie budzi te wątpliwości. Pan to traktuje jako zabawę, tak? Nie zabawę. Kolejny instrument dokładnie taki sam jak każdy inny. Tak samo jak dzisiaj dolar też się huśta, chociaż mniej się huśta niż bitcoin. Dlatego pewnie bardziej mu ufamy. Ale też dolar nie ma oparcia w złocie, prawda? Więc też nie ma jakiejś jednej uniwersalnej miary, jednego odnośnika twardego. I bitcoin też go wcale nie ma. To obiecywanie, że nagle zastąpimy, że bitcoin pod tym względem zastąpi zwykłe waluty, jest bzdurą w gruncie rzeczy.

Trzeba to tak powiedzieć. On też nie ma jednego stałego miernika, nie ma jednej stałej wartości, więc on się zachowuje dokładnie tak samo, jak każda inna waluta. Zresztą w czym podajemy najczęściej wartość bitcoina? No w dolarach. Czyli jak zaczniemy wartość dolara podawać w bitcoinach, to będziemy mogli rozmawiać. No to będziemy mogli rozmawiać oczywiście i może tak będzie. Ale się bocha ten kurs dolara. A to zabawne. Dokładnie. To są takie właśnie relacje i wszystkie te instrumenty są ze sobą w ten sposób powiązane, skorelowane, więc nie ma takiej jednej wartości. Możemy oczywiście próbować prowadzić znowu na tym złocie, ale w dzisiejszych czasach wątpię, żeby to się przyjęło. Ale w bitcoinach te transakcje są, o ile rozumiem, mogą być ukryte. To znaczy nie jest tak, że państwo będzie widziało, że kupiłam tę kawę swoją.

Ja też uważam, że powinna ta gotówka jednak zostać, ale czy te cyfrowe waluty banków centralnych, czym to się miało różnić od tych złotówek, które mam na koncie? Nie chcę powiedzieć wirtualnych, bo wierzę, że są one prawdziwe, ale tych W praktyce użytkowej niczym. A nie w praktyce użytkowej technicznie? Technicznie, no rzeczywiście ograniczyłoby to nam gotówkę. Kontrola tego pieniądza byłaby większa w sensie emisji tego pieniądza, dostępu do tego pieniądza. Na pewno by też obniżyło koszty funkcjonowania instytucji finansowych, więc to jest pokusa dla tych instytucji niemała. Natomiast ja nie traktuję tych walut znowu jako jakąś rewolucję, bo znowu to podobnie jak z bitcoinem jest to często tak sprzedawane, że rewolucja. Nie. Kolejne narzędzie, kolejny instrument. Ale nie rozumiem tej różnicy między tymi po prostu cyferkami, które mam w banku.

Gdybyśmy to porównali może do Bitcoina. Bitcoin nie podlega regulacjom i nie jest prawnym środkiem płatniczym. Te waluty by były. Ale one są, miałyby być też oparte o blockchain? Praktycznie tak, bo dzisiaj wszystkie tego typu rozwiązania muszą być w taki sposób zbudowane. To jest jakby technologia powszechnie można powiedzieć stosowana. Więc ja też nie widzę w tym jakiejś specjalnej rewolucji. Po prostu kolejne narzędzie, kolejne użycie. No i myśli Pan, że to się wydarzy, bo tak zajrzałam sobie do źródeł. W październiku 2025 roku Rada Prezesów Europejskiego Banku Centralnego podjęła decyzję o rozpoczęciu przez Eurosystem kolejnego etapu projektu cyfrowego euro. Więc coś tam się dzieje. Coś się dzieje, dążymy do tego, żeby to wdrożyć i pewnie to zostanie wdrożone. Natomiast nie spodziewałbym się takiej rewolucji, że z dnia na dzień będzie cięcie.