Zespół Stresu Pourazowego PTSD

Dobry wieczór, witam Państwa. Magdalena Sitek przed mikrofonem. Czas na kolejne spotkanie z terapeutą. Dzisiaj postanowiliśmy opowiedzieć o Zespole Stresu Pourazowego u dzieci, a także u młodzieży. Co to takiego? Jest to PTSD? Kiedy występuje? Jak postępować w przypadku tego rodzaju stresu? Czy potrzebna będzie terapia, a może farmakologiczne leczenie? A o tym wszystkim. Do godziny 22.00 zachęcam Państwa, by pozostać razem z nami. Zespół Stresu Pourazowego u dzieci i młodzieży to temat naszego dzisiejszego spotkania z terapeutą, a gościem programu jest doktor Wioletta Adamczyk-Bębas, socjoterapeutka, pedagog specjalny z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Dobry wieczór, witam panią, panie doktor. Dobry wieczór. Pani doktor, Zespół Stresu Pourazowego to nasz temat na to dzisiejsze spotkanie i rozmowy z terapeutą. Czym charakteryzuje się tego rodzaju zespół zarówno u dzieci jak i u młodzieży? Zespół stresu pourazowego jest to poważne zaburzenie psychiczne, które może wystąpić tak naprawdę u każdego, kto przeżył ekstremalnie stresujące wydarzenia. Charakteryzuje się między innymi nawracającymi takimi uporczywymi wspomnieniami traumatycznego zdarzenia. Zespół Stresu Pourazowego PTSD. Names mentioned.

Dzieci, które przeżyły traumatyczne wydarzenia, mogą mieć trudności z przetworzeniem tych doświadczeń, ponieważ nie mają jeszcze takich mechanizmów obronnych i wtedy mogą przeżywać nawracające wspomnienia, mogą pojawić się u nich koszmary senne, czy też unikać sytuacji, które będą im przypominały o traumie. My dzisiaj koncentrujemy się właśnie na najmłodszych, czyli na dzieciach, na młodzieży. Jak diagnozuje się ten zespół stresu? Zespół Stresu Pourazowego diagnozuje się, gdy osoba podlegała ekspozycji na zagrożenia życia czy czyjąś śmierć, poważne zranienia, ale także przemoc, przejawiające się w takim bezpośrednim doświadczeniu zdarzenia traumatycznego, również w byciu świadkiem zdarzenia traumatycznego,

Ktoś z bliskich uczestniczył w zdarzeniu traumatycznym. Te doświadczenia mogą obejmować rzeczywistą lub realnie zagrażającą przemoc, także katastrofy naturalne czy różnego rodzaju Diagnoza zespołu stresu pourazowego polega na ocenie obecności specyficznych objawów, które utrzymują się przez co najmniej miesiąc po wystąpieniu traumatycznego wydarzenia. Proces diagnostyczny obejmuje również dokładny wywiad z pacjentem, ocenę symptomów,

I tutaj też pomocne mogą okazać się testy diagnostyczne. A kto jest najbardziej narażony na ten właśnie zespół zwany PTSD? Badania pokazują, że mężczyźni są mniej narażeni na rozwój zespołu stresu pourazowego niż kobiety. U kobiet ryzyko wystąpienia tego zaburzenia jest dwa razy wyższe. Może to też wynikać z takiej częstszej ekspozycji na przemoc domową, która jest też takim silnym czynnikiem ryzyka rozwoju tego zaburzenia. Natomiast grupą, która najbardziej podatna jest na rozwój zespołu stresu pourazowego, to są dzieci i młodzież.

Mózg dzieci jest w fazie intensywnego rozwoju. A ich zdolności poznawcze i emocjonalne nie są jeszcze w pełni rozwinięte i to wiąże się z tym, że są one bardziej podatne na traumatyczne doświadczenia. Dzieci często nie mają też wystarczających umiejętności radzenia sobie ze stresem, jak również radzenia sobie z trudnymi emocjami. W odróżnieniu od dorosłych, którzy unikają sytuacji skojarzonych z traumą, dzieci mogą w sposób uporczywy powtarzać odgrywanie takiego tragicznego zdarzenia, czyli też tutaj dorośli mogą zauważyć jak dzieci się bawią, czyli poprzez zabawę, różne historie, czy też rysunki, które wykonują.

