Poznańskie Historie - Odcinek 4

Podcast Radia Poznań. Poznańskie Historie. Marek Rezler i Jacek Butlewski. Witam Państwa serdecznie, witam Ciebie Marku. Kłaniam się pięknie. Dzisiaj mamy zacną postać, Jarogniew Drwęski, przedwojenny prezydent Poznania, poprzednik Cyryla Ratajskiego, no przedwcześnie zmarły można powiedzieć, bo pewnie więcej by, dużo więcej zrobił dla Poznania, gdyby żył dłużej. Na pewno, bo zmarł w wieku 46 lat na dysenterię. Z tym, że pamiętajmy o jednej rzeczy, który to był rok, to był w końcu jednak rok 1921, kiedy Jarogniew Drwęski odszedł z tego świata, ale 40, 50, góra 60 lat to był normalny wiek życia ludzi w tym czasie.

My sugerujemy się chorobą, ciężką chorobą, która go nam zabrała, ale wiek wtedy, w XIX, początku XX wieku, Był zupełnie inny niż dzisiaj, w związku z tym szkoda, że nie zdążył zrealizować to, co zaplanował, a zrobił bardzo dużo w swoim życiu. Z drugiej strony trzeba zrozumieć stopień wykorzystania tego czasu, który mu pozostał na Ziemi w czynnej działalności, w aktywności i rzeczywiście była to aktywność wyjątkowa, wręcz nieprawdopodobna. Kształci się w słynnym Gimnazjum Marii Magdaleny, studiuje w Berlinie. Tak, tak, no młody człowiek, bo urodził się w 1875 roku w Gimnie. W tym roku mamy okrągłą rocznicę. Tak, tak, 150 rocznicę urodzin. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, no ale w majątku wykształcenia nie zdobędzie, w związku z tym odbył

Małkę wygina ze św. Maryi Magdaleny w Poznaniu i tam już był przewodniczącym zakonspirowanego Towarzystwa Tomasza Zana. Czyli już widać w jakim kierunku był wychowywany, w jakim kierunku postanowił działać. Był po prostu patriotą i to czynnym patriotą, co zresztą było później widać w jego dalszej działalności. Po ukończeniu Marynki, jak to się popularnie mówi, zaczął studia i odbył studia na Uniwersytecie w Berlinie, to były studia prawoekonomiczne, czyli był kilkukierunkowo wykształcony i wreszcie w 1899 roku na stałe osiadł w Poznaniu, z góry dostawiając się, ukierunkowując na działalność prawniczą. Najpierw była to praktyka sądowa, a od 1904 roku aż do

Odzyskanie przez Polskę niepodległości prowadził Kancelarię Adwokacką w Poznaniu. Był bardzo znany, był bardzo charakterystyczny, może nie powierzchownością, bo miał powierzchowność dość taką przeciętną, nie rzucającą się w oczy, ale znany był z obrony polskiej młodzieży, która wtedy przechodziła oczywiście ciężkie czasy związane z germanizacją szkolnictwa. Był zwolennikiem poparcia środowisk polskich w konflikcie pomiędzy Poznań, jeżeli tak można powiedzieć, a Berlinem. Przy czym tutaj muszę zaznaczyć jedną rzecz. Jesteśmy przyzwyczajeni w świecie dokumentów, podręczników, różnego rodzaju audycji do stwierdzenia, że okres zaboru w Poznaniu to była nieustanna walka pomiędzy środowiskiem polskim i niemieckim.

Że była to walka brutalna, bezwzględna. Oczywiście władze niemieckie już wtedy zdecydowanie to wykorzystywały. Oczywiście była powszechnie znienawidzona Hakata. Mało kto wie o tym, że Hakata była też traktowana niejednoznacznie w innych W prowincjach Niemiec. Natomiast działalność patriotyczna, znaczy patriotyczna jeszcze może wtedy za wcześnie, ale w każdym razie propolska Jarogniewa Drwęskiego nie była przez Niemców odbierana zdecydowanie wrogo. Oni traktowali po prostu sprawę prosto. No jeżeli jest prawnik, jest Polakiem, uważa się za Polaka, no to naturalna sprawa, że będzie sprawę polską popierał w swojej działalności. Ale już na początku XX wieku, gdzieś około 1904 roku, Jarogniew Drwęski coraz częściej zaczął być widywany na posiedzeniach Rady Miejskiej w Poznaniu.

