Mentionsy Mentionsy
ROZPRAWA Z JĘZYKIEM
ROZPRAWA Z JĘZYKIEM

Janko Muzykant czy Janko muzykant?

23.07.2025 ·3 min 54 s

Dzień dobry Państwu. Mamy wprawdzie wakacje i większość uczniów odpoczywa, między innymi od listy lektur, ale niektórzy nie odpoczywają i piszą do mnie z pytaniem o Janka Muzykanta. Chodzi im o pisownię tytułu. Proszę Państwa, Janko Muzykant wiemy, że Obydwa człony dziś należy pisać wielkimi literami. Imię własne Janko Muzykant, pewnego rodzaju element dopełniający z tekstu noweli. Państwo pamiętają, że był to chłopiec, który fascynował się grą na skrzypcach. Między innymi oczywiście wyróżniał go talent muzyczny. Zakrada się do dworu szlacheckiego, aby ich dotknąć. Zostaje oskarżony o kradzież, próbę kradzieży w zasadzie i skazany na chłostę, skutek której umiera.

No, trudne, smutne zdarzenia. Niemniej jednak w samych tekstach, jak piszą uczniowie, dotarli do tych tekstów, muzykant był pisany małą literą. Na przykład taki fragment przytoczyli. Nazywali go ludzie Janko Muzykant. I w tym oryginalnym tekście Sienkiewicz wyraz muzykant napisał małą literą, czyli była to apozycja, taki apelatyw, czyli wyraz pospolity. Traktował to jako dodatkową przydawkę, określenie tego chłopca. I proszę Państwa w wielu tekstach, które były drukowane jeszcze przed reformą ortografii w okresie dwudziestolecia międzywojennego, Janko Muzykant był pisany, sam wyraz muzykant w tym członie, w tytule, był pisany małą literą, między innymi proszę Państwa w 1884 roku.

I późniejsze wydania też zawierały te właśnie tytuły małą literą pisane były i stąd pytanie czy wyraz dzisiaj muzykant nie powinien być pisany małą literą tak jak sobie życzył tego w cudzysłowie życzył sobie tego sam autor. Po reformie ortografii 1934-1935 roku zmieniono najprawdopodobniej ten właśnie tytuł i od tego czasu kolejne wydania zawierają już wariant muzykant zapisany wielkim literami. Niemniej jednak, proszę Państwa, powrót do pierwocin niejako wskazywałby nieco inne przesłanie, choć

W zasadzie można byłoby powiedzieć, że jest to określenie, które stało się pewnego rodzaju przezwiskiem, później elementem, który już traktowano jako nomen propium, czyli właśnie pełna nazwa, dwuczłonowa Janko Muzykant jako określenie, jako nazwa własna. Sam wyraz muzykant To wyraz zapożyczony z języka niemieckiego, pochodził z łaciny i ma takie dość potoczne znaczenie, takim jakim właśnie ochrzcił bohatera Henryk Sienkiewicz, czyli to jest osoba niewykształcona muzycznie, ale Gra lubi muzykę, często jest, mówi się o muzykantach w kapeli, w zespole ludowym, zespół muzykantów występował, czyli takich właśnie nie do końca wykształconych muzycznie osób, które jednak grają, śpiewają i funkcjonują w tym świecie muzyki.

Tak właśnie Funkcjonował można powiedzieć metaforycznie bohater noweli. No i tu stąd między innymi pierwotnie zapisywany był muzykant. To jego określenie, ta apozycja, ta przydawka apozycyjna małą literą, a później stała się częścią nazwy własnej. A rozprawę z językiem w Radiu Kielce można wysłuchać od poniedziałku do piątku około godziny 13.30.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.