A o tym, ile może trwać taki stres pourazowy, jakie są przyczyny, jakie są objawy takiego zespołu stresu pourazowego, powiemy Państwu za parę chwil. Proszę pozostać z nami. Doktor Wioletta Adamczyk-Bębas, socjoterapeutka, pedagożka specjalna z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej, razem z nami dziś o zespole stresu pourazowego u dzieci i młodzieży. Pani doktor, ile może trwać taki stres? Zespół stresu pourazowego może pojawić się bezpośrednio po traumatycznym wydarzeniu, jednak objawy często rozwijają się z opóźnieniem, czyli nawet kilka miesięcy później. Czas trwania tego zaburzenia jest tak naprawdę różny dla każdego pacjenta.

U niektórych osób objawy mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy, podczas gdy u innych mogą trwać nawet wiele lat, a tak naprawdę czasami całe życie, jeśli nie jest to zdiagnozowane, nie jest leczone. Tak naprawdę w całym procesie terapeutycznym ważne jest wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia, które ma znacząco skrócić czas trwania zaburzenia, jak również poprawić jakość życia pacjenta. To powiedzmy nieco więcej o przyczynach PTSD. Przyczyny mogą być różne, tak jak mówiłam wcześniej, czyli w tym wypadki, czy wzrastanie w rodzinie dysfunkcyjnej, gdzie występuje przemoc domowa, gdzie są różnego rodzaju uzależnienia.

Zespół Stresu Pourazowego PTSD. Names mentioned. Wioletta Adamczyk-Bębas. Dużo zależy też od tego, jakie wsparcie otrzyma dziecko w takich sytuacjach i jaki jest jego stopień wrażliwości emocjonalnej i odporności psychicznej. A jakie są objawy? Główne objawy tego zaburzenia to takie nawracające wspomnienia o traumie. Czyli tutaj też mogą pojawić się koszmary senne, unikanie miejsc czy sytuacji, które będą przypominały o traumie, ale też unikanie rozmów na ten temat.

Oprócz symptomów dotyczących tej sfery psychicznej mogą też pojawić się u dziecka również objawy somatyczne, czyli takie jak ból głowy, ból brzucha czy problemy ze snem. A jakie są Pani doktor czynniki ryzyka związane z doświadczeniem przez dzieci, ale także przez młodzież właśnie tego zespołu stresu pourazowego? Istnieje wiele czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju u dziecka zespołu stresu pourazowego. Na pewno duże znaczenie mają czynniki rodzinne, czyli tam, gdzie występuje przemoc w rodzinie, problemy z uzależnieniem, zaniedbania emocjonalne, takie poczucie też odrzucenia i braku akceptacji ze strony rodziny, ale też śmierć rodzica.

To wszystko bardzo mocno wpływa na dzieci psychikę i może przyczynić się do rozwoju tego zaburzenia. Również indywidualne cechy dziecka mają znaczenie, czyli jego temperament, jaką ma wrażliwość też i odporność emocjonalną. Jeśli dziecko nie umie sobie radzić ze swoimi emocjami, czyli ma też taką zaniżoną samoocenę, to wszystko też może jak najbardziej narazić na rozwój zespołu stresu pourazowego. Również istotna jest tu kwestia też społeczna, czyli złe warunki życia, konieczność walki o byt każdego dnia, jak również zaspokajanie swoich podstawowych potrzeb.

