Radio MORS - Gość Radia MORS - 25 grudnia 2025

Gość Radia MORS. Witam wszystkich słuchaczy Radia MORS. Dzisiaj jestem z księdzem Gabrielem Masalskim, wikariuszem Parafii św. Mikołaja w Gdańsku. Szczęść Boże. Szczęść Boże, witam serdecznie. To zacznę od takiego szybkiego pytania. Święta są 25 grudnia czy 7 stycznia? W Cerkwie Prawosławnej w Polsce święta obchodzimy i 25 grudnia i 7 stycznia. Z racji tego, że jest to tak naprawdę data umowna kalendarzy gregoriańskiego i juliańskiego, czy nowojuliańskiego, jak byśmy to nazwali. Tak zwanego nowego i starego stylu. I o ile oficjalnie cerkiew w Polsce jest starostylna, o tyle jest możliwość świętowania w obydwu datach.

To jest właśnie w grudniu i w styczniu. No właśnie, ale to mógłby mnie ksiądz poprawić, bo mi się wydaje, że jeszcze do niedawna prawosławni obchodzili święta Bożego Narodzenia tylko 7 stycznia i ta możliwość obchodzenia szybciej została dopiero niedawno wprowadzona. Żeby i pana redaktora, i państwa wszystkich zaskoczyć, to właśnie tak się często kojarzy, że prawosławie świętowało 7 stycznia, natomiast parafia w Gdańsku od samego początku, tutaj jak jest na Traugutta, bo te poprzednie czasy, kiedy parafia była w innych miejscach, natomiast tutaj na Wrzeszczu na Traugutta, Cerkiew św. Mikołaja, istniejąca od 70 lat,

Była zawsze nowoscylna, czyli zawsze święta były obchodzone 25 grudnia. Natomiast w Polsce rzeczywiście większość parafii obchodziła święta 7 stycznia. Dziś tak naprawdę jest to zależne od całego świata, bowiem Kraje bałkańskie, nie w większości, bo Serbia na przykład, nie Bukaria, ale Grecja, Cypr, kraje z Cyprem to chyba nawet nie wiem do końca jak jest, natomiast kraje tak zwane helleńskie, one obchodzą święta według nowego stylu wszystkie, nie tylko Boże Narodzenie, ale cały rok liturgiczny, to jest Boże Narodzenie 25 grudnia. Natomiast świat słowiański, w tym Ukraina, Białoruś, Gruzja, Rosja, Mołdawia,

Do każdego wydarzenia w naszym życiu w pewien sposób musimy się jakoś przygotować. Do swoich własnych urodzin, do imienin, do jubileuszu, rocznicy, czegokolwiek, co jest w naszym życiu ważne, w pewien sposób się jakoś przygotowujemy. I dokładnie tak samo jest w cerkwi. W kalendarzu liturgicznym musimy się przygotować do pewnych wydarzeń, które są nie to, że najważniejsze, ale są bardziej zaznaczone i ważniejsze w całym roku liturgicznym. I takimi wydarzeniami są np. Pascha Chrystusowa, to jest Wielkanoc. Takim wydarzeniem jest zaśnięcie Błogorodzicy. Takimi wydarzeniami są inne dni, w tym również Boże Narodzenie.

I przed Bożym Narodzeniem obowiązuje 40-dniowy post. Czyli Adwent rzeczywiście jest czasem radosnym, radosnego oczekiwania na przyjście Chrystusa. Natomiast w Kościele Prawosławnym post ma za zadanie przygotować nas duchowo do przyjścia Chrystusa. To jest moment, w którym my powinniśmy przypomnieć sobie o naszej łączącej relacji z Panem Bogiem. To jest przyjść do cerkwi, pomodlić się, przyjść do sakramentów, spowiedzi Eucharystii, spróbować odbudować lub zbudować w ogóle naszą relację z Panem Bogiem, aby tak jak mówiłem na samym początku, nie przyjąć tylko choinki i stołu bożonarodzeniowego, nie przyjąć tylko kolęd i tego wszystkiego, tej całej pięknej otoczki, która również jest potrzebna w naszym życiu, ale żeby przede wszystkim przyjąć nowonarodzonego Chrystusa w sposób,

