Mentionsy Mentionsy
REPORTAŻ W RADIU KIELCE
REPORTAŻ W RADIU KIELCE

Byliśmy razem

24.04.2025 ·42 min 30 s

Mieli po kilkanaście lat, gdy stanęli w obronie tego, co było dla nich ważne: „Zawiesiliśmy ten krzyż i nawet do głowy nam nie przyszło, że ktoś w następnym dniu rękę wyciągnie na ten krzyż”, „Cały czas tato mówił, że komuniści nas zniszczą”, „Dwóch funkcjonariuszy było pod drzwiami mojej klasy. Zabrali mnie na przesłuchanie”.Co dokładnie wydarzyło się w 1984 roku we Włoszczowie? Jak potoczyły się losy uczestników strajku o krzyże? Odpowiedzi w premierowym reportażu „Byliśmy razem” autorstwa Marleny Płaskiej. Zapraszamy do słuchania w czwartek (25 kwietnia), po godz. 20 na antenie Radia Kielce.W reportażu wspomnienia Alicji Groszek-Rydzek (przewodniczącej strajku), Jolanty Kozioł-Majki (z komitetu strajkowego) i uczestnika strajku Pawła Bielawskiego. W „Byliśmy razem” wykorzystane zostały także oryginalne nagrania przedstawicieli władzy oraz młodzieży sprzed 40 lat, pochodzące z archiwalnego reportażu Radia Kielce „Walka o krzyże”. Fragmenty wypowiedzi ks. Marka Łabudy pochodzą natomiast z notacji nagranej i udostępnionej nam przez Instytut Pamięci Narodowej. Ułożone podczas strajku utwory „Nie zdejmę krzyża” i „Czy Polska już słyszała” zaśpiewała schola działająca przy parafii św. Józefa Robotnika w Kielcach.

No i dyrektor do gabinetu swojego też nas wzywał. Tak, bo powiedział, że w takim chaosie i w takim bałaganie nie będą rozmawiać z nami, żebyśmy wystosowali delegację i zaprosili nas do gabinetu dyrektora. I tak szybko zaraz powołany został taki jakby komitet strajkowy. Jola Koziel, Ania Synowska, Renata Gałkiewicz. No to kto idzie do dyrektora, do gabinetu i wtedy poszliśmy w czwórkę. Przekonywali nas, że szkoła jest świecka, że zrobiliśmy to nielegalnie, że nie mamy racji, że będą bardzo duże określiły nam konsekwencje. Byliśmy nieugięte. Rozmowa, acz trudna, długa, w rozmowie której racje z trudem wielkim trafiały do młodzieży. Jakby na to jednak nie patrzeć, grono nauczycielskie, pracownicy kuratorium, sądzę także i ja osobiście, uzyskaliśmy pewien sukces.

Zawsze był jakiś lekarz, bądź były na pewno dwie pielęgniarki. Pan Zdański, Milej... Rysiu, niezastąpiony sanitariusz. I naprawdę Rysiu cały czas z nami tutaj był. Co przychodził po dyżurze, to sprawdzał czystość w łazienkach. I normalnie było, jak tam coś było nie tak, to by tam zwracał uwagę i dyżury i jechaliśmy. I czuć było lizolem wszędzie. Na drugim piętrze to była Ania Synowska i Renata Gałkiewicz. One pilnowały też w porządku? O, tak wyglądała szkoła oplakatowana na parterze. To tutaj właśnie są słowa Mickiewicza, że tylko pod krzyżem, tylko pod tym znakiem Polska jest Polską, a Polak Polakiem. I oryginalny ten transparent jest u mnie w domu.

W czerwcu była też sprawa sądowa księży. Ja zostałam aresztowana. No właśnie. No księża poniesie największą, mi się wydaje, karę za to wszystko, bo ksiądz Marek przepłacił zdrowie. Przy naszej plebanii też go pobili. Do Krakowa pojechał, też go pobili. Dziękować tylko Bogu, że on przeżył to wszystko. A ksiądz Andrzej już nie żyje. Na obczyźnie. We Francji. Na zawał. Przykre, że księża w następnym roku już musieli opuścić parafię. Wiem od znajomych tylko, że ksiądz Andrzej bardzo tęsknił za Polską. Kary ponieśliśmy zróżnicowane. Chyba po to też, żeby nas poróżnić między sobą, bo Renata została wyrzucona ze szkoły.

Wyleciała ze szkoły Renata Gałkiewicz za to, że nie chciała wpuścić pana Noska. Bardzo bojowa dziewczyna, Piotra Kiejew, Justyna, została usunięta z internatu i została też... Ona była z Nagłowic, ale ona została przeniesiona do innej szkoły. No i ja potem tylko dostałem nagane dyrektora, ponieważ byłem na ówczesne czasy jakoś dobrym sportowcem i tutaj bardzo odegrał się mój były trener i nauczyciel wychowania fizycznego, pan Bogdan Chowaniec, który się tutaj za mną wstawiał, jak również mój wychowawca. Ukończyłem tę szkołę i poszedłem dalej do technikum do Kielc. Pamiętam ksiądz Marek nas pouczał, że po strajku, jeżeli wrócimy do swoich klas, żeby nie było poróżnień, żebyśmy się zachowali jak chrześcijanie.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.