Tutaj też liczy się samo traumatyczne doświadczenie, czyli im bardziej intensywne doświadczenie, tym większe ryzyko rozwoju zespołu stresu pourazowego. No właśnie, powiedziała Pani o tej traumie i o tym, jak dzieci reagują na traumę, jak rodzice mogą pomóc dzieciakowi, który jest w takim właśnie zespole stresu pourazowego. O tym już za chwilę. Przypominam, doktor Wioletta Adamczyk-Bębas jest razem z nami. Jesteśmy ponownie. Nasz gość dr Wioletta Adamczyk-Bębas, socjoterapeutka, pedagożka specjalna z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Także wciąż razem z nami rozmawiamy o Zespole Stresu Pourazowego u dzieci i młodzieży. Zakończyłyśmy poprzednią część pani doktor tematem traumy, ale tylko delikatnie zaznaczonym.

Dlatego wolą i wybierają właśnie milczenie. Obawiają się też, że zostaną ocenione czy odrzucone przez rodzinę czy rówieśników, jeśli wyjawią swoją traumę. Ukrywanie trudnych przeżyć może prowadzić do szeregu problemów w przyszłości, takich jak zaburzenia lękowe, depresja czy trudności w nawiązywaniu relacji. Dlatego bardzo ważne jest aktywne słuchanie, unikanie oceniania i zapewnienie dzieciom wsparcia, którego potrzebują, aby też pomóc im otworzyć się i podzielić się swoimi przeżyciami. No właśnie, bardzo często to najbliżsi mogą być pomocni w poradzeniu sobie z traumą, ze stresem, jak rodzice, czyli no ci najbliżsi opiekunowie mogą pomóc dzieciom w radzeniu sobie z zespołem stresu pourazowego.

A czy są takie może metody, techniki, które rodzice mogą stosować w domu? Zrozumienie mechanizmów zespołu stresu pourazowego pozwala dorosłym na bardziej takie empatyczne podejście do dziecka i udzielenie mu odpowiedniego wsparcia. Przede wszystkim istotne jest uważne słuchanie, czyli takie słuchanie bez oceniania, pokazanie, że rodzic jest obecny i gotowy do wsparcia. Stworzenie też takiej bezpiecznej przestrzeni, w której dziecko może czuć się zaopiekowane, czuć się bezpiecznie, spokojnie. Także regularny harmonogram dnia może dać dziecku poczucie stabilności, przewidywalności, która jest tak ważna po traumatycznych wydarzeniach.

Ale też zachęcanie dziecka do wyrażania uczuć przez sztukę czy czytanie książek dla dzieci, które poruszają tematykę traumy, radzenia sobie z nią. Są to bardzo dobre sposoby na wyrażanie uczuć, emocji, które są trudne do wyartykułowania przez dziecko. Także zachęcanie młode osoby do aktywności fizycznej, stosowanie technik relaksacyjnych, które także mogą pomóc dziecku w rozładowaniu napięcia, jak sobie radzić z lękiem, ze stresem. To dom, rodzina, najbliżsi. A jak szkoła, nauczyciele, bo przecież mówimy też o dzieciach w wieku szkolnym, może pomóc takiemu dzieciakowi, które doznał zespołu stresu pourazowego?

Duże znaczenie ma też zrozumienie ze strony otoczenia, czyli również nauczycieli, wychowawców. Szkoła powinna być zaangażowana w pomoc dziecku zespołem stresu pourazowego. Odpowiednie dostosowanie podejścia edukacyjnego, czyli też uwzględnienie specjalnych potrzeb i dodatkowe wsparcie podczas procesu zdobywania wiedzy, to wszystko jakby ma bardzo duże znaczenie. Również rodzice, nauczyciele, ale też specjaliści powinni ze sobą ściśle współpracować po to, aby pomóc dziecku przetworzyć traumę i wrócić na właściwą drogę rozwoju. No i miejmy nadzieję, że tak się dzieje i że zarówno bliscy, jak i szkoła, nauczyciele, pedagodzy wiedzą jak należy postępować i co robić w przypadku Zespołu Stresu Pourazowego.

