Radio MORS - Gość Radia MORS - 25 grudnia 2025

Gość Radia MORS. Witam wszystkich słuchaczy Radia MORS. Dzisiaj jestem z księdzem Gabrielem Masalskim, wikariuszem Parafii św. Mikołaja w Gdańsku. Szczęść Boże. Szczęść Boże, witam serdecznie. To zacznę od takiego szybkiego pytania. Święta są 25 grudnia czy 7 stycznia? W Cerkwie Prawosławnej w Polsce święta obchodzimy i 25 grudnia i 7 stycznia. Z racji tego, że jest to tak naprawdę data umowna kalendarzy gregoriańskiego i juliańskiego, czy nowojuliańskiego, jak byśmy to nazwali. Tak zwanego nowego i starego stylu. I o ile oficjalnie cerkiew w Polsce jest starostylna, o tyle jest możliwość świętowania w obydwu datach.

To jest właśnie w grudniu i w styczniu. No właśnie, ale to mógłby mnie ksiądz poprawić, bo mi się wydaje, że jeszcze do niedawna prawosławni obchodzili święta Bożego Narodzenia tylko 7 stycznia i ta możliwość obchodzenia szybciej została dopiero niedawno wprowadzona. Żeby i pana redaktora, i państwa wszystkich zaskoczyć, to właśnie tak się często kojarzy, że prawosławie świętowało 7 stycznia, natomiast parafia w Gdańsku od samego początku, tutaj jak jest na Traugutta, bo te poprzednie czasy, kiedy parafia była w innych miejscach, natomiast tutaj na Wrzeszczu na Traugutta, Cerkiew św. Mikołaja, istniejąca od 70 lat,

Była zawsze nowoscylna, czyli zawsze święta były obchodzone 25 grudnia. Natomiast w Polsce rzeczywiście większość parafii obchodziła święta 7 stycznia. Dziś tak naprawdę jest to zależne od całego świata, bowiem Kraje bałkańskie, nie w większości, bo Serbia na przykład, nie Bukaria, ale Grecja, Cypr, kraje z Cyprem to chyba nawet nie wiem do końca jak jest, natomiast kraje tak zwane helleńskie, one obchodzą święta według nowego stylu wszystkie, nie tylko Boże Narodzenie, ale cały rok liturgiczny, to jest Boże Narodzenie 25 grudnia. Natomiast świat słowiański, w tym Ukraina, Białoruś, Gruzja, Rosja, Mołdawia,

Te wszystkie kraje obchodzą w starym stylu, to jest 7 stycznia. Natomiast dziś sytuacja na świecie jest taka, że my w Gdańsku mamy święta i wtedy i wtedy. I każdy człowiek może sobie wybrać, kiedy chce świętować, bo tak naprawdę data jest chyba najmniej istotnym elementem tych świąt, a najważniejsze jest to, żeby każdy poczuł, Że potrzebuję pójść do cerkwi, pomodlić się i tak naprawdę wyrazić głębię i sens tych świąt, którym jest przyjście po raz kolejny na świat nowonarodzonego Chrystusa. Bo w cerkwi nie świętujemy jubileuszu dwóch tysięcy lat. Od narodzin Chrystusa, ale świętujemy kolejne narodziny Chrystusa, tak jakby On się rodził dziś, tu i teraz w Grocie Betlejemskiej.

Także chyba to jest najważniejsze. Natomiast święta w Gdańsku będą i wtedy, i wtedy. I każdy może sobie wybrać, przyjść, pomodlić się i świętować tutaj w cerkwi. A czy ksiądz pochodzi z Gdańska? Ja pochodzę z Białegostoku. I kiedy się świętuje w Białymstoku święta? W Białymstoku też się świętuje dwa razy. Tak, jest parafia, w której świętuje się w nowym stylu, to jest w grudniu, ale większość parafii jednak, parafie takie tradycyjne świętują w starym stylu, czyli 7 stycznia. I tak, jeszcze uzupełnimy włączenie, wszyscy słuchacze wiedzą. Polski Kościół Prawosławny jest odrębnym kościołem, niezależnym zupełnie od patriarchy moskiewskiego.

Jeśli jest prawosławny, to może całkowicie uczestniczyć w życiu liturgicznym, parafialnym, cerkiewnym, eucharystycznym i w życiu w ogóle wszystkich parafii w Polsce. A wracając do świąt ustaliliśmy, że może prawosławni obchodzą je na dwa sposoby, znaczy na dwa terminy. I tak jak w kościele katolickim istnieje też okres adwentu poprzedzającego same święta. I właśnie chciałbym zapytać o ten Adwent, bo w kościele katolickim, on również tradycyjnie w teologii jest kojarzony z takim okresem pokutnym, no ale jednak ja mam przynajmniej takie doświadczenie, że jednak akcentuje się bardziej taką nadzieje, taki okres przygotowania. Mi samemu się to kojarzy raczej z taką radością. Nie tyle pokłótny, co bardziej pokajanny. To jest...

Materialny w pewien sposób, bo te święta zawsze są materialne, ale przede wszystkim w sposób duchowy. Gościem Radia MORS jest ksiądz Gabriel Masalski. Wracamy po krótkiej przerwie. Gość Radia MORS. Wracamy do naszej świątecznej rozmowy. Gościem Radia MORS jest ksiądz Gabriel Masalski. A w jaki sposób się obchodzi ten okres adwentu? Czy macie też taką podobną liturgię do mszy loratnich, jak w kościele katolickim? W Cerkwi Prawosławnej Boże Narodzenie jest jednym z dwunastu wielkich świąt. Wszystkie te święta są obchodzone w bardzo podobny sposób. Jest nabożeństwo całonocnego czuwania, zależnie od parafii o różnych godzinach i nabożeństwo świętej liturgii.

I też zależnie od parafii o różnych godzinach. I tutaj jakby ta praktyka jest naprawdę bardzo zróżnicowana, bo nie ma jednej godziny, o której zaczyna się nabożeństwo, nie ma pasterki, są nabożeństwa, które mogą być w każdej parafii sprawowane o innych godzinach. Dlatego też bardzo często spotykamy się właśnie w okresie Bożego Narodzenia z tymi nocnymi służbami, żeby wyrazić taką Bardziej duchowość, głębie, takie poczucie tego, że coś jest innego niż na inne wszystkie święta. Ale w naszej parafii nabożeństwo całonocnego czuwania jest o godzinie 17, a główna liturgia jest o godzinie 9 lub 10 kolejnego dnia. Natomiast w nocy od kilku lat za prośbą wiernych też sprawujemy nocne nabożeństwa.

To są dokładnie te same, które są i wieczorem i w dzień, ale też w nocy sprawujemy je, Mamy bardzo dużo w tym momencie parafian wiernych, prawosławnych, zamieszkujących Gdańsk i Trójmiasto jest bardzo wielu. Także spokojnie sprawujemy dwa razy nabożeństwa i zawsze wierni są chętni, żeby przyjść, uczestniczyć i być w cerkwi w tym dniu. Czy te liturgie, całonoczne czuwanie i ta święta liturgia tego 25 albo 7 stycznia, czy one się jakoś o wiele bardziej różnią od tej zwykłej, codziennej liturgii w niedzielę? Znaczy one się różnią przede wszystkim tym, no oprócz tego, że są bardziej uroczyste, świąteczne, podniosłe, no to tym nabożeństwom towarzyszą też tzw. pieśni paraliturgiczne, czyli pieśni, które nie są, nie wchodzą w skład, można byłoby powiedzieć, mszałów nabożeństw cerkiewnych, a są to pieśni, które są skomponowane do tego, żeby opisywać dane święto, ale w sposób taki bardziej

Samo słowo Wigilia oznacza dzień poprzedzający. Jest Wigilia Chrztu Pańskiego, Wigilia Zwiastowania Błogorodzicy, jest Wigilia Przemienienia Pańskiego, Wigilia Soczelnik, jak my na to mówimy, jest to dzień, który poprzedza dane święto. A więc Wigilia sama w sobie, co dzisiaj świat próbuje trochę to zmienić, nadając większy sens właśnie Wigilii niż samemu Bożemu Narodzeniu, Sama Wigilia nie jest świętem, natomiast w tradycji tutaj w Polsce wygląda ona bardzo, bardzo podobnie i zbliżenie do tego, jak wygląda Wigilia w kościele rzymskokatolickim. A więc jest to dzień, kiedy spotykamy się wspólnie przy właśnie wigilijnym stole. Kiedy razem śpiewamy kolędy, kiedy razem obdarowujemy się prezentami, kiedy razem spędzamy ten czas w gronie rodzinnym i najbliższych po to, żeby przede wszystkim wychwalać nowonarodzonego Chrystusa, aby później lub wcześniej, zależnie od tradycji, udać się na nabożeństwo, aby być w cerkwi, aby później dnia następnego już po okresie postu świętować, radować się w gronie najbliższych, w gronie przyjaciół tym przyjściem Chrystusa na świat.

Ale w Polsce taka tradycja jest i w kościele katolickim i w cerkwi prawosławnej, że w okresie nie po Bożym Narodzeniu, bo te dni od Bożego Narodzenia do święta Chrztu Pańskiego, które wypada 6 stycznia lub 19 stycznia, to też zależy właśnie od tego stylu, Są to tak zwane święte wieczory, świadki, światyje wieczora, jakbyśmy to nazwali. Są to dni, które są bezpostne całkowicie, czyli są to dni całkowicie świąteczne. W tym okresie nie można wziąć ślubu w cerkwi, nie ma żadnych innych takich wielkich wydarzeń, bowiem te wszystkie dni są skupione wokół święta Bożego Narodzenia i oczekiwania chrztu pańskiego. A więc rozpoczęcia nauczania tutaj na ziemi Jezusa Chrystusa, głoszenia Ewangelii.

I święto Chrztu Pańskiego wieńczy ten okres świętych wieczorów i od wtedy zaczynamy również tutaj w Gdańsku i w całej Polsce odwiedzać swoich wiernych z wodą święconą, oświęcając mieszkania, wspólnie spędzając czas. Jest to taki bardzo... Piękny moment, kiedy bardzo wielu wiernych oczekuje tego momentu, dlatego że może dłuższy czas spędzić z duchownym, porozmawiać, poznać się, opowiedzieć o swoich problemach, czego bardzo często w ciągu... Roku nie mają możliwości ze względu na to, że czas biegnie bardzo szybko, często nabożeństwa są sprawowane, po nabożeństwie często nie ma czasu, a jest to moment właśnie, kiedy odwiedzamy swoich wiernych, rozmawiamy z nimi, dzielimy się swoimi radościami, często też dzielimy się swoimi smutkami, zmartwieniami, problemami, ale przede wszystkim rozmawiamy i poznajemy się, spędzamy wspólnie czas.

To taki piękny moment w ciągu roku. Bardzo wielu wiernych oczekuje, zapisuje się na listy. Mamy takie listy, po których później odwiedzamy swoich wiernych, także naprawdę jest to piękny czas. Czyli można powiedzieć, że te święta Bożego Narodzenia obrządku wschodniego, prawosławnego są dosyć podobne do tego, jak obchodzi się je w świecie, w kościele katolickim, ale jest jedna rzecz, która je absolutnie różni i jest to już zakończenie tego okresu bożonarodzeniowego, W Kościele Katolickim ten okres kończy się na święcie Objawienia Pańskiego, czyli na popularnych Trzech Królach. Natomiast w Kościele Prawosławnym istnieje święto Jordanu. W Kościele Katolickim też ono istnieje, ale jest tylko wspominane i ja sam dowiedziałem się o jego istnieniu tuż przed tym wywiadem.

Natomiast prawosławni obchodzą je z wielką pompą, jeśli można tak powiedzieć potocznie. No właśnie, czym jest to święto i dlaczego ono jest tak obchodzone? Kiedyś święto Bożego Narodzenia i święto Chrztu Pańskiego było w jednym terminie, w całym Kościele niepodzielonym, w całym Kościele chrześcijańskim. Bodajże do VI czy VII wieku święto Chrztu Pańskiego i święto Bożego Narodzenia było w jeden dzień i żeby było ciekawiej, było w dzień święta Chrztu Pańskiego. I to co Pan wspomniał, w kościele katolickim okres Bożego Narodzenia kończy się na objawieniu Pańskim. I to jest właśnie święto Chrztu Pańskiego, kiedy to w momencie Chrztu Chrystusa objawia się Duch Święty pod postacią gołębicy z nieba, a także Bóg Ojciec pod postacią słów wypowiadanych, oto Syn mój umiłowany.

Tak naprawdę to jest objawienie Pańskie. Chrystus rozpoczyna swoją działalność tutaj, na ziemi ewangeliczną. Przekazuje Ewangelię swoim uczniom, apostołom, aby ci przekazali ją całemu światu. I ten okres trwa dokładnie tyle samo, bo 6 stycznia, pomimo tego, że w Cerkwie Prawosławnej nie ma święta Trzech Króli, To jest święto właśnie Chrztu Pańskiego, święto objawienia Pańskiego. I wtedy właśnie kończy się okres Bożego Narodzenia, a zaczynamy okres Chrztu Pańskiego. Natomiast o samo święto Trzech Króli, ich rzeczywiście nie ma, nie ma tego święta w Cerkwi Prawosławnej, bo też z tymi królami jest troszkę tak, że oni byli mędrcami, my tłumaczymy, że byli mędrcami, magami, że byli...

Ludźmi bardzo wykształconymi astronomami, którzy znaleźli właśnie Chrystusa, znając pisma, znając przepowiednie, odnaleźli Chrystusa jako króla całego świata. Dziękuję bardzo za wywiad. Naszym gościem był ksiądz Gabriel Masalski, wikariusz Prawosławnej Parafii św. Mikołaja w Gdańsku. Szczęść Boże i Wesołych Świąt. Dziękuję serdecznie za rozmowę. Wszystkich serdecznie słuchaczy Radia MORS pozdrawiamy. Życzymy zdrowych, udanych... Pełnych pogody ducha, przede wszystkim przeżytych w gronie rodzinnym, w gronie miłości, zrozumienia, ale też w gronie nowonarodzonego Chrystusa, żeby zawitał do wszystkich Państwa domów, razem darując zdrowie, szczęście, pomyślność i wszelką łaskę i dobra wszystkim Państwu oraz Panu Redaktorowi.