Radio MORS - Gość Radia MORS - 06 marca 2025
Anna Zielińska-Fedoruk to współkoordynatorka projektu Metropolitanka w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku, który przybliża historię kobiet związanych między innymi ze Stocznią Gdańską. W rozmowie opowiada o inspiracji do stworzenia projektu oraz o roli, jaką stoczniowe kobiety odegrały w budowaniu współczesnej historii. Metropolitanka to nie tylko opowieść o ich codziennych doświadczeniach i wyzwaniach, ale także o ich sile, determinacji i znaczeniu dla ruchów społecznych.Projekt pokazuje, że kobiety były nie tylko pracownicami, ale także liderkami i uczestniczkami ważnych wydarzeń historycznych. Zielińska-Fedoruk podkreśla, że ich historie to wciąż nie do końca odkryta część dziedzictwa Gdańska i Polski. W ich roli w społeczeństwie, solidarności i walki o równość.Dzięki Metropolitance te historie nie giną, ale stają się inspiracją dla kolejnych pokoleń kobiet, pokazując, że ich głos i działania mają ogromne znaczenie – zarówno w przeszłości, jak i teraz.
Radio MORS. Cześć, z tej strony Gosia Piwańska. Jest ze mną dzisiaj Ania Zielińska-Fedoruk. Cześć. Z wykształcenia archeolożka i historyk. Zawodowo pracujesz w Gdańskiej Fundacji Przedsiębiorczości, a od 2012 roku jesteś aktywną działaczką w grupie Metropolitanka. No i właśnie, jakbyś może na samym początku powiedziała nam, czym ten projekt dokładnie się zajmuje? W ogóle bardzo się cieszę, że tu jestem i że mogę też o nas opowiadać, tym bardziej, że istniejemy już dość długo. Ja, jak tak wspomniałaś, właśnie jestem zwykłocenia archeolożką i też historyczką.
Her, ona, story, jej opowieść, czyli po prostu kobieca opowieść. Te warsztaty mnie zainspirowały, zaintrygowały, poznałam cudowne kobiety i jakby poczułam, że to jest to, że jakby szukam swojego miejsca, coś co mogę robić i to jest super. A była też taka sytuacja, że właśnie około w latach 2011-2012 Gdańsk starał się o miano Stolicy Kultury i działo się wtedy bardzo dużo różnych inicjatyw. Kilka dziewczyn, Marta Tymińska, Ania Miller, Kasia Gumowska, między innymi Ania Urbańczyk, wtedy pracująca w Instytucie Kultury Miejskiej, zainicjował taki projekt Metropolitanka, który miał się zajmować kobietami na stoczni. Wybór był nieprzypadkowy, no bo stocznia była, jest, znaczy może już nie jest, ale była największym zakładem pracy na Pomorzu i zawsze o stoczni mówiło się z perspektywy mężczyzn, też jako pracowników, ale też na przykład opowiadając o wydarzeniach historycznych, które miały miejsce w Stoczni Gdańskiej w latach osiemdziesiątych czy siedemdziesiątych, zawsze mówiło się o tym z perspektywy kobiet.
Rozmawiamy o projekcie Metropolitanka i rzecz, do której chciałabym wrócić, to zarobki. Jak to wyglądało w tamtych czasach? Czy to równouprawnienie zaczynało się pojawiać, czy raczej jeszcze nie było w ogóle miejsca na rozmowę na ten temat? Myślę, że w perspektywie tych czasów, mam na myśli lata 60, 70 raczej, Równouprawnieniu pod względem płacy to trudno powiedzieć, ale na przykład to, o czym warto wspomnieć, to to, że kobiety miały, pomimo tego, że teoretycznie miała być ta równość zawodowa, miały zdecydowanie utrudnione awansy zawodowe i na przykład kobieta nigdy nie mogła zostać brygadzistką. Czyli mówiąc krótko, takim szefem, zarządzającym ekipą na przykład.
Ale mówię, to był największy zakład pracy na północy Polski, w ogóle na Pomorzu, nie? Więc tam pracowała większość ludzi. No tak. Myślę, że w ogóle jakbyśmy się zapytały osób z Gdańska, czy wasz dziadek, babcia, ciocia, wujek pracowali na stoczni, to prawdopodobnie każdy w rodzinie miał, ma stoczniowca. Okej. Miał, ma. Czyli z tego, co rozumiem, obecnie te kobiety cały czas tam pracują. Nie, nie. To też jest trochę inaczej, bo my rozmawiamy z paniami, które mają już swój wiek. Ja na przykład dostałam wczoraj zaproszenie na 80. urodziny jednej z pań izolatorek. Więc stocznia też w latach 90-tych dokonała, była transformacja i większość pracowników, pracownic została wtedy zwolniana. Więc my w Metropolitance opowiadamy o tej stoczni od 45 roku do mniej więcej 89.