Konkretnie w latach 1904-1905 i 1915-1918 był członkiem Rady Miasta Poznania, złożonej z radnych polskich i z radnych niemieckich. I kiedy przyszedł rok 1918, ujawniła się jeszcze jedna cecha jego działalności. Po prostu pod koniec I wojny światowej w terenie zaczęły się tworzyć swego rodzaju gabinety cieni, czyli komitety obywatelskie, które przygotowywały się do przejęcia władzy na danym terenie, oczywiście polskie komitety obywatelskie. Przyjęcia władzy w danym mieście, w danej miejscowości, także w Poznaniu, oczywiście były zakonspirowane, które w momencie zbliżenia się końca I wojny światowej, końca roku 1918, stopniowo zaczęły się przekształcać, szczególnie po listopadzie 1918 roku, w rady, rady ludowe, tak to określono i wtedy powstała Rada Miasta Poznania.

Poznańskie Historie. Marek Rezler i Jacek Butlewski. Powstała Rada Miasta Poznania, w której Jarogniew Drwęski był jednym z najaktywniejszych działaczy. Ukoronowaniem tej działalności był dzień 11 listopada 1918 roku. Z jednej strony wybuch rewolucji w Niemczech i dezorganizacja aparatu administracyjnego. Data uznawana za Dzień Polskiej Niepodległości. Chociaż ten rozejm w Kąpieli był potem przedłużany. Ale data była symboliczna i bardzo istotna. W tym właśnie dniu, 11 listopada 1918 roku, Jarogniew Drwęski został wybrany na nadmornistrza miasta Poznania. Co to oznaczało? Zupełnie inna funkcja niż prezydent.

Organizacyjne, bardziej związane z Berlinem. Natomiast 17 kwietnia 1919 roku, czyli już po zwycięskim powstaniu wielkopolskim, Jarogniew Drwęski został pierwszym polskim prezydentem miasta Poznania. Rzecz charakterystyczna, był wybrany głosami zarówno Polaków, jak i Niemców. Czyli nie drażnił jednych, Niezbyt intensywnie akcentował działalność drugich. No bo musiał z nimi żyć, musiał z nimi być, z nimi studiował w Berlinie, znali go po prostu. Oczywiście, był znany i to jest właśnie takie przekonanie. To jest nieprawda, że tutaj była non stop bijatyka między Polakami i Niemcami, non stop była jakaś rywalizacja, wzajemna nienawiść. Nie, absolutnie. Jeżeli jedna strona widziała zasługi drugiej, to nie przeszkadzano, nie robiono z tym większych problemów.

Jest tym, że Jarogniew Drwęski w tym okresie, czyli w kwiecie 1919 roku, kiedy miał już wyjątkowo wygodną sytuację, bo wiadomo, że Poznań już był całkowicie polski, otrzymał jako zadanie i wziął na siebie zadanie spolonizowania, spolszczenia miasta. I rzeczywiście w tym czasie, kiedy on był prezydentem miasta Poznania, spolszczył aparat urzędowy. Czyli wymienił urzędników na Polaków. Zajął się też sprawami zaopatrzenia, sprawami aprowizacyjnymi. Tutaj bardzo współpracował z żoną Izabelą Amrogowicz. W związku z tym 9 stycznia 1919 roku Drwęski powołał Główny Urząd Żywnościowy. 17 sierpnia tego roku zajął się sprawami kulturalnymi, a więc miasto przejęło Operę Poznańską, Bibliotekę Karaczyńskich i Teatr Polski.

