Radio MORS - Burzliwe Dekady - 13.06.2022

Ale inne pytanie, które mi się nasuwa, to to czy w zasadzie sanację przed 1935 można tak nazywać trochę współcześnie takim Big Tentem? Tak, jak najbardziej. To znaczy sanacja, jej wielką zaletą była to, że składała się ze znanych osobistości, zasłużonych, a była ideologiczna. I na przykład lider BBWR-u, Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, czyli tego parlamentarnego stronnictwa sanacji, Walery Sławek, właśnie jakby twierdził, że nawet ustrój państwa powinien na to stawiać. Jeszcze zanim powstała Konstytucja Kwietniowa, to był pomysł utworzenia najczęściej jako ... drugiej izby Legionu Zasłużonych, to znaczy wyselekcjonowanej grupy ludzi, która miałaby poszerzony wpływ na funkcjonowanie państwa, mogłaby być wybierana na najwyższe urzędy, a tym kryterium miałoby być posiadanie najważniejszych orderów państwowych.

Też pewnym aspektem, jeśli chodzi o tą mniejszość żydowską w ramach samego obozu Sanacji był Wacław Wiślicki, który był Żydem, ale też bliskim współpracownikiem Sanacji, zresztą do BBWR-u należał. Właśnie, wartym zauważenia jest to, że jakiś antysemityzm w ramach Sanacji to pojawił się dopiero po śmierci Piłsudskiego. Sam Piłsudski bardzo chwalił Żydów, mówił, że nie jest ani antysemitą, ani filosemitą, ale ich po prostu lubi, lubi przebywać w ich towarzystwie. Wydaje mi się, że powodem tego, dlaczego tak się stało, że pojawiły się pewne aspekty polityki antyżydowskiej w obozie sanacyjnym jest porzucenie pewnej koncepcji patriotyzmu stricte państwowego, który był obecny w BBWR, no BBWR to była ta pierwsza formacja sanacyjna, która powstała tam jeszcze w latach dwudziestych, na rzecz tego patriotyzmu narodowego i koncepcji narodu takiej etniczno-kulturowej, bliskiej ruchom narodowym.

W 1928 roku sanacja po raz pierwszy wystartowała jako BBWR, czyli Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem. Wówczas prasa sanacyjna mocno atakowała głównie endecję, by ją zdyskredytować, a tymczasem bardzo dobry wynik uzyskała też koalicja lewicy. BBWR nie uzyskał wcale aż tak wyśmienitego wyniku, bo 21%. Było to dużo, ale jednak niewystarczająco, żeby objąć przynajmniej samodzielną władzę. Zarówno PPS, jak i mniejszości uzyskały około 13%. Endecja tragicznie wypadła wówczas, bo uzyskała 8%. To był ostatni raz, kiedy startowali z tej takiej starej formule jeszcze. PSL 7%, Hadecja i Piast 6,5%. Endecja zaliczyła ogromny spadek, no bo z 30% praktycznie do 8% to jest tragedia.