O tym właśnie dzisiaj w rozmowach z terapeutą o edukacji, zapobieganiu powstawania Zespołu Stresu Pourazowego powiemy Państwu już za chwilę. Doktor Wioletta Adamczyk-Bębas z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej razem z nami. No i zgodnie z zapowiedzią, z deklaracją teraz o roli edukacji w zakresie zapobiegania zespołowi stresu pourazowego u dzieci i młodzieży. Ważna ta edukacja? To chyba retoryczne pytanie. Jak ważna? Edukacja i świadomość w zakresie zespołu stresu pourazowego są kluczem do zapobiegania długoterminowych skutków tego zaburzenia. Dlatego też dorośli, rodzice, nauczyciele muszą być wyposażeni w wiedzę i narzędzia, które pozwolą im rozpoznawać objawy zespołu stresu pourazowego.

Zespół Stresu Pourazowego PTSD Potrafili uważnie słuchać dzieci, rozumieć ich uczucia i reagować na nie w odpowiedni sposób. Nie wolno udawać, że nic się nie stało, zamiatać pod dywan, próbować się przymilczeć. No właśnie, ignorować. Pani doktor, jakie są konsekwencje ignorowania przez rodziców, ale także przez bliskich, przez opiekunów, nauczycieli symptomów PTSD u dzieci i młodzieży?

Nieleczona trauma z dzieciństwa prowadzi do poważnych problemów w dorosłym życiu. Dlatego ogromną rolę odgrywa wiedza i świadomość rodziców, opiekunów, którzy powinni zwrócić uwagę na niepokojące zachowanie się u swojego dziecka. Natomiast ignorowanie symptomów zespołu stresu pourazowego może przejść w formę przewlekłą. No i tu oczywiście spowodować wystąpienie innych chorób i stanów pochodnych, czyli takich jak depresja, nerwica, czy też tu mogą pojawić się stany lękowe, ale też skłonność do uzależnień, zachowania autodestrukcyjne czy agresywne. Samo nie przejdzie, powiedziała Pani, nieleczenie

Może tylko pogłębiać się problem, zatem czas byśmy powiedziały, jak leczyć ten zespół stresu pourazowego u dzieci i młodzieży. Obecnie współczesna psychoterapia, jak również psychologia, oferują wiele skutecznych metod leczenia tego zaburzenia u dzieci i młodzieży. W zależności od potrzeb dziecka terapeuta może zaproponować terapię indywidualną czy też terapię grupową, ale również bardzo ważna jest też terapia rodzinna, bo ona ma ogromne znaczenie. Tu chodzi o takie też wspólne przepracowanie traumy i też nauczenie się technik radzenia sobie, Zespół Stresu Pourazowego PTSD.

I wrócić do normalnego funkcjonowania. No i to jest wspaniałe, ale trzeba reagować. Nie można odwracać głowy. Trzeba udać się do specjalistów. Czasami to trwa dość długo, ale jest to niezbędne, by dziecko wyprowadzić zespół stresu pourazowego. Bardzo pani dziękuję, pani doktor, za to spotkanie. Dziękuję również. Doktor Wioletta Adamczyk-Bębas, socjoterapeutka, pedagożka specjalna z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, była gościem rozmów z terapeutą. Dziś w rozmowach z terapeutą to wszystko. Mówiliśmy o zespole stresu pourazowego u dzieci i młodzieży. Jak się diagnozuje taki zespół stresu? Jakie są takie bardzo charakterystyczne Objawy, ile to może trwać, jak mogą pomóc rodzice, jak może pomóc szkoła, nauczyciele, wreszcie na czym polega leczenie tego rodzaju stresu.

O tym wszystkim dziś w programie. Ten do słuchania na naszej stronie radiokielce.pl. Tam należy znaleźć zakładkę podcasty, rozmowy z terapeutą, kliknąć Zespół Stresu Pourazowego, przypomnę skrót PTSD. A dziś Państwu już dziękuję za uwagę. Życzę dobrej, spokojnej nocy. Magdalena Sitek. Do usłyszenia.