Czyli kluczowe ówcześnie punkty kultury, polskiej kultury na mapie Poznania. Uruchomił roboty publiczne, bo początek niepodległości to był czas bardzo ciężki od strony ekonomicznej, od strony pracy. Drwęski się tym zajął. No i sprawa, która prowadzona jest do dzisiaj. Mianowicie w 1921 roku Drwęski doprowadził do zrealizowania tak zwanego Targu Krajowego, który później przekształcił się w targi O charakterze międzynarodowym. Teren oczywiście wykorzystano, początkowo ten pierwszy teren był w innym miejscu, ale już potem wykorzystano obszar dawnej wystawy wschodnioniemieckiej z 1911 roku. No i założył Związek Miast Polskich.

Organizację, która obejmowała wszystkie miasta polskie, przynajmniej te, które przyłączyły się do niej. W celu zsynchronizowania metod działania, rozwoju, wszechstronnego rozwoju był pierwszym prezesem tego związku. Dodajmy, że Związek Maciejowski istnieje do dzisiaj. No właśnie, zaczął wiele rzeczy, które funkcjonują. Można powiedzieć, że stworzył podwaliny pod wiele spraw. Był autorem projektu Polskiej Ordynacji Miejskiej. Przy tym był sportowcem z przekonania i czynnym. Mianowicie założył klub joślarski w Poznaniu. Był wielkim orędownikiem działalności Bractwa Kórkowego, który istniał już wcześniej, teraz rozwinął swoją działalność. No i oczywiście aeroklubu polskiego. Sam pilotem nie był, nie latał, ale był wielkim zwolennikiem polskiego sportu w Poznaniu.

No trzeba powiedzieć jedno, no działalność bardzo wszechstronna. Jak na 46 lat życia był to wysiłek tytaniczny. Tutaj trzeba powiedzieć, że Jarogniew Drwęski nie miał wrogów. To był człowiek o takim charakterze, o takim sposobie podejścia do innych ludzi, że nie można się było na niego gniewać, nie można było mieć na niego pretensji, ale był jednoznaczny, stanowczy i miał swoje zdanie. Takiego człowieka się szanowała. Zewnętrznie może nie był zbyt atrakcyjny, raczej przeciętnie wyglądał, w niewysokich, dość szczupłych okularach, ale jego działalność płynęła ogromnie roz w miasta i dlatego jego nagła śmierć 14 września 1921 W Poznaniu zmarł nagle na dezenterię. Spowodowała wiele zamieszania w władzach miejskich.

Oczywiście odbył się uroczysty pogrzeb. Drwęski został pochowany na cmentarzu, późniejszym cmentarzu zasłużonych Wielkopolan. Grobowiec zachowany jest do dzisiaj. Dłużej funkcjonowała, działała jego żona, pani Izabela z Amorgowiczów Drwęska. Dwa jej synowie nicze specjalnie nie zaakcentowali swojej aktywności we władzach miejskich. Ale ciągle był ten Drwęski, Drwęski, Drwęski jako ten, który to zapoczątkował. Nie ma się czemu dziwić, że w Poznaniu mamy Park Izabei Jarosława Drwęskich, dawny Park Lubuski za Pomnikiem Powstańców Wielkopolskich. Od 2003 roku na Podolanach jest ulica poświęcona Jarogniewowi Drwęskiemu. Istnieje zresztą książka bardzo ciekawie napisana, bardzo interesująca, monografia Drwęskiego i jego bogu rodziny, napisana przez profesora Waldemara Łazuchę.

Jest jak najbardziej do zdobycia. O Jarogniewie Drwęskim opowiadał Marek Rezler. Bardzo dziękuję za rozmowę. Kłaniam się pięknie. Do widzenia. Jeśli podobał się Państwu ten odcinek podcastu, zachęcamy do obserwowania naszego kanału, dodania odcinka do swojej listy lub pozostawienia komentarza. Zapraszamy też do słuchania programów Radia Poznań i na stronę www.radiopoznan.fm.