No my jako grupa też zmieniałyśmy też swoją liczebność, że tak powiem przez te lata niektóre osoby odchodziły, niektóre dochodziły. Od 2021 roku też prowadzimy spacery w języku ukraińskim, białoruskim. Czasem robimy też spacery dedykowane rodzinom z dziećmi, bo uważamy, że o takich wydarzeniach też jak strajki na stoczni czy w ogóle o pracy na stoczni można rozmawiać w przystępny sposób. Więc zachęcam do obserwowania strony social mediów Instytutu Kultury Miejskiej albo social mediów metropolitanki i tam na pewno będą informacje o spacerach. Ruszymy jak tylko się zrobi naprawdę super ciepło i długo jasno. Spacery na ogół zaczynają się przy placu Solidarności i trwają tak około półtorej godziny. Zależy od przewodniczki jak się rozgada. Okej, no właśnie, o to też chciałam zapytać.
Nie ukrywam, że to jest jakby też ten kłopot, ale zachęcam bardzo do spojrzenia na tę listę. Ona jest dostępna na naszej stronie metropolitanka.ikm.gda.pl. I pamiętam, jak jakiś czas temu Znalazłam taką informację w Urzędzie Miasta, że szukani są patroni tramwajów, bo Gdańsk ma swoich patronów tramwajów. Nie wiem czy wiecie, każdy tramwaj ma swojego patrona. No i ja spojrzałam na tą listę i sobie myślę, no nie, tam są sami faceci. 60 parę tramwajów i sami faceci. No i zaczęłam bombardować Urząd Miasta mailami, że ja proponuję tutaj tą panią i tą panią i tą panią i tą panią. Byłam jakiś czas ignorowana, ale w pewnym momencie nagle dostałam maila,
Czyli wniosek jest taki, żeby być po prostu wytrwałym i super. Trochę namolnym. I trochę namolnym. No ale jak widać, to się faktycznie opłaca. To jest miejsce, w którym może nie chciałabym stawiać kropki, ale taki średnik, bo faktycznie o kobietach mogłybyśmy jeszcze Dużo porozmawiać, natomiast czas też jest w pewien sposób ograniczony, więc Aniu, ja bardzo ci dziękuję za dzisiaj. Super rozmowa i jakbyś mogła jeszcze na koniec powiedzieć naszym słuchaczom, gdzie na co dzień mogą was znaleźć? My prowadzimy też, no powiedzmy, że mamy swojego Facebooka, Metropolitanka, ale spacery i różnego typu działania. Mamy swoją koordynatorkę, super dziewczynę Agnieszkę Cala-Mądry, którą bardzo serdecznie pozdrawiam.
Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Ania Zielińska-Fedoruk opisuje projekt Metropolitanka i role kobiet na stoczni w Gdańsku.
Opowieść o zawodach kobiet na stoczni i ich doświadczeniach w środowisku męskim.
Analiza zarobków kobiet na stoczni i ich awansów zawodowych w latach 60-70.
Opis reform stoczni i wpływu na pracę kobiet w latach 90-tych.
Opowieść o rozmowach z dawnymi pracowniczkami stoczni i ich doświadczeniach.
Opis spacery stoczniowe i innych projektów dedykowanych kobietom przez Metropolitanka.
Opis projektu listy Pomorzanek i inicjatywy patroni tramwajów dla kobiet.
Ania Zielińska-Fedoruk o zarządzaniu czasem i misji Metropolitanka w rozwijaniu opowieści o kobietach.
Gosia opowiada o swoim zadaniu związanym z Ireną Nadolną-Szatyłowską, sędzą żużlową, która chciała uzyskać wpis do Księgi Guinnessa jako pierwsza kobieta sędzia żużlowa na świecie.
Rozmowa kończy się, Gosia podziękowuje gościom i podaje informacje o lokalizacji i sposobach kontaktu z Metropolitanką.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Anna Zielińska-Fedoruk to współkoordynatorka projektu Metropolitanka w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku, który przybliża historię kobiet związanych między innymi ze Stocznią Gdańską. W rozmowie opowiada o inspiracji do stworzenia projektu oraz o roli, jaką stoczniowe kobiety odegrały w budowaniu współczesnej historii. Metropolitanka to nie tylko opowieść o ich codziennych doświadczeniach i wyzwaniach, ale także o ich sile, determinacji i znaczeniu dla ruchów społecznych.
Projekt pokazuje, że kobiety były nie tylko pracownicami, ale także liderkami i uczestniczkami ważnych wydarzeń historycznych. Zielińska-Fedoruk podkreśla, że ich historie to wciąż nie do końca odkryta część dziedzictwa Gdańska i Polski. W ich roli w społeczeństwie, solidarności i walki o równość.
Dzięki Metropolitance te historie nie giną, ale stają się inspiracją dla kolejnych pokoleń kobiet, pokazując, że ich głos i działania mają ogromne znaczenie – zarówno w przeszłości, jak i teraz.