Materialny w pewien sposób, bo te święta zawsze są materialne, ale przede wszystkim w sposób duchowy. Gościem Radia MORS jest ksiądz Gabriel Masalski. Wracamy po krótkiej przerwie. Gość Radia MORS. Wracamy do naszej świątecznej rozmowy. Gościem Radia MORS jest ksiądz Gabriel Masalski. A w jaki sposób się obchodzi ten okres adwentu? Czy macie też taką podobną liturgię do mszy loratnich, jak w kościele katolickim? W Cerkwi Prawosławnej Boże Narodzenie jest jednym z dwunastu wielkich świąt. Wszystkie te święta są obchodzone w bardzo podobny sposób. Jest nabożeństwo całonocnego czuwania, zależnie od parafii o różnych godzinach i nabożeństwo świętej liturgii.

I też zależnie od parafii o różnych godzinach. I tutaj jakby ta praktyka jest naprawdę bardzo zróżnicowana, bo nie ma jednej godziny, o której zaczyna się nabożeństwo, nie ma pasterki, są nabożeństwa, które mogą być w każdej parafii sprawowane o innych godzinach. Dlatego też bardzo często spotykamy się właśnie w okresie Bożego Narodzenia z tymi nocnymi służbami, żeby wyrazić taką Bardziej duchowość, głębie, takie poczucie tego, że coś jest innego niż na inne wszystkie święta. Ale w naszej parafii nabożeństwo całonocnego czuwania jest o godzinie 17, a główna liturgia jest o godzinie 9 lub 10 kolejnego dnia. Natomiast w nocy od kilku lat za prośbą wiernych też sprawujemy nocne nabożeństwa.

Samo słowo Wigilia oznacza dzień poprzedzający. Jest Wigilia Chrztu Pańskiego, Wigilia Zwiastowania Błogorodzicy, jest Wigilia Przemienienia Pańskiego, Wigilia Soczelnik, jak my na to mówimy, jest to dzień, który poprzedza dane święto. A więc Wigilia sama w sobie, co dzisiaj świat próbuje trochę to zmienić, nadając większy sens właśnie Wigilii niż samemu Bożemu Narodzeniu, Sama Wigilia nie jest świętem, natomiast w tradycji tutaj w Polsce wygląda ona bardzo, bardzo podobnie i zbliżenie do tego, jak wygląda Wigilia w kościele rzymskokatolickim. A więc jest to dzień, kiedy spotykamy się wspólnie przy właśnie wigilijnym stole. Kiedy razem śpiewamy kolędy, kiedy razem obdarowujemy się prezentami, kiedy razem spędzamy ten czas w gronie rodzinnym i najbliższych po to, żeby przede wszystkim wychwalać nowonarodzonego Chrystusa, aby później lub wcześniej, zależnie od tradycji, udać się na nabożeństwo, aby być w cerkwi, aby później dnia następnego już po okresie postu świętować, radować się w gronie najbliższych, w gronie przyjaciół tym przyjściem Chrystusa na świat.

Ale w Polsce taka tradycja jest i w kościele katolickim i w cerkwi prawosławnej, że w okresie nie po Bożym Narodzeniu, bo te dni od Bożego Narodzenia do święta Chrztu Pańskiego, które wypada 6 stycznia lub 19 stycznia, to też zależy właśnie od tego stylu, Są to tak zwane święte wieczory, świadki, światyje wieczora, jakbyśmy to nazwali. Są to dni, które są bezpostne całkowicie, czyli są to dni całkowicie świąteczne. W tym okresie nie można wziąć ślubu w cerkwi, nie ma żadnych innych takich wielkich wydarzeń, bowiem te wszystkie dni są skupione wokół święta Bożego Narodzenia i oczekiwania chrztu pańskiego. A więc rozpoczęcia nauczania tutaj na ziemi Jezusa Chrystusa, głoszenia Ewangelii.

To taki piękny moment w ciągu roku. Bardzo wielu wiernych oczekuje, zapisuje się na listy. Mamy takie listy, po których później odwiedzamy swoich wiernych, także naprawdę jest to piękny czas. Czyli można powiedzieć, że te święta Bożego Narodzenia obrządku wschodniego, prawosławnego są dosyć podobne do tego, jak obchodzi się je w świecie, w kościele katolickim, ale jest jedna rzecz, która je absolutnie różni i jest to już zakończenie tego okresu bożonarodzeniowego, W Kościele Katolickim ten okres kończy się na święcie Objawienia Pańskiego, czyli na popularnych Trzech Królach. Natomiast w Kościele Prawosławnym istnieje święto Jordanu. W Kościele Katolickim też ono istnieje, ale jest tylko wspominane i ja sam dowiedziałem się o jego istnieniu tuż przed tym wywiadem.

Natomiast prawosławni obchodzą je z wielką pompą, jeśli można tak powiedzieć potocznie. No właśnie, czym jest to święto i dlaczego ono jest tak obchodzone? Kiedyś święto Bożego Narodzenia i święto Chrztu Pańskiego było w jednym terminie, w całym Kościele niepodzielonym, w całym Kościele chrześcijańskim. Bodajże do VI czy VII wieku święto Chrztu Pańskiego i święto Bożego Narodzenia było w jeden dzień i żeby było ciekawiej, było w dzień święta Chrztu Pańskiego. I to co Pan wspomniał, w kościele katolickim okres Bożego Narodzenia kończy się na objawieniu Pańskim. I to jest właśnie święto Chrztu Pańskiego, kiedy to w momencie Chrztu Chrystusa objawia się Duch Święty pod postacią gołębicy z nieba, a także Bóg Ojciec pod postacią słów wypowiadanych, oto Syn mój umiłowany.

Tak naprawdę to jest objawienie Pańskie. Chrystus rozpoczyna swoją działalność tutaj, na ziemi ewangeliczną. Przekazuje Ewangelię swoim uczniom, apostołom, aby ci przekazali ją całemu światu. I ten okres trwa dokładnie tyle samo, bo 6 stycznia, pomimo tego, że w Cerkwie Prawosławnej nie ma święta Trzech Króli, To jest święto właśnie Chrztu Pańskiego, święto objawienia Pańskiego. I wtedy właśnie kończy się okres Bożego Narodzenia, a zaczynamy okres Chrztu Pańskiego. Natomiast o samo święto Trzech Króli, ich rzeczywiście nie ma, nie ma tego święta w Cerkwi Prawosławnej, bo też z tymi królami jest troszkę tak, że oni byli mędrcami, my tłumaczymy, że byli mędrcami, magami, że byli...

Ludźmi bardzo wykształconymi astronomami, którzy znaleźli właśnie Chrystusa, znając pisma, znając przepowiednie, odnaleźli Chrystusa jako króla całego świata. Dziękuję bardzo za wywiad. Naszym gościem był ksiądz Gabriel Masalski, wikariusz Prawosławnej Parafii św. Mikołaja w Gdańsku. Szczęść Boże i Wesołych Świąt. Dziękuję serdecznie za rozmowę. Wszystkich serdecznie słuchaczy Radia MORS pozdrawiamy. Życzymy zdrowych, udanych... Pełnych pogody ducha, przede wszystkim przeżytych w gronie rodzinnym, w gronie miłości, zrozumienia, ale też w gronie nowonarodzonego Chrystusa, żeby zawitał do wszystkich Państwa domów, razem darując zdrowie, szczęście, pomyślność i wszelką łaskę i dobra wszystkim Państwu oraz Panu Redaktorowi.

Serdecznie dziękuję i pozdrawiam. Szczęść Boże i do zobaczenia. Gość